Sở hữu lợi thế về quy mô dân số, du lịch và sức sống đô thị, TP.HCM đứng trước cơ hội định hình một nền kinh tế 24/7 sôi động. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành giá trị thực, bài toán về cơ chế điều phối, dữ liệu và chiến lược phát triển bài bản vẫn cần được giải quyết...

THIẾU CƠ CHẾ ĐIỀU PHỐI TRUNG TÂM ĐỦ MẠNH

Một trong những điểm nghẽn lớn là thành phố còn thiếu cơ chế điều phối trung tâm đủ mạnh và rõ vai trò trong công tác quy hoạch, quản lý cũng như phát triển.

Trong bối cảnh đó, việc tận dụng hiệu quả các nguồn lực sẵn có để định vị TP.HCM như một đô thị “không ngủ” đặc sắc không chỉ là cơ hội, mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm biến kinh tế đêm thành động lực tăng trưởng mới.

Tại tọa đàm “Phát triển kinh tế đêm - Động lực thúc đẩy tăng trưởng TP.HCM” được tổ chức mới đây, ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó giám đốc Sở Công thương TP.HCM cho biết, Trung ương và thành phố đã có chỉ đạo về phát triển kinh tế đêm. Nhưng khi triển khai trong thực tế gặp rất nhiều vướng mắc, từ tổ chức quản lý cho đến chính sách vận hành... Lý do đầu tiên là thành phố chưa xác định cụ thể đơn vị nào giữ vai trò chung để vận hành hoạt động kinh tế đêm. 

Trước đây, UBND TP.HCM giao cho Viện Nghiên cứu phát triển thành phố xây dựng đề án phát triển kinh tế đêm, nhưng đến nay vẫn chưa xong. Hiện tại, thành phố đã giao lại cho Sở Công thương làm đơn vị chủ trì, tham mưu đề xuất khi có ý tưởng triển khai và đầu tư vào kinh tế đêm.

Song, Sở Công thương cũng không thể dùng các quy định vận hành kinh tế ban ngày để tham mưu, đề xuất cấp phép cho hoạt động kinh tế đêm. “Tiềm năng thì có, nhưng không khai thác được, mâu thuẫn này ai cũng biết, nhưng vẫn cứ “loay hoay” chưa xác định đơn vị chịu trách nhiệm chung”, ông Phương nói.

XÂY DỰNG CÁC SẢN PHẨM DU LỊCH ĐÊM ĐA DẠNG 

Theo các đại biểu, đây cũng là lý do vì sao đến nay TP.HCM vẫn chưa có mô hình kinh tế đêm mang bản sắc riêng, thiếu các sản phẩm văn hóa nghệ thuật đẳng cấp và các khu mua sắm chuyên biệt phục vụ du khách. 

Điều này buộc thành phố phải thay đổi chiến lược từ việc tập trung vào doanh thu từ các dịch vụ ăn uống nhỏ lẻ ban đêm sang phát triển có hệ thống, đa dạng hóa trải nghiệm văn hóa, nghệ thuật, thể thao… và mua sắm cao cấp để duy trì sức hút. 

Trong bối cảnh địa giới hành chính mở rộng cùng với lợi thế về cơ chế đặc thù của TP.HCM, kinh tế đêm cần được xác định là trụ cột chiến lược trong quy hoạch đô thị và tăng trưởng kinh tế.

Bà Trần Thị Bảo Thu, Giám đốc Tiếp thị - Truyền thông Công ty Lữ hành Vietluxtour, cho biết hiện nay một số chương trình, sản phẩm có thể hấp dẫn du khách vào ban đêm vẫn chưa được tổ chức thường xuyên. Ngay cả tour du thuyền đêm dù mới mẻ nhưng vẫn bị đánh giá chưa thực sự đặc sắc.

Theo bà Thu, với du khách nội địa, các chương trình du lịch đêm cần có thông điệp rõ ràng và điểm nhấn đặc sắc để thu hút du khách tham gia. Nếu không có sản phẩm đặc trưng, du khách vẫn có thể tự trải nghiệm ban đêm nhưng chỉ là các dịch vụ rời rạc, chưa tạo thành sản phẩm du lịch hoàn chỉnh.

Vì vậy, về lâu dài, TP.HCM cần xây dựng các sản phẩm du lịch đêm đa dạng như du ngoạn trên sông, tản bộ tham quan thành phố về đêm, trải nghiệm ẩm thực, văn hóa - nghệ thuật, chăm sóc sức khỏe, mua sắm… để du khách có thể trải nghiệm trọn vẹn các hoạt động về đêm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu khi đến TP.HCM.

Tại TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung, hiện vẫn chưa có các nghiên cứu và thống kê cụ thể về quy mô đóng góp của kinh tế ban đêm trong tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ. Việc đo lường lĩnh vực này đến nay chủ yếu mới dừng ở cấp độ quốc gia hoặc tại một số đô thị lớn trên thế giới.

Chính vì vậy, công tác thu thập, tổng hợp dữ liệu về các hoạt động kinh tế ban đêm dự kiến sẽ được Thành phố lồng ghép trong Đề án phát triển kinh tế ban đêm do Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố chủ trì xây dựng.

Trong khi đó, thực tiễn cho thấy việc kéo dài hoạt động của một số ngành, lĩnh vực từ ban ngày sang ban đêm đã góp phần gia tăng doanh thu và tạo thêm việc làm cho người lao động. Đây cũng là cơ sở để khẳng định tiềm năng đáng kể của kinh tế ban đêm trong việc thúc đẩy tăng trưởng.

Theo đánh giá của các chuyên gia, nếu được khai thác bài bản, kinh tế ban đêm không chỉ giúp mở rộng quy mô nền kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Đồng thời, lĩnh vực này còn góp phần hình thành các ngành nghề mới, thu hút nhân lực chất lượng cao, giới kinh doanh và khách du lịch, qua đó quảng bá hình ảnh văn hóa đô thị.

Bên cạnh đó, kinh tế ban đêm còn đóng vai trò quan trọng trong việc tái thiết không gian đô thị, kích thích tiêu dùng nội địa, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách, từ đó đóng góp tích cực vào nguồn thu ngân sách địa phương.