Thị trường ETF của Đài Loan tăng trưởng 32 lần chỉ trong mười năm, kinh nghiệm nào cho Việt Nam?

Bộ Tài chính mới đây đã phê duyệt đề án “Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán”, trong đó đặc biệt hướng đến phát triển ngành quỹ trong thời gian tới để tạo ra những nhu cầu đầu tư chất lượng và nguồn vốn dồi dào ổn định trên thị trường chứng khoán.

Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính mới đây, ông Lu Hui Hung, Tổng Giám đốc, Công ty CP Quản lý Quỹ Phú Hưng, nhấn mạnh: Đây là một thời điểm mang tính bước ngoặt đối với ngành quỹ của Việt Nam.

Quy mô nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã tăng trưởng rất nhanh trong những năm gần đây, nhưng nếu nhìn vào chất lượng và cơ cấu thì chúng ta vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện.

Hiện nay, nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 80 đến 85% giá trị giao dịch thị trường. Đây là tín hiệu cho thấy sự quan tâm rất lớn của công chúng đối với thị trường, nhưng đồng thời cũng tạo ra sự biến động và khiến việc hình thành dòng vốn dài hạn trở nên khó khăn hơn.

Ở các thị trường phát triển hơn, tỷ trọng của các nhà đầu tư tổ chức như quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và các quỹ đầu tư chuyên nghiệp thường lớn hơn nhiều. Chính nhóm nhà đầu tư này mang lại sự ổn định, kỷ luật và nguồn vốn dài hạn, điều mà Việt Nam đang cần cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Ngành quỹ của chúng ta thực tế đã có bước tiến đáng kể. Hiện cả nước có hơn một trăm quỹ đang hoạt động, cùng sự tăng trưởng mạnh của các quỹ mở. Tuy vậy, tổng tài sản được quản lý hiện mới vào khoảng 6% GDP, vẫn còn khá khiêm tốn so với các thị trường như Trung Quốc khoảng 19% hay Malaysia hơn 50%.

Chính vì vậy, việc phát triển ngành quản lý quỹ đóng vai trò rất quan trọng. Các quỹ đầu tư giúp chuyển dòng tiết kiệm của người dân sang đầu tư một cách chuyên nghiệp hơn, giảm rủi ro cho từng cá nhân, đồng thời tăng thanh khoản và hiệu quả vận hành của thị trường. Quyết định 3168 đã nêu rất rõ ưu tiên này với các định hướng như đa dạng hóa sản phẩm quỹ, nâng cấp hạ tầng và mở rộng kênh phân phối.

Khi vai trò của nhà đầu tư tổ chức được củng cố và cơ cấu nhà đầu tư trở nên cân bằng hơn, Việt Nam sẽ có nền tảng vững chắc hơn để thu hút dòng vốn trong nước và quốc tế, những dòng vốn mang tính dài hạn và bền vững, góp phần tạo động lực tăng trưởng qua nhiều thập kỷ chứ không chỉ theo chu kỳ.

Trong thời gian tới, sự phát triển của ngành quỹ cần tập trung vào một số định hướng trọng tâm sau:

Thứ nhất là thích ứng với hướng phát triển của các thị trường đi trước ví dụ như từ Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc). Mục tiêu không phải là sao chép, mà để điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Đài Loan (Trung Quốc) là một ví dụ điển hình.

Thị trường ETF của họ tăng trưởng gấp 32 lần chỉ trong mười năm, nhờ kết hợp tốt giữa việc phát triển một hệ thống phát triển chỉ số rất hiệu quả, kết hợp với sự tham gia mạnh mẽ của các tổ chức và khả năng tiếp cận quỹ thuận tiện cho nhà đầu tư cá nhân.

Thứ hai là cần đa dạng hóa sản phẩm quỹ. Việt Nam đang có lợi thế đặc biệt trong giai đoạn hiện tại khi chuyển đổi số và nhận thức tài chính của nhà đầu tư ngày càng được nâng cao. Đây là cơ hội để chúng ta vượt qua những hạn chế mà các thị trường khác từng gặp phải.

Thứ ba là gắn chặt sự phát triển của ngành quỹ với mục tiêu nâng hạng thị trường.

Đồng thời, đẩy mạnh các sản phẩm như quỹ ETF theo chủ đề, quỹ ETF trái phiếu và cả quỹ cơ sở hạ tầng cùng với quỹ thị trường tiền tệ; là những sản phẩm có thể hút dòng vốn dài hạn từ các đơn vị bảo hiểm và quỹ hưu trí sớm hơn.

Nếu kết hợp tốt kinh nghiệm quốc tế với đổi mới theo đặc thù Việt Nam, cùng định hướng đã được đặt ra trong Quyết định 3168, tôi tin rằng ngành quỹ sẽ trở thành động lực quan trọng mang lại dòng vốn dài hạn, bền vững cho thị trường chứng khoán.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Với nền tảng tăng trưởng kinh tế vững chắc và việc được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi, chúng ta có thể kỳ vọng những chuyển biến rõ ràng ngay từ năm sau, nhất là sự xuất hiện của nhiều dòng vốn quốc tế hơn thông qua các quỹ ETF và quỹ chỉ số.

Điều đó đồng nghĩa với việc dòng vốn nước ngoài sẽ linh hoạt hơn, việc cấp vốn vào hay rút vốn có thể diễn ra nhanh chóng. Vì vậy, điều quan trọng nhất đối với thị trường lúc này là phải có những dòng vốn ổn định và mang tính dài hạn. Ngành quỹ sẽ đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra sự ổn định đó. Sự tham gia nhiều hơn từ các quỹ hưu trí, bảo hiểm và các định chế trong nước sẽ giúp cân bằng biến động ngắn hạn khi dòng vốn ngoại tăng lên.

Nếu nhìn về 5 đến 10 năm tới, tôi tin triển vọng rất tích cực. Việt Nam đang thực hiện các cải cách cơ cấu rất sâu rộng, hướng đến mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% trong thời gian tới. Chúng ta cũng đang hướng tới mục tiêu được MSCI nâng hạng vào năm 2030, và Chính phủ đang thực hiện những bước đi cụ thể như áp dụng IFRS cải thiện chuẩn mực công bố thông tin, đơn giản hóa quy trình và mở cửa mạnh hơn cho nhà đầu tư nước ngoài.

Nếu kiên định với lộ trình này, thị trường có thể chứng kiến những thay đổi mạnh mẽ: lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện, định giá được nâng lên và thị trường trở nên bền vững hơn. Đó chính là cơ hội lớn nhất cho các nhà đầu tư trong tương lai.