Tổng thống Trump kêu gọi Trung Quốc giúp khai thông eo biển Hormuz trước thượng đỉnh Mỹ - Trung

Tín hiệu này được đưa ra trong bối cảnh Washington đang tìm cách thuyết phục Bắc Kinh giúp mở lại eo biển Hormuz - một điểm nóng mới trong mối quan hệ song phương vốn đã mong manh.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn tờ báo Financial Times vào ngày Chủ nhật (15/3), ông Trump cho biết ông kỳ vọng Trung Quốc sẽ giúp khai thông eo biển Hormuz trước khi ông đến Bắc Kinh để có cuộc gặp thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Theo kế hoạch đã được Nhà Trắng công bố, chuyến thăm Trung Quốc sắp tới của ông Trump sẽ diễn ra từ ngày 31/3 đến ngày 2/4.

Ông Trump nhấn mạnh rằng hai tuần trước cuộc gặp là một khoảng thời gian dài và Washington muốn có sự rõ ràng trước thời điểm chuyến thăm bắt đầu. "Chúng tôi có thể hoãn”, ông Trump nói với Financial Times, nhưng không giải thích thêm về thời gian.

Trước đó vào ngày Chủ nhật, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã gặp Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại Paris để thảo luận về cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung dự kiến sắp diễn ra. Bắc Kinh hiện vẫn chưa xác nhận thời gian của chuyến thăm và thường công bố kế hoạch khi đã gần tới ngày diễn ra sự kiện.

Đây sẽ là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc kể từ năm 2017, khi ông Trump công du Bắc Kinh trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông. Chuyến thăm dự kiến diễn ra vào thời điểm 5 tháng sau khi ông Trump và ông Tập có cuộc gặp tại thành phố Busan, Hàn Quốc vào cuối tháng 10 năm ngoái và đạt thỏa thuận đình chiến thương mại có thời hạn 1 năm.

Trong lúc đi cùng với các nhà báo trên chuyên cơ Không lực 1 vào ngày Chủ nhật, ông Trump nhấn mạnh rằng rằng 90% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz, và do đó ông coi sự hợp tác của Bắc Kinh để giải quyết nút thắt Hormuz là một việc mang lại lợi ích cho chính Bắc Kinh.

Đến nay, ông Trump đã kêu gọi một số quốc gia châu Âu và châu Á, bao gồm cả Trung Quốc, giúp thuyết phục Iran mở cửa eo biển Hormuz - nơi khoảng 1/5 lượng dầu được tiêu thụ toàn cầu đi qua và đang bị Iran phong tỏa nhằm trả đũa Mỹ trong cuộc xung đột quân sự đang diễn ra.

Tuy nhiên, theo hãng tin CNBC, các con số trên thực tế cho thấy Bắc Kinh có thể bị ảnh hưởng bởi việc đóng cửa eo biển Hormuz ít hơn so với những gì ông Trump nói. Trong thời gian 2 năm qua, Trung Quốc đã đẩy mạnh việc đa dạng hóa các nguồn năng lượng của mình và xây dựng dự trữ chiến lược, theo đó giúp giảm thiểu tác động của bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài nào.

Nhập khẩu dầu qua eo biển Hormuz hiện chiếm chưa đến một nửa tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc - theo ông Rush Doshi, Giám đốc Sáng kiến Chiến lược Trung Quốc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), một tổ chức nghiên cứu có trụ sở ở New York, Mỹ.

Ngân hàng Nomura cũng ước tính rằng dòng dầu đi qua Hormuz chỉ chiếm 6,6% tổng tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc.

Giới phân tích nhận định dường như cả Mỹ và Trung Quốc đều tìm cách tăng sức ép lên nhau trước thềm hội nghị thượng đỉnh ở Bắc Kinh.

Tuần vừa rồi, Mỹ đã khởi động các cuộc điều tra thương mại đối với một loạt các quốc gia, trong đó có Trung Quốc, về vấn đề dư thừa công suất công nghiệp và hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Trong một tuyên bố vào sáng thứ Hai (16/3), Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng phía Mỹ đã "một lần nữa lạm dụng quy trình điều tra Mục 301 để đặt luật pháp trong nước lên trên các quy tắc quốc tế”, đồng thời gọi các cuộc điều tra mà Mỹ mới khởi động là "cực kỳ đơn phương, tùy tiện và mang tính phân biệt đối xử”.

Bắc Kinh cho biết đã chính thức bày tỏ với Washington việc Trung Quốc phản đối các cuộc điều tra này. "Chúng tôi kêu gọi phía Mỹ ngay lập tức điều chỉnh các hành động sai trái của mình và gặp Trung Quốc ở điểm giữa”, tuyên bố có đoạn viết, kêu gọi đối thoại và giải quyết vấn đề thông qua đàm phán.

Bộ Thương mại Trung Quốc cũng biết họ đang theo dõi chặt chẽ tiến trình của các cuộc điều tra và sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của Trung Quốc.