Khu công nghiệp sinh thái: Nền tảng quan trọng để thực hành kinh tế tuần hoàn

Vũ Khuê

07/06/2024, 17:44

Khu công nghiệp sinh thái thúc đẩy kinh tế tuần hoàn thông qua duy trì sử dụng nguyên liệu và tài nguyên ở cấp độ khu công nghiệp bằng cách khuyến khích các công ty thành viên tạo ra mạng lưới cộng sinh công nghiệp...

KCN Amata Đồng Nai.

Khu công nghiệp sinh thái được đề cập nhiều trong các văn bản pháp lý hiện hành của Việt Nam, như Nghị định 35/2022/NĐ-CP, trong đó nêu ra các tiêu chí thành lập, chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái.

Ngoài ra, khu công nghiệp sinh thái được đề cập nhiều đến các văn bản về chiến lược phát triển của Việt Nam, đặc biệt trong dự thảo chiến lược kinh tế tuần hoàn của Việt Nam.

3 CHIẾN LƯỢC KINH DOANH DIỆN RỘNG CHO NỀN KINH TẾ TUẦN HOÀN

Bà Nguyễn Trâm Anh, Chuyên gia Kỹ thuật Quốc gia Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) cho biết trong 8 năm qua, UNIDO cùng với Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã hỗ trợ chuyển đổi các khu công nghiệp của Việt Nam sang mô hình khu công nghiệp sinh thái.

Trong mô hình kinh tế tuyến tính hiện tại, các nguyên liệu thô trở thành sản phẩm mới và sau khi sử dụng chúng bị loại bỏ và quay trở lại môi trường dưới dạng chất ô nhiễm. Như nước sau khi sử dụng thì ra nước thải, hay nhiên liệu, năng lượng sau khi sử dụng thải ra khí thải vào bầu khí quyển, sản phẩm sản xuất ra trở thành rác thải sau sử dụng.

"Mô hình kinh tế tuyến tính này khiến chúng ta hàng ngày đối mặt với nhiều vấn đề ô nhiễm: ô nhiễm không khí, nước, rác thải", bà Trâm Anh nhấn mạnh; đồng thời cho rằng sử dụng mô hình kinh tế tuyến tính cũng dẫn tới việc tiêu thụ tài nguyên ngày càng gia tăng, gây áp lực lớn đến khí hậu, nước, nguy cơ mất đa dạng sinh học.

Do đó, thực hành kinh tế tuần hoàn sẽ giải quyết được 3 thách thức, đó là vấn đề về ô nhiễm, mất đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu.

Trong khu công nghiệp, theo tính toán sơ bộ, 80% nước đầu vào sẽ trực tiếp ra thành nước thải nếu không có bất cứ quá trình tuần hoàn, tái sử dụng nào. Như vậy, hàng ngày chúng ta đã thải ra môi trường một khối lượng nước thải rất lớn. Trong khi hiện nay việc tuần hoàn và tái sử dụng vẫn chưa được thực hiện.

Bà Nguyễn Trâm Anh, Chuyên gia Kỹ thuật Quốc gia UNIDO: "Mô hình kinh tế tuyến tính khiến chúng ta hàng ngày đối mặt với nhiều vấn đề ô nhiễm".

Chia sẻ lợi ích của nền kinh tế tuần hoàn, đại diện UNIDO cho rằng kinh tế tuần hoàn làm cho sản phẩm, các bộ phận, nguyên liệu được sử dụng càng nhiều lần càng tốt thông qua việc thiết kế sản phẩm tồn tại được lâu hơn, duy trì giá trị càng lâu càng tốt trong nền kinh tế, qua đó giảm thiểu phát sinh chất thải, chất gây ô nhiễm cũng như tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo dọc theo chuỗi giá trị trong sản xuất.

Đại diện UNIDO chỉ ra 3 chiến lược kinh doanh diện rộng cho nền kinh tế tuần hoàn:

Thứ nhất: Thu hẹp dòng chảy nguyên liệu làm cho việc sử dụng nguyên liệu càng ít càng tốt thông qua cải thiện hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch hơn; thiết kế lại, thiết kế sản phẩm để nhẹ hơn, sử dụng ít nguyên liệu hơn, loại bỏ bao bì.

Thứ hai: Kéo dài thời gian sử dụng của sản phẩm thông qua làm chậm dòng chảy nguyên liệu bằng cách kéo dài thời gian sử dụng của sản phẩm qua việc bảo trì, sửa chữa đồ cũ; chia sẻ sản phẩm như chia sẻ phương tiện.

Thứ ba: Khép kín vòng lặp bằng cách tái chế các bộ phận sản phẩm vẫn còn sử dụng được thông qua việc tái sản xuất, tân trang… Tái chế các vật liệu vẫn nằm trong các sản phẩm đã qua sử dụng.

TẠO RA MẠNG LƯỚI CỘNG SINH CÔNG NGHIỆP

Để tăng tính tuần hoàn trong khu công nghiệp cũng như trong các doanh nghiệp nằm trong khu công nghiệp, bà Trâm Anh cho biết thời gian qua UNIDO đã thực hiện các nguyên tắc tuần hoàn trong các khu công nghiệp theo khung quốc tế về khu công nghiệp sinh thái, đó là một cộng đồng các doanh nghiệp sản xuất và cung cấp dịch vụ nằm trên cùng một địa điểm.

Ở đó, các doanh nghiệp thành viên tìm cách nâng cao hiệu quả hoạt động môi trường, kinh tế và xã hội thông qua hợp tác trong việc quản lý các vấn đề về môi trường và tài nguyên. Bằng cách hợp tác cùng nhau, cộng đồng các doanh nghiệp tìm kiếm lợi ích tập thể lớn hơn tổng lợi ích riêng lẻ mà mỗi công ty sẽ đạt được nếu chỉ tối ưu hóa hiệu suất của từng công ty.

Các chiến lược cho khu công nghiệp sinh thái để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn thông qua duy trì sử dụng nguyên liệu và tài nguyên ở cấp độ khu công nghiệp bằng cách khuyến khích các công ty thành viên tạo ra mạng lưới cộng sinh công nghiệp do cùng nằm trong một địa điểm và cho phép họ trao đổi chất thải và sản phẩm phụ.

Để thực hiện cộng sinh công nghiệp, bà Trâm Anh chia sẻ doanh nghiệp hạ tầng đầu tư vào cơ sở hạ tầng chung và cung cấp dịch vụ để tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên (ví dụ: mạng lưới hơi nước, nhà máy thu hồi carbon dioxide (CO2), đồng thời công nghệ nhiệt điện kết hợp sử dụng sinh khối hoặc khí sinh học...).

Lấy ví dụ mô hình cộng sinh công nghiệp tại khu công nghiệp thành công như khu công nghiệp Amata giữa Công ty Pepsi Co và công ty Năng lượng xanh. Công ty năng lượng xanh sử dụng biomass (vỏ trấu, vụn gỗ...) cung cấp hơi nước bão hòa cho công ty Pepsico. Lợi ích mang lại là 60.000 tấn biomass được tái sử dụng và giảm 16,156 tấn CO2/năm.

Hay tại khu công nghiệp DEEP C, Flat Glass Group Ltd sản xuất tấm kính cho năng lượng mặt trời thải ra 3.000 tấn/năm bột mài kính, trong khi khu công nghiệp Deep C cần 2 triệu tấn vật liệu san lấp mặt bằng. Như vậy, việc cộng sinh giữa hai bên đã giúp giảm chôn lấp 3.000 tấn/năm bột mài kính để sử dụng làm vật liệu san lấp (sau khi được cấp phép).

Tại khu công nghiệp KHANH PHU IP (NINH BINH), Công ty phân bón Ninh Bình thải ra lượng khí thải lớn, Công ty khí gas Ninh Bình thu hồi khí CO2 từ Phân bón Ninh Bình để sản xuất CO2 lỏng phục vụ ngành công nghiệp thực phẩm và thuốc.

Dự án đã hoạt động 3 năm, công suất 6.000m3 CO2/giờ. Giai đoạn I: Giảm phát thải 74.000 tấn/năm CO2. Giai đoạn II dự kiến nâng công suất gấp đôi: giảm phát thải 128.000 tấn/năm CO2.

Đại diện UNIDO nhận định, nền kinh tế tuần hoàn hiện đang là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự về năng lực cạnh tranh cho nhiều ngành công nghiệp khác nhau (ví dụ: dệt may, điện tử, nhựa, bao bì, ô tô, kim loại, xi măng và thực phẩm, thức ăn chăn nuôi), các khu công nghiệp và các doanh nghiệp.

Các thực hành kinh tế tuần hoàn không chỉ có lợi cho môi trường mà còn hiệu quả về mặt kinh tế, nhờ đó, nâng cao khả năng cạnh tranh của các khu công nghiệp và các công ty.

Các khu công nghiệp sinh thái là nền tảng quan trọng để nhân rộng việc thực hành kinh tế tuần hoàn, vì có các công nghệ và mô hình kinh doanh ở cấp độ khu công nghiệp và của công ty thành viên cấp được áp dụng trong khu công nghiệp sinh thái.

Điều này thúc đẩy việc sản xuất và sử dụng năng lượng tái tạo nhiều hơn cũng như hiệu quả sử dụng năng lượng. Cải tiến thiết kế bằng cách cung cấp đào tạo và xây dựng năng lực cho các công ty khu công nghiệp để triển khai các thực hành kinh tế tuần hoàn, ví dụ như thiết kế có tính tuần hoàn, sản xuất sạch hơn, cộng sinh công nghiệp, công nghệ sản xuất xanh và ít carbon, số hóa…

Do đó, cần xây dựng năng lực cho các doanh nghiệp khu công nghiệp sinh thái để sử dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn, sản xuất sản phẩm tuần hoàn. Đồng thời tiến hành nâng cao nhận thức chung của người tiêu dùng về các sản phẩm tuần hoàn từ khu công nghiệp sinh thái.

Cần hoàn thiện chính sách phát triển điện mái nhà trong khu công nghiệp

07:42, 12/04/2024

Hoàn thiện pháp lý cho khu công nghiệp sinh thái

18:00, 09/04/2024

Vì sao nhiều khu công nghiệp chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung?

18:44, 05/04/2024

Chủ đề:

Doanh nghiệp tiên phong thực thi ESG và mô hình kinh tế tuần hoàn

Đọc thêm

Ngựa bạch “cực phẩm” ở xóm Phẩm

Xóm Phẩm, xã Kha Sơn, tỉnh Thái Nguyên, được ví như “thủ phủ” chăn nuôi ngựa bạch đất Bắc. Chỉ cần đặt chân đến nơi đây, nghe tiếng vó chạm đất lốc cốc vang lên trong những buổi sớm tinh sương, người ta sẽ hiểu rằng ở vùng này, ngựa đã trở thành âm thanh của cuộc sống, thành nhịp đập của kinh tế, thành niềm kiêu hãnh trong mỗi mái nhà.

Giá trị cà phê Việt chuyển từ “lượng” sang “chất”

Trong tổng mức tăng thêm 7,59 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025 so với năm 2024 (từ 62,5 tỷ USD lên 70,09 tỷ USD), riêng cà phê đã đóng góp hơn 3 tỷ USD - một con số đặc biệt ấn tượng. Giữa lúc chính sách thuế quan đối ứng của Hoa Kỳ làm chậm nhịp xuất khẩu nhiều mặt hàng, cà phê lại là ngoại lệ hiếm hoi khi không những ít bị tác động xấu mà còn được hưởng lợi từ chính sách này.

Việt Nam đang ở bước ngoặt để “vươn mình” sang chu kỳ phát triển mới

Trước thềm năm mới, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã có cuộc trao đổi với GS. Nguyễn Đức Khương, Chủ tịch Tổ chức Khoa học và Chuyên gia Việt Nam Toàn cầu (AVSE Global) để nhìn lại bức tranh kinh tế năm 2025 và đưa ra những khuyến nghị cho năm 2026 và những năm tới.

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lập kỷ lục tạo đà bứt phá năm 2026

Năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt kỷ lục hơn 70 tỷ USD, trong đó nổi bật là sự bứt phá của rau quả và cà phê. Bước sang năm 2026, với đà phục hồi mạnh mẽ, riêng kim ngạch rau quả dự báo có thể đạt 10 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vị thế nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

Ngành Công thương bứt phá trong kỷ nguyên mới

Bước vào năm 2026, dấu mốc mở ra kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Thứ trưởng Phan Thị Thắng khẳng định: “Ngành Công Thương không chỉ giữ vai trò là nòng cốt, trụ cột vững chắc của nền kinh tế, mà còn là nhân tố quyết định trong việc bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng, tạo xung lực bứt phá cho giai đoạn phát triển mới”.

Đảng Cộng sản Việt Nam - Đại hội XIV

Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).

Bài viết mới nhất

Tổng Bí thư Tô Lâm: Phát huy trí tuệ tập thể, sớm đưa tinh thần Đại hội XIV vào cuộc sống

Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031

Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định gồm: Hà Nội có 11 đơn vị bầu cử, số đại biểu Quốc hội được bầu là 32; Thành phố Hồ Chí Minh có 13 đơn vị bầu cử, số đại biểu Quốc hội được bầu là 38; Hải Phòng có 7 đơn vị bầu cử, số đại biểu Quốc hội được bầu là 19...

Bài viết mới nhất

Công bố 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Giá vàng trong nước và thế giới

VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.

Bài viết mới nhất

Giá vàng hồi phục mạnh do Mỹ - Iran lại căng thẳng

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.

Bài viết mới nhất

[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam quý 4/2025

Trợ lý thông tin kinh tế Askonomy - Asko Platform

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...