Vào thứ Năm (2/4), Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh áp thuế quan 100% đối với một số thuốc biệt dược nhập khẩu, đồng thời điều chỉnh thuế quan với thép, nhôm và đồng...

Theo giới phân tích, đợt thuế quan mới được cho là nhằm bù lại một phần nguồn thu bị mất sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ thuế đối ứng hồi tháng 2. Tuy nhiên, một số nhóm doanh nghiệp cảnh báo quyết định này có thể đẩy chi phí tăng thêm, trong bối cảnh chiến sự với Iran đã làm giá năng lượng leo thang và gây thêm sức ép lớn với người tiêu dùng.

Trong văn bản công bố kết quả cuộc điều tra an ninh quốc gia về nhập khẩu dược phẩm, ông Trump cho biết các hãng dược nước ngoài bán thuốc được bảo hộ sáng chế phải ký thỏa thuận với Chính phủ Mỹ để hạ giá thuốc kê đơn, đồng thời cam kết chuyển hoạt động sản xuất sang Mỹ.

Theo một quan chức Chính phủ Mỹ, doanh nghiệp chỉ được miễn hoàn toàn thuế quan nếu cùng lúc đáp ứng cả hai điều kiện trên. Nếu chỉ chuyển một phần hoạt động sản xuất sang Mỹ, mức thuế áp dụng sẽ là 20%. Còn nếu không đáp ứng điều kiện nào, doanh nghiệp sẽ phải chịu thuế 100%.

Tuy nhiên, các mức thuế mới không áp dụng với dược phẩm nhập khẩu từ mọi quốc gia. Theo các thỏa thuận thương mại hiện có, thuốc biệt dược từ Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sỹ sẽ chỉ chịu mức thuế tối đa 15%.

Mỹ và Anh cũng đã hoàn tất một thỏa thuận riêng về dược phẩm. Theo thỏa thuận này, dược phẩm sản xuất tại Anh sẽ được miễn thuế trong ít nhất 3 năm - thời gian Anh từng bước mở rộng hoạt động sản xuất tại Mỹ.

Theo một quan chức Chính phủ Mỹ, các tập đoàn dược lớn sẽ có 120 ngày để đáp ứng các yêu cầu mới trước khi mức thuế 100% bắt đầu được áp dụng, trong khi các nhà sản xuất nhỏ sẽ có 180 ngày.

Cũng trong ngày 2/4, ông Trump cũng ban hành một tuyên bố riêng về thuế quan kim loại, theo đó giảm một nửa mức thuế quan xuống còn 25% đối với nhiều sản phẩm chế biến từ thép, nhôm và đồng, đồng thời miễn thuế hoàn toàn với các mặt hàng có hàm lượng kim loại rất thấp.

Tuy vậy, mức thuế quan 50% vẫn được giữ nguyên đối với thép, nhôm và đồng nhập khẩu dưới dạng nguyên liệu cơ bản. 

Theo một quan chức Chính phủ Mỹ, thay đổi đáng chú ý là thuế quan này từ nay sẽ được tính theo giá bán của kim loại tại thị trường Mỹ, thay vì dựa trên giá trị nhập khẩu do doanh nghiệp khai báo. Phía chính quyền cho rằng mức giá khai báo này lâu nay thường thấp hơn thực tế.

Các thay đổi trên nhằm đơn giản hóa cơ chế áp thuế vốn bị đánh giá là quá rối rắm, khiến các nhà nhập khẩu gặp khó khi phải xác định phần giá trị kim loại trong hàng nghìn mặt hàng, từ linh kiện máy kéo, chậu rửa bằng thép không gỉ đến thiết bị đường sắt.

Theo đó, những sản phẩm có hàm lượng kim loại dưới 15% trọng lượng sẽ được miễn thuế quan. Ví dụ, một hộp đựng chỉ nha khoa chỉ có lưỡi cắt bằng thép rất nhỏ sẽ được miễn thuế.

Nhà Trắng cũng cho biết sẽ hạ thuế quan từ 50% xuống 15% đến hết năm 2027 đối với một số thiết bị công nghiệp và thiết bị lưới điện sử dụng nhiều kim loại, nhằm hỗ trợ mở rộng năng lực sản xuất công nghiệp và đẩy nhanh hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu.

Theo văn bản công bố, các thay đổi về thuế quan kim loại sẽ có hiệu lực từ 12:01 giờ ngày thứ Hai (6/4) theo giờ miền Đông của Mỹ.

Những thay đổi lần này được công bố đúng một năm sau ngày 2/4/2025, khi ông Trump phát động chính sách thuế quan đối ứng mà ông gọi là "Ngày Giải phóng". Khi đó, Mỹ áp thuế quan từ 10% đến 50% lên hàng nhập khẩu từ hầu hết đối tác thương mại, thậm chí cả một số hòn đảo không có người ở.

Thuế đối ứng được ban hành theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) và nhanh chóng kéo theo hàng loạt hệ quả, từ các biện pháp trả đũa của Trung Quốc, các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ với nhiều nước, cho tới các vụ kiện do các nhà nhập khẩu khởi xướng.

Đến tháng 2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng tổng thống không có thẩm quyền áp thuế quan dựa trên IEEPA. Sau đó, một tòa án cấp dưới yêu cầu Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) xây dựng kế hoạch hoàn trả khoảng 166 tỷ USD tiền thuế đối ứng đã thu.

Tuy nhiên, vào ngày 2/4, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer vẫn lên tiếng bảo vệ thuế đối ứng, cho rằng đây là "nút tái thiết lập" đối với một hệ thống thương mại toàn cầu bị méo mó. Theo ông, thuế quan đối ứng đã thúc đẩy doanh nghiệp xây thêm nhà máy tại Mỹ, đồng thời buộc các đối tác thương mại phải nhượng bộ nhiều hơn với hàng xuất khẩu của Mỹ.

"Những điều tốt đẹp nhất vẫn còn ở phía trước, khi chương trình thuế quan của Tổng thống tiếp tục thúc đẩy sản xuất trong nước, nâng cao thu nhập của người lao động và củng cố các chuỗi cung ứng trọng yếu của Mỹ", ông Greer phát biểu.

Trong khi đó, theo Phòng Thương mại Mỹ, sau một năm ông Trump tăng thuế quan với hàng nhập khẩu, giá cả tại Mỹ đã tăng lên và áp lực chi phí cũng ngày càng lớn hơn với nhiều doanh nghiệp. Cơ quan này cảnh báo các chính sách thuế vừa được công bố có thể tiếp tục đẩy giá cả hàng hóa và dịch vụ trong nước tăng thêm.

"Một cơ chế thuế quan mới và phức tạp đối với dược phẩm sẽ làm chi phí chăm sóc sức khỏe của các gia đình Mỹ tăng lên", ông Neil Bradley, Giám đốc chính sách của Phòng Thương mại Mỹ, phát biểu ngày 2/4.

Theo ông Bradley, những thay đổi đối với thuế quan quan kim loại cũng sẽ đẩy giá hàng hóa tăng lên đối với người tiêu dùng, đồng thời gây thêm sức ép cho các ngành sản xuất, xây dựng và năng lượng - những lĩnh vực vốn đã chịu áp lực chi phí đầu vào tăng cao và đứt gãy chuỗi cung ứng kéo dài.

Tuy nhiên, ông Philip Bell, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất Thép, hoan nghênh việc chính quyền "điều chỉnh hợp lý" danh sách các sản phẩm phái sinh từ kim loại và thay đổi phương pháp định giá. Theo ông, những điều chỉnh này sẽ giúp thuế quan được áp đúng đối tượng hơn, qua đó hỗ trợ quá trình phục hồi của ngành thép Mỹ mà không làm ảnh hưởng tới các mục tiêu kinh tế vĩ mô.