Thỏa thuận ngừng bắn sắp hết hiệu lực, Tổng thống Trump gia tăng áp lực với Iran

Ông cảnh báo "rất nhiều bom sẽ bắt đầu phát nổ" nếu hai bên không đạt được thỏa thuận trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực vào tối thứ Ba (21/4) theo giờ Mỹ.

Phát biểu này được ông Trump đưa ra trong một cuộc gọi với phóng viên của đài PBS, trong bối cảnh triển vọng các cuộc đàm phán hòa bình tiếp theo giữa Mỹ và Iran cũng như chi tiết then chốt trong quan hệ giữa hai nước hiện vẫn hết sức mơ hồ.

Đồng thời, ông Trump cũng quay lại lập trường cứng rắn từng được đẩy lên cao 2 tuần trước, trước khi hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. Trong các cuộc trao đổi với báo giới suốt 2 ngày qua, ông liên tục thay đổi cách thể hiện - khi nhấn mạnh khả năng tiếp tục gây sức ép quân sự với Iran, khi lại nhắc tới triển vọng nối lại đàm phán nhưng không nêu chi tiết cụ thể.

Đến nay, nội dung cụ thể của thỏa thuận tiềm năng vẫn chưa rõ ràng. Chính quyền ông Trump nhiều lần khẳng định Iran tuyệt đối không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Hôm thứ Sáu (17/4), ông Trump còn nói Mỹ sẽ tiếp quản lượng uranium làm giàu mà theo ông vẫn còn bị chôn vùi dưới lòng đất sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào cơ sở hạt nhân của Iran năm ngoái.

Ông Trump cũng yêu cầu Iran mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz cho hoạt động hàng hải. Đây là tuyến vận tải chiến lược với thị trường năng lượng toàn cầu và gần như tê liệt kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2. Dòng chảy qua eo biển này bị gián đoạn nghiêm trọng đã đẩy giá dầu thế giới tăng vọt, giúp Iran có thêm đòn bẩy, đồng thời khiến Mỹ áp phong tỏa đối với các hải cảng của Iran gần eo biển Hormuz ngay trong thời gian ngừng bắn.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social vào chiều thứ Hai, ông Trump cho rằng biện pháp phong tỏa của Mỹ “đang tàn phá hoàn toàn Iran” và khẳng định Washington sẽ chỉ dỡ bỏ biện pháp này khi hai bên đạt được thỏa thuận.

Trong một bài đăng khác, ông Trump khẳng định thỏa thuận đang được xúc tiến với Iran sẽ "tốt hơn rất nhiều" so với thỏa thuận hạt nhân thời cựu Tổng thống Barack Obama - thỏa thuận mà ông đã hủy bỏ trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.

Bên cạnh đó, ông Trump cho biết ông không có chịu áp lực phải đạt thỏa thuận với Iran trong vòng 6 tuần - mốc thời gian mà trước đó ông từng dự báo cho cuộc chiến này.

"Tôi sẽ không để họ ép Mỹ ký một thỏa thuận kém hơn mức có thể đạt được", ông Trump viết.

Trước đó, trao đổi với một phóng viên của kênh Fox News vào sáng Chủ nhật (19/4), ông Trump cảnh báo rằng Iran có thể phải đối mặt với các đợt tấn công quy mô lớn nếu không ký thỏa thuận. Ông cũng nói các cơ sở hạ tầng như cầu và nhà máy điện của nước này có thể là mục tiêu bị nhắm tới.

Những phát biểu này tiếp tục làm căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng, dù Washington vẫn đang chuẩn bị cử một phái đoàn trở lại Pakistan để xúc tiến vòng đàm phán hòa bình thứ hai với Iran.

Theo một nguồn thạo tin nói với CNBC vào sáng thứ Hai, phái đoàn Mỹ "dự kiến sẽ sớm tới Islamabad". Chi tiết này cho thấy đoàn đàm phán nhiều khả năng vẫn chưa khởi hành, trái với tuyên bố của ông Trump với tờ New York Post trước đó cùng ngày rằng các quan chức Mỹ đang "lên đường ngay bây giờ".

Vòng đàm phán đầu tiên tại Islamabad hồi đầu tháng này - do Phó Tổng thống JD Vance cùng hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner dẫn đầu - đã khép lại mà không đạt được thỏa thuận nào sau 21 giờ thương lượng. Ông Trump cũng xác nhận với tờ New York Post rằng cả ba nhân vật này sẽ tiếp tục tham gia phái đoàn trong vòng đàm phán thứ hai.

Đến nay, khả năng Iran tham gia vòng đàm phán tiếp theo với Mỹ vẫn chưa rõ ràng. Trong cuộc họp báo hôm thứ Hai, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết nước này hiện chưa có kế hoạch đàm phán với Mỹ. Tuy nhiên, sau đó tờ New York Times dẫn lời hai quan chức cấp cao Iran cho biết một phái đoàn từ Tehran đang chuẩn bị tới Islamabad vào thứ Ba để gặp phía Mỹ.

Phát biểu của Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian sáng cùng ngày cho thấy sự đối đầu kéo dài nhiều năm giữa Tehran và Washington sẽ tiếp tục là rào cản lớn đối với mọi nỗ lực thương lượng.

Trên mạng xã hội X, ông Pezeshkian nói rằng Iran vẫn mất lòng tin sâu sắc vì cách hành xử của Chính phủ Mỹ, đồng thời cho rằng những tín hiệu mâu thuẫn từ Washington cho thấy Mỹ muốn Tehran đầu hàng.

"Người dân Iran không khuất phục trước sức ép", ông Pezeshkian viết.

Mỹ và Iran đã nhất trí về một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần vào tối 7/4 theo giờ Mỹ, ngay trước thời hạn mà ông Trump cảnh báo "một nền văn minh sẽ biến mất" nếu hai bên không đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, thỏa thuận tạm thời này nhanh chóng đối mặt sức ép khi cả hai liên tục cáo buộc nhau vi phạm các điều khoản đã thống nhất.

Hôm Chủ nhật, ông Trump cho biết Hải quân Mỹ - lực lượng đang phong tỏa các cảng của Iran gần eo biển Hormuz - đã chặn và bắt giữ một tàu hàng treo cờ Iran bị cho là cố đi qua khu vực bị phong tỏa. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh ông Trump liên tục chỉ trích Iran vì chưa mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải mà trong điều kiện bình thường chiếm khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.