Tổng Bí thư: Không một quốc gia nào có thể “cất cánh” với nền khoa học – công nghệ thấp kém, đổi mới sáng tạo chậm chạp

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia với chủ đề “Đổi mới sáng tạo toàn dân - Động lực phát triển quốc gia” do Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Tài chính tổ chức ngày 1/10. 

Cùng dự có Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đại diện các bộ, ngành, địa phương; cộng đồng doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư, tổ chức quốc tế.

Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng khẳng định Chính phủ xác định khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yếu tố quan trọng để xác lập mô hình tăng trưởng mới trong giai đoạn tới. Đột phá đổi mới sáng tạo mới là yếu tố kỳ diệu để làm nên kỳ tích bởi đột phá mới vượt qua được giới hạn hiện tại như đã kết quả vượt trội. 

Năm 2025, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí trong bảng xếp hạng đổi mới sáng tạo toàn cầu GII. Đầu vào đổi mới sáng tạo tăng 3 bậc so với năm 2023, từ 53 lên 50. Trong khu vực ASEAN, Việt Nam vượt lên trên Thái Lan, đứng thứ 3 sau Singapore và Malaysia. 

Trong Báo cáo GII 2025 của WIPO, Việt Nam là một trong 9 quốc gia thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất tính từ năm 2013. Việt Nam cũng là một trong 2 quốc gia giữ kỷ lục có thành tích vượt trội so với mức độ phát triển trong 15 năm liên tiếp (gồm Ấn Độ và Việt Nam). 

Trong 15 năm liền, Việt Nam luôn có kết quả đổi mới sáng tạo cao hơn so với mức độ phát triển, cho thấy hiệu quả trong việc chuyển các nguồn lực đầu vào thành kết quả đầu ra đổi mới sáng tạo. Lần đầu tiên Việt Nam vươn lên dẫn đầu thế giới ở chỉ số "Xuất khẩu hàng hóa sáng tạo". 

Phát biểu tại sự kiện, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng nhấn mạnh quốc gia nào đi trước một bước về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo sẽ nắm lợi thế cạnh tranh chiến lược và tiến nhanh, tiến xa, ai chậm đổi mới sẽ bị bỏ lại phía sau. 

Do đó, Tổng Bí thư khẳng định: “Việt Nam không có lựa chọn nào khác ngoài việc coi khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để đổi mới mô hình phát triển, hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm. Đến 2030, trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình cao. Đến 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao”.

Đây không chỉ là nhu cầu khách quan, mà còn là mệnh lệnh của thời đại, quyết định vị thế dân tộc trong thập kỷ tới. Không một quốc gia nào có thể “cất cánh” với nền khoa học – công nghệ thấp kém, hoạt động đổi mới sáng tạo chậm chạp.

“Toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, công nhân, nông dân, kỹ sư, giáo viên, bác sĩ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, người cao tuổi, học sinh – sinh viên và đồng bào ta ở nước ngoài: nêu cao tinh thần yêu nước, không ngừng đổi mới sáng tạo trong công việc hằng ngày. Mỗi công chức cải tiến một quy trình; mỗi giáo viên đổi mới một phương pháp; mỗi kỹ sư viết thêm một dòng mã; mỗi doanh nhân dấn thân ra thị trường; mỗi địa phương tạo một sản phẩm dẫn dắt – để cả nước trở thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sống động. Hãy cùng nhau biến thách thức thành cơ hội, ý tưởng thành giá trị, khát vọng thành hiện thực, đưa Việt Nam phát triển giàu mạnh trong kỷ nguyên mới”, Tổng Bí thư đưa ra lời kêu gọi toàn dân cùng đổi mới sáng tạo. 

Theo TS Trần Việt Hùng, nhà sáng lập Got It, startup công nghệ tại thung lũng Silicon, Mỹ, người việt hoàn toàn co thể cạnh tranh trong lĩnh vực công nghệ kể cả khu vực khắc nghiệt nhất như thung lũng silicon.

Trong những năm hần đây, AI tạo sinh đã có bước phát triển đột phá. Ông Hùng cho biết hiện nay tại một startup tại Thung lũng Silicon khi muốn gọi vốn, nếu trong kế hoạch kinh doanh, hoặc sản phẩm không có AI rất khó có cơ hội gọi vốn. Chưa kể xu hướng các công ty hàng tỷ đô với chỉ ông chủ là con người và nhân viên là AI đag dần hình thành.

Vậy với tốc độ phát triển nhanh chóng và ảnh hưởng sâu rộng như hiện nay của AI thì Việt Nam cần làm như thế nào để bắt kịp. 

"Để trở thành một "tay chơi" AI thực thụ, cần có những yếu tố: nhân lực giỏi, nhiều dữ liệu và hạ tầng tính toán mạnh. Dù Việt Nam chưa hội tụ các yếu tố nhưng không có nghĩa chúng ta phải dừng lại", vị chuyên gia khẳng định. 

Tại đây, ông Hùng đã thay mặt nhiều chuyên gia công nghệ người Việt tại nước ngoài, đã hiến kế quy trình 3 giai đoạn để đưa Việt nam thành một điểm sáng trên toàn cầu về ứng dụng và phát triển AI.

Giai đoạn 1, ứng dụng AI sâu rộng. Toàn dân học và sử dụng công cụ AI. Giai đoạn này vừa tạo ra giá trị tài chính, vừa tạo ra nhiều dữ liệu, vừa thay đổi trong tư duy với AI. 

Giai đoạn 2, nghiên cứu và phát triển. Khi có dữ liệu, tài chính và nhân lực đã được rèn luyện, Việt Nam có thể phát triển sản phẩm AI, đồng thời sẽ thu hút được các công ty công nghệ quốc tế giúp Việt Nam đào tạo nhân lực AI. 

Giai đoạn 3, Đưa sản phẩm AI từ Việt nam ra thế giới. Việc thành công của các giai đoạn trước sẽ thu hút được thêm các startup phát triển ở Việt nam để tạo ra một hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển AI một cách sâu rộng, khi đó việc đi ra thế giới là một bước tiến tự nhiên.

Năm 2025, tổng chi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là hơn 51 nghìn tỷ đồng, đạt 2% tổng chi ngân sách nhà nước. Mức tăng bố trí ngân sách nhà nước cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2025 tăng 22,54% so với năm 2024. 

Bên cạnh đó, ngân sách nhà nước cũng dành ra 25.000 tỷ đồng từ nguồn tăng thu 2024 để bổ sung cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đề đảm bảo năm 2025 cân đối tối thiểu 3% tổng chi ngân sách nhà nước cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phù hợp với chủ trương tại Nghị quyết 57.