Thẩm định chính sách Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh

Chiều 28/5, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì Hội đồng thẩm định hồ sơ chính sách dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Báo cáo tại buổi thẩm định, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Trần Hữu Linh, cho biết hệ thống pháp luật hiện hành mới chỉ quy định khung đối với hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hàng hóa, trong khi nhiều vấn đề phát sinh trên thực tế chưa được điều chỉnh đầy đủ, đồng bộ.

Trên cơ sở yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý, dự thảo luật được xây dựng với 5 nhóm chính sách lớn.

Bao gồm việc xác định rõ phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc áp dụng pháp luật và mối quan hệ giữa Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh với các luật chuyên ngành khác; hoàn thiện quy định về sản phẩm, phương thức giao dịch và chủ thể tham gia thị trường theo thông lệ quốc tế; hạ tầng thị trường…

Theo đó, dự thảo đề xuất bổ sung nhiều loại hợp đồng phái sinh như hợp đồng tương lai, hợp đồng hoán đổi, hợp đồng chênh lệch. Đồng thời xây dựng hệ sinh thái đầy đủ cho các chủ thể tham gia thị trường, từ tổ chức vận hành, trung gian hỗ trợ đến nhà đầu tư trực tiếp giao dịch…

Bộ Công Thương cho biết việc triển khai luật sẽ đòi hỏi nguồn lực lớn về nhân sự, công nghệ và hạ tầng dữ liệu. Tuy nhiên, về lâu dài, khung pháp lý thống nhất, minh bạch sẽ góp phần giảm rủi ro pháp lý; nâng cao khả năng phòng ngừa biến động giá hàng hóa và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.

Góp ý tại buổi thẩm định, đại diện Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) đánh giá cao việc xây dựng dự thảo luật công phu, toàn diện.

Tuy nhiên, đại diện MXV cho rằng dự thảo còn thiếu quy định về hợp đồng kỳ hạn - công cụ hiện được sử dụng phổ biến trên thị trường OTC và đã được quy định trong Luật Thương mại. Do đó cần rà soát, bổ sung để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và tạo hành lang pháp lý minh bạch cho thị trường.

Dưới góc độ chuyên gia kinh tế, PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu giá (Bộ Tài chính) đề xuất dự thảo cần làm rõ hơn phạm vi điều chỉnh và địa vị pháp lý của giao dịch hàng hóa phái sinh; lượng hóa sâu hơn tác động về chi phí, lợi ích và rủi ro của chính sách.

Cùng với đó, hoàn thiện mô hình hạ tầng thị trường, nhất là cơ chế thanh toán bù trừ, ký quỹ, dữ liệu và giám sát thị trường. Đồng thời xây dựng lộ trình mở cửa thận trọng, phù hợp với năng lực quản lý và điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Theo PGS.TS Ngô Trí Long, việc xây dựng luật cần bảo đảm nguyên tắc phát triển thị trường đi đôi với an toàn hệ thống; mở rộng giao dịch gắn với minh bạch; đổi mới đi cùng kỷ luật; hội nhập song hành với kiểm soát rủi ro; đặt lợi ích của doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh, người dân và nền kinh tế lên trên mục tiêu tăng quy mô giao dịch đơn thuần.

Phát biểu kết luận buổi thẩm định, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu bổ sung cơ chế, chính sách riêng về quản trị rủi ro nhằm bảo đảm thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam phát triển an toàn, ổn định và hiệu quả.

Theo Thứ trưởng, bên cạnh việc kết nối với thị trường phái sinh quốc tế, cần chú trọng xây dựng thị trường hàng hóa phái sinh mang tính đặc thù, phát huy lợi thế của Việt Nam đối với các mặt hàng chủ lực. Qua đó, hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro biến động giá, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”…