Từ hợp tác Chính phủ đến doanh nghiệp, y tế đang trở thành lĩnh vực hợp tác nổi bật giữa Việt Nam - Nhật Bản, với nhiều dự án thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực và mở rộng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân...

Tại tọa đàm "Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản: Động lực mới, Tầm cao mới” do Báo Đầu tư (Vietnam Investment Review - VIR) tổ chức nhân dịp kỷ niệm 52 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản (1973 - 2025) ngày 15/10, các chuyên gia nhận định hợp tác giữa Việt Nam - Nhật Bản trong giai đoạn mới, đặc biệt trong lĩnh vực y tế đang ngày càng sâu rộng, với nhiều dự án mang tính thực tiễn và bền vững.

THÚC ĐẨY QUAN HỆ HỢP TÁC BỀN VỮNG

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư Nước ngoài, Bộ Tài chính, Nhật Bản hiện là nhà tài trợ ODA lớn nhất, nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ ba, đồng thời là đối tác thương mại và du lịch lớn thứ tư của Việt Nam. Tính đến nay, Nhật Bản có hơn 5.600 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký vượt 78 tỷ USD. 

“Đầu tư của Nhật Bản có nhiều điểm tương đồng với định hướng phát triển bền vững của Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực như công nghệ cao, chuyển đổi số, khoa học – công nghệ, sản xuất chế tạo và y tế. Trong đó, y tế tiếp tục là lĩnh vực hợp tác song phương trọng tâm với nhiều bước tiến cụ thể và thiết thực”, ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết.

Theo Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki, hai nước đang thúc đẩy nhiều chương trình hợp tác trong lĩnh vực y tế dự phòng, số hóa y tế và chăm sóc người cao tuổi, hướng tới một hệ thống y tế hiệu quả và bền vững hơn. Nhật Bản hiện hỗ trợ Việt Nam trong việc nâng cao năng lực tuyến y tế cơ sở, thu hẹp chênh lệch tiếp cận dịch vụ giữa các vùng miền, tăng cường năng lực phòng chống bệnh không lây nhiễm và bệnh truyền nhiễm.

"Nhật Bản là nhà tài trợ ODA lớn nhất và nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ ba tại Việt Nam. Định hướng đầu tư của Nhật Bản phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, sản xuất chế tạo y tế".

Dưới góc độ y tế, TS. Đặng Quang Tấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Y tế), cho biết: "Nhật Bản là đối tác quan trọng của ngành y tế Việt Nam. Quan hệ hợp tác chiến lược này được củng cố từ Biên bản hợp tác y tế năm 2019 giữa hai Bộ, tạo nền tảng triển khai nhiều dự án trên ba trụ cột: hạ tầng, thiết bị và phát triển năng lực".

Một số dự án tiêu biểu có thể kể đến như: dự án "Tăng cường Hệ thống phát triển năng lực cho nhân viên y tế thông qua khám, chữa bệnh từ xa" do Bộ Y tế - Cục Quản lý khám chữa bệnh phối hợp thực hiện với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), với tổng vốn đầu tư khoảng 3 triệu USD; dự án "Đẩy mạnh công tác phòng chống viêm gan virus tại Việt Nam", hợp tác giữa Cục Phòng bệnh và JICA, đang góp phần kiểm soát hiệu quả virus viêm gan, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân Việt Nam.

“Ngành y tế Việt Nam đang định hướng phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao chất lượng dịch vụ và hội nhập quốc tế. Việt Nam hoan nghênh doanh nghiệp Nhật Bản chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ, mô hình quản lý tiên tiến để thúc đẩy hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực như dược phẩm, thiết bị y tế, an toàn thực phẩm, y học cổ truyền và quản lý bệnh viện”, TS. Đặng Quang Tấn cho biết.

KHU VỰC TƯ NHÂN NGÀY CÀNG GIỮ VAI TRÒ QUAN TRỌNG

Các chuyên gia nhận định cùng với hợp tác giữa Chính phủ hai nước, sự tham gia của khu vực tư nhân trong và ngoài nước đang góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng hệ thống y tế.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki đánh giá khu vực tư nhân Nhật Bản đang ngày càng thể hiện vai trò quan trọng trong quá trình này. Đơn cử, Takeda là ví dụ điển hình cho vai trò của doanh nghiệp Nhật Bản khi phát triển và đưa vào lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép tại Việt Nam.

"Hai nước đang tăng cường hợp tác trong y tế dự phòng, số hóa y tế và chăm sóc người cao tuổi, hướng tới hệ thống y tế hiệu quả, bền vững.  Trong đó, khu vực tư nhân ngày càng có những đóng góp quan trọng trong nâng cao năng lực, dịch vụ và phòng chống bệnh tật".

“Thông qua các hoạt động hợp tác của các công ty Nhật Bản trong lĩnh vực y tế, tin rằng sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và năng lực của ngành y tế Việt Nam”, ông Ito Naoki nhận định.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam, cho biết Takeda tập trung vào giải pháp cho các thách thức y tế trong các lĩnh vực bệnh hiếm, ung thư, khoa học thần kinh, liệu pháp huyết tương và vắc-xin.

Trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2024, Takeda đã phối hợp cùng Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe và Y tế Toàn cầu (NCGM) thuộc Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản và Hội Hen - Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng TP. Hồ Chí Minh (HSAACI) để triển khai sáng kiến tăng cường năng lực chẩn đoán và điều trị bệnh phù mạch di truyền (HAE) – một loại bệnh hiếm.

Năm 2024, vắc-xin ngừa sốt xuất huyết của Takeda được Bộ Y tế cấp phép lưu hành tại Việt Nam và hiện đã được phê duyệt tại 41 quốc gia, với hơn 20 triệu liều phân phối toàn cầu.

Ông Benjamin Ping cho rằng với Nghị quyết 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đặt trọng tâm vào y tế dự phòng và củng cố hệ thống y tế sẽ là cơ hội chiến lược để các tập đoàn dược phẩm nước ngoài tham gia vào nỗ lực giảm gánh nặng bệnh tật tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, trong lĩnh vực phòng chống sốt xuất huyết, Takeda cam kết hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế, đẩy mạnh truyền thông cộng đồng và mở rộng tiếp cận vắc-xin bền vững, hướng tới mục tiêu không còn ca tử vong do sốt xuất huyết vào năm 2030 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).