Tại Hội nghị, các nhà lãnh đạo ASEAN nhấn mạnh Nhật Bản là một trong các đối tác lâu đời và tin cậy nhất của ASEAN. Hợp tác của hai bên phát triển sâu rộng, năng động và trở thành hình mẫu quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện thực chất, cùng có lợi ở khu vực...

Chiều 26/10, tiếp tục chuỗi Hội nghị Cấp cao ASEAN với các Đối tác tại Kuala Lumpur (Malaysia), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các nhà lãnh đạo ASEAN và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nhật Bản lần thứ 28.

TÍCH CỰC TRIỂN KHAI TẦM NHÌN CHUNG VỀ ĐỐI TÁC TIN CẬY, HỮU NGHỊ VÀ HỢP TÁC ASEAN - NHẬT BẢN

Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo ASEAN nhấn mạnh Nhật Bản là một trong các đối tác lâu đời và tin cậy nhất của ASEAN. Hợp tác của hai bên phát triển sâu rộng, năng động và trở thành hình mẫu quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện thực chất, cùng có lợi ở khu vực.

Tính đến nay, ASEAN và Nhật Bản đã và đang triển khai được 108/130 dòng hành động thực hiện Tầm nhìn chung về Đối tác tin cậy, hữu nghị và hợp tác ASEAN - Nhật Bản.

Nhật Bản hiện cũng là đối tác thương mại lớn thứ tư và là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn thứ năm của ASEAN, với kim ngạch thương mại hai chiều năm 2024 đạt 236,6 tỷ USD và tổng vốn đầu tư đạt 17,5 tỷ USD. Đặc biệt, các sáng kiến của Nhật Bản nhằm tăng cường hợp tác ở khu vực và với ASEAN - trong đó các sáng kiến Đồng kiến tạo, Cộng đồng châu Á phát thải ròng bằng 0 (AZEC), Chuyển dịch Năng lượng châu Á (AETI) - đang mang lại lợi ích cụ thể cho người dân ở cả hai khu vực.

Các nhà lãnh đạo ASEAN và Thủ tướng Nhật Bản cùng nhất trí cho rằng tiềm năng hợp tác giữa hai bên còn nhiều và khẳng định cam kết tiếp tục làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ASEAN - Nhật Bản.

Cụ thể, trong thời gian tới, ASEAN và Nhật Bản sẽ ưu tiên đẩy mạnh hợp tác về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch, giáo dục, y tế, an ninh mạng, ứng phó biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, nông nghiệp bền vững…, trong đó tận dụng tối đa Quỹ Hợp tác ASEAN - Nhật Bản (JAIF 3.0) để hỗ trợ triển khai các dự án.

Các nước ASEAN cũng mong muốn cùng Nhật Bản sớm nâng cấp Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện ASEAN - Nhật Bản (AJCEP), triển khai hiệu quả Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Đồng thời, các nước ASEAN đề nghị Nhật Bản hỗ trợ Hiệp hội trong quá trình triển khai Hiệp định khung về Kinh tế số (DEFA), hiện thực hóa Mạng lưới điện ASEAN (APG), vận hành hiệu quả Trung tâm ASEAN về ứng phó tình huống y tế khẩn cấp và dịch bệnh mới nổi (ACPHEED), Kho Dự phòng Vật tư Y tế Khu vực, Kế hoạch Công tác về Sáng kiến Liên kết ASEAN (IAI) giai đoạn 5 (2026 - 2030), cũng như hợp tác tiểu vùng và thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN.

Trao đổi về tình hình thế giới và khu vực, các nhà lãnh đạo ASEAN và Nhật Bản đề cao tuân thủ luật pháp quốc tế, ủng hộ hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ; khẳng định tầm quan trọng trong thúc đẩy đối thoại, hợp tác, xây dựng lòng tin, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đóng góp vào duy trì môi trường hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực.

Trong phát biểu, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae vui mừng được gặp các nhà lãnh đạo ASEAN trong chuyến công du đầu tiên trên cương vị Thủ tướng. Bà khẳng định Nhật Bản là nước đầu tiên ủng hộ và sẽ tiếp tục ủng hộ Quan điểm về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của ASEAN (AIOP), gắn kết các chiến lược, chương trình hợp tác lớn của Nhật Bản với Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, đồng thời cùng ASEAN tiếp tục thúc đẩy các trụ cột hợp tác giữa ASEAN và Nhật Bản về hòa bình và ổn định, kiến tạo kinh tế - xã hội cho tương lai và đối tác từ trái tim đến trái tim cho các thế hệ tương lai.

Thủ tướng Nhật Bản đề xuất đẩy mạnh hơn nữa các lĩnh vực hợp tác cụ thể như an ninh biển, an ninh mạng, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, xây dựng hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo (AI) an ninh, an toàn và tin cậy, phòng chống thiên tai, thúc đẩy giáo dục, đào tạo…

3 HỢP TÁC NHẬT BẢN - ASEAN

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các nhà lãnh đạo ASEAN chúc mừng Thủ tướng Takaichi Sanae trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản và khẳng định sẽ hợp tác chặt chẽ cùng Thủ tướng Takaichi Sanae thúc đẩy các ưu tiên chung.

Thủ tướng khẳng định sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ, ASEAN và Nhật Bản đã trở thành những đối tác chân thành, tin cậy, cùng chia sẻ nhiều lợi ích và mục tiêu chung vì một cấu trúc khu vực mở, bao trùm, dựa trên luật lệ và lấy ASEAN làm trung tâm.

Thủ tướng nhấn mạnh trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh, phức tạp, quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ASEAN - Nhật Bản cần chuyển biến mạnh mẽ, “từ trái tim đến trái tim”, “từ hành động đến hành động”, “từ cảm xúc đến hiệu quả”. Theo đó, Thủ tướng đề xuất 3 trọng tâm hợp tác.

Cụ thể, Thủ tướng đề nghị hai bên đẩy mạnh liên kết kinh tế hướng tới chuyển đổi xanh, bao trùm và toàn diện trong kỷ nguyên số, cùng với việc sớm nâng cấp Hiệp định Thương mại Tự do, ưu tiên hợp tác về kinh tế số, kinh tế xanh, chuỗi cung ứng bền vững và sớm hoàn tất Hiệp định Hàng không chung.

Thúc đẩy hợp tác phát triển giáo dục, đào tạo, y tế, khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường để thu hẹp khoảng cách phát triển, nhất là trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, ứng dụng công nghệ số, AI cũng như nâng cao năng lực y tế dự phòng, cảnh báo và ứng phó dịch bệnh. Đồng thời, cần thúc đẩy giao lưu văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc giữa ASEAN và Nhật Bản. Thủ tướng cũng đề nghị Nhật Bản tăng cường chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực về điện hạt nhân và an toàn hạt nhân cho các nước ASEAN.

Nhấn mạnh hợp tác duy trì hòa bình, an ninh và ổn định khu vực, trong đó có giải quyết hòa bình tranh chấp, bao gồm các tranh chấp trên biển, phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982 vì tương lai thịnh vượng, an toàn và bền vững ở khu vực, Thủ tướng khẳng định ASEAN sẵn sàng đóng vai trò xây dựng, tạo thuận lợi cho đối thoại giữa các bên liên quan, bao gồm thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, hướng đến hòa bình và ổn định lâu dài trên bán đảo Triều Tiên.

Kết thúc hội nghị, các nhà lãnh đạo ASEAN và Nhật Bản thông qua Tuyên bố chung về thúc đẩy và triển khai Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP).