Thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu có thêm một phiên bán tháo mạnh mẽ vào ngày 1/9, khi nhà đầu tư lo ngại về việc các ngân hàng trung ương sẽ phải tăng lãi suất để ứng phó với áp lực lạm phát gia tăng...

Trái phiếu bị xả hàng mạnh đẩy lợi suất tăng, khiến chi phí vay mượn của nhiều chính phủ lên mức cao nhất trong nhiều năm qua.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh đồng loạt leo thang ở các kỳ hạn khác nhau, trong đó lợi suất trái phiếu 10 năm tăng 0,08 điểm phần trăm lên mức 5,23%, cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 30 năm cũng tăng mạnh, đạt 5,9% lần đầu tiên kể từ cuối những năm 1990.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đạt 3%, mức cao nhất kể từ năm 1996.

Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Mỹ tăng 0,03 điểm phần trăm lên 4,78%, và lợi suất kỳ hạn 2 năm tăng lên 4,38%, mức cao nhất kể từ đầu năm 2025.

Nguyên nhân chính của phiên bán tháo trái phiếu này là sự gia tăng kỳ vọng rằng các ngân hàng trung ương sẽ tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát, nhất là khi giá dầu thô tăng khoảng 5% trong phiên này. Dữ liệu thống kê công bố cùng ngày cho thấy lạm phát khu vực eurozone đã tăng lên mức 3,3% trong tháng 8, trong đó lạm phát năng lượng tăng vọt lên 14,3%.

Phiên xả hàng này nằm trong xu hướng bán tháo của thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu trong những tháng gần đây, từ khi xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran nổ ra vào cuối tháng 2. Cuộc xung đột đã khiến mức độ bất định tăng cao, buộc nhà đầu tư phải định giá lại rủi ro.

Trao đổi với tờ báo Financial Times, ông Craig Inches, trưởng bộ phận lãi suất và tiền mặt tại Royal London Asset Management, nhận định rằng thị trường trái phiếu đang rơi vào một "vòng luẩn quẩn khó thoát”. "Xung đột chưa kết thúc, lợi suất trái phiếu phải định giá thêm sự bất định, nhưng các chính phủ vẫn còn nhiều khoản phải vay... Sẽ không có sự giải tỏa nào”, ông nói.

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh đã có bài phát biểu với giọng điệu cứng rắn tại hội nghị thường niên của Fed ở Jackson Hole tuần trước, góp phần vào đợt bán tháo trái phiếu này. Các nhà đầu tư hiện đang định giá khả năng Fed tăng lãi suất trong cuộc họp vào giữa tháng 9 ở mức khoảng 68%.

Tại Anh, áp lực từ chi phí vay nợ tăng cao đang đè nặng lên chính quyền Thủ tướng Andy Burnham trước thềm công bố kế hoạch ngân sách vào tháng tới.

Tại Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi đang đối mặt với câu hỏi về nguồn vốn cho các kế hoạch kích thích kinh tế lớn. Kế hoạch chi tiêu của bà Takaichi, bao gồm cả việc cắt giảm thuế tiêu dùng gây tranh cãi, đã làm dấy lên lo ngại về vị thế tài khó của Nhật Bản. Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã đệ trình ngân sách kỷ lục cho năm tài khóa tiếp theo và gói kích thích kinh tế chủ chốt của bà Takaichi bao gồm những biện pháp chi tiêu công mạnh tay.

Những lo ngại này đã góp phần thúc đẩy giới đầu cơ đặt cược chống lại đồng yên và đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản lên cao hơn.

Ông Takahide Kiuchi - cựu thành viên hội đồng thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), hiện là nhà phân tích tại Viện Nghiên cứu Nomura - nhận định: "Việc lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng lên 3% có thể là một thông điệp từ thị trường, ở một mức độ nào đó, buộc bà Takaichi phải điều chỉnh một số biện pháp chính sách tài khóa mở rộng của mình”.

Lợi suất trái phiếu chính phủ bị đẩy lên cao cũng do hoạt động vay mượn ồ ạt của các công ty công nghệ lớn để đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).

Ông Mike Bell, trưởng bộ phận chiến lược thị trường tại công ty RBC BlueBay Asset Management, nói với Financial Times: "Giá năng lượng tăng đúng vào lúc nguồn cung trái phiếu chính phủ và doanh nghiệp tăng. Điều này giải thích một phần sự biến động lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn trong mấy tháng qua”.

Ông Eric Robertsen, trưởng bộ phận nghiên cứu toàn cầu tại ngân hàng Standard Chartered, nhận định: "Các chính phủ và doanh nghiệp đều đang tăng cường vay mượn vào thời điểm lãi suất đang tăng cao. Tình hình tài khóa không được cải thiện ở bất kỳ đâu. Cho đến khi có sự thay đổi trong những yếu tố cơ bản đó, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài sẽ còn tăng thêm”.

Trong bối cảnh này, nhà đầu tư đang theo dõi sát sao động thái của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là BOJ.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã gặp Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama và Thống đốc Ngân hàng Nhật Bản Kazuo Ueda bên lề cuộc họp quan chức tài chính G20 ở Mỹ vào ngày 31/8. Ông Bessent nói rằng bước tiếp theo của Tokyo nên là tăng lãi suất - theo tin từ truyền hình quốc gia Nhật Bản NHK.

"Tôi có những thông tin mà thị trường chưa biết, và tôi tin rằng Chính phủ Nhật Bản cùng BOJ sẽ thực hiện các biện pháp giúp đồng yên mạnh lên", ông Bessent chia sẻ trong một cuộc trả lời phỏng vấn với hãng tin CNBC sau đó.

Ngay cả trước khi có những phát biểu trên của ông Bessent, thị trường đã đặt cược nhiều vào khả năng BOJ sẽ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm lên 1,25% tại cuộc họp chính sách tiền tệ vào ngày 17-18/9.