Rà soát toàn diện, sẵn sàng cho đợt kiểm tra của EC về IUU

Chiều 24/2/2026, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đã chủ trì phiên họp thứ 31 của Ban Chỉ đạo.

Phiên họp được tổ chức trực tiếp và trực tuyến với 22 tỉnh, thành phố ven biển, tập trung kiểm điểm kết quả thực hiện nhiệm vụ thời gian qua và triển khai các giải pháp cấp bách chuẩn bị đón đoàn công tác của Ủy ban châu Âu (EC) sang kiểm tra tại Việt Nam.

CAO ĐIỂM KIỂM TRA, HOÀN THIỆN HỒ SƠ VÀ DỮ LIỆU

Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng nhấn mạnh đợt kiểm tra lần này của EC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mục tiêu gỡ “thẻ vàng” IUU - vấn đề đã được EC cảnh báo từ năm 2017 và đến nay vẫn là thách thức lớn đối với ngành thủy sản Việt Nam. Do đó, các hoạt động rà soát, kiểm tra, thanh tra và khắc phục tồn tại phải được triển khai với tinh thần trách nhiệm cao nhất, bảo đảm sự chỉ đạo thông suốt, quyết liệt từ Trung ương đến địa phương.

Theo Phó Thủ tướng, công tác chuẩn bị đón tiếp và làm việc với đoàn kiểm tra không chỉ dừng ở khâu hậu cần mà quan trọng hơn là sự sẵn sàng về hồ sơ, số liệu, minh chứng thực tiễn và trách nhiệm giải trình. Từng cấp, từng ngành, từng địa phương, đặc biệt là người đứng đầu  phải xác định rõ trách nhiệm của mình trong việc thực hiện các khuyến nghị của EC.

Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết Bộ đã xây dựng báo cáo tổng thể về công tác chống khai thác IUU theo yêu cầu của EC từ năm 2017 đến nay. Đây là tài liệu quan trọng phản ánh toàn bộ quá trình hoàn thiện thể chế, tăng cường thực thi pháp luật và hiện đại hóa công tác quản lý nghề cá.

Thời gian qua, các đoàn kiểm tra của các bộ, ngành thành viên Ban Chỉ đạo đã tiến hành thanh tra, kiểm tra tại 18 địa phương ven biển. Dự kiến, trước khi đoàn EC vào làm việc, sẽ tiếp tục kiểm tra trọng điểm tại 15 địa phương nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các tồn tại.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị các địa phương phối hợp với Bộ Quốc phòng kiểm soát liên thông tàu cá qua cảng trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) và qua trạm Biên phòng. Tuy nhiên, số liệu bước đầu cho thấy vẫn còn chênh lệch đáng kể: số lượt tàu cá qua trạm Biên phòng cao hơn khoảng 1,3 lần so với dữ liệu trên hệ thống eCDT. Một số địa phương có mức chênh lệch lớn như Nghệ An, An Giang, Cà Mau, Lâm Đồng, Quảng Ngãi. Đây là vấn đề cần khẩn trương đối soát, làm rõ để bảo đảm tính thống nhất, chính xác của số liệu khi làm việc với EC.

Từ sau phiên họp lần thứ 30 đến nay, các địa phương tiếp tục rà soát, xác minh và xử lý các trường hợp tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài; đồng thời kiểm tra hồ sơ các trường hợp mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) và vượt ranh giới khai thác.

Tính đến ngày 22/2/2026, có 15/17 địa phương hoàn thành rà soát hồ sơ các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản sang Liên minh châu Âu và không phát hiện sai phạm. Bên cạnh đó, 15/22 địa phương đã ban hành chính sách chuyển đổi nghề trong khai thác thủy sản, góp phần giảm áp lực khai thác ven bờ và hướng tới phát triển bền vững.

Các cơ sở dữ liệu nghề cá tiếp tục được hoàn thiện, kết nối liên thông; nhiều hệ thống điện tử như nhật ký khai thác, nhật ký thu mua, chuyển tải và truy xuất nguồn gốc được triển khai đồng bộ hơn. Tuy nhiên, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng thẳng thắn chỉ ra một số địa phương chưa thực hiện nghiêm việc đối soát, cập nhật dữ liệu trên hệ thống VN-Fishbase và VMS, trong đó có Lâm Đồng, Quảng Trị, Tây Ninh.

TĂNG CƯỜNG XỬ LÝ VI PHẠM, NÂNG CAO TRÁCH NHIỆM THỰC THI

Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương đã thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai. Ông Đặng Hoàng Oanh, Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho biết công tác xử phạt vi phạm hành chính đã có chuyển biến, đặc biệt đối với các trường hợp mất kết nối VMS. Tuy nhiên, cần tiếp tục nâng cao tỷ lệ chấp hành quyết định xử phạt, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý khi xử lý vi phạm để tránh khiếu kiện và bảo đảm tính răn đe.

Về phía lực lượng chức năng trên biển, ông Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, cho biết quân đội đang duy trì tuần tra, kiểm soát chặt chẽ, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, đồng thời cảnh báo sớm nguy cơ tàu cá xâm phạm vùng biển nước ngoài.

Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện việc thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU; đồng thời nhấn mạnh không chỉ dừng ở xử phạt hành chính, mà phải kiểm tra việc thực hiện đầy đủ các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý tình trạng chênh lệch, thiếu đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống quản lý. Việc khắc phục phải được thực hiện khẩn trương, bảo đảm số liệu thống nhất, chính xác, sẵn sàng giải trình khi đoàn EC kiểm tra.

Đặc biệt, công tác quản lý đội tàu phải được siết chặt, nhất là đối với tàu cá “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép) và tàu mất kết nối VMS. Đây là những nhóm nguy cơ cao dẫn đến vi phạm khai thác IUU và ảnh hưởng trực tiếp đến nỗ lực gỡ “thẻ vàng”.

Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khẩn trương xây dựng chương trình làm việc chi tiết với đoàn công tác của EC. Chương trình phải xác định rõ đối tượng làm việc từ bộ, ngành Trung ương đến địa phương, chủ tàu, ngư dân và cơ quan quản lý các cấp cùng nội dung, mục tiêu, yêu cầu và tài liệu cần chuẩn bị, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân.