Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Ba (5/5) cho biết ông sẽ tạm dừng “Project Freedom” - chiến dịch của quân đội Mỹ nhằm dẫn đường cho các tàu thương mại rời khỏi eo biển Hormuz, chỉ một ngày sau khi chiến dịch này bắt đầu...

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nói rằng quyết định này được đưa ra một phần dựa trên “thực tế là đã đạt tiến triển lớn hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” với Iran.

“Project Freedom sẽ được tạm dừng trong một thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận có thể được hoàn tất và ký kết hay không”, ông Trump viết.

Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ tăng điểm sau thông báo trên của ông Trump, khi nhà đầu tư kỳ vọng một thỏa thuận hòa bình có thể chấm dứt cuộc chiến Mỹ - Israel tại Iran và mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải có vai trò then chốt đối với kinh tế toàn cầu.

Động thái trên cũng đánh dấu bước đảo chiều bất ngờ của chính quyền ông Trump. Chỉ vài giờ trước đó, Nhà Trắng vẫn mô tả Project Freedom là một chiến dịch có vai trò sống còn đối với hàng nghìn thủy thủ dân sự.

Chính quyền ông Trump cho biết gần 23.000 thủy thủ trên các tàu treo cờ hoặc thuộc 87 quốc gia và vùng lãnh thổ đã mắc kẹt tại vịnh Ba Tư do Iran gần như phong tỏa tuyến vận tải qua eo biển Hormuz.

Vào chiều thứ Ba, tại Nhà Trắng, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết mục tiêu của Project Freedom là “giải cứu” các thủy thủ mà ông cho rằng đã bị chính quyền Iran bỏ mặc.

“Các quốc gia trên khắp thế giới, phần lớn không tham gia bất kỳ hoạt động quân sự nào, giờ đây đối mặt rủi ro không chỉ mất hàng hóa, mà công dân của họ còn có nguy cơ mất mạng vì lệnh phong tỏa này”, ông Rubio phát biểu.

Theo ông Rubio, các thủy thủ gần như không có khả năng tự bảo vệ, bị cô lập, thiếu lương thực, dễ bị tổn thương và ít nhất 10 người đã thiệt mạng do lệnh phong tỏa của Iran.

Ông Trump công bố chiến dịch Project Freedom vào tối Chủ nhật (3/5), theo đó quân đội Mỹ sẽ dẫn đường để tàu thuyền của các quốc gia trên thế giới bị mắc kẹt quanh Hormuz có thể rời khỏi đây một cách an toàn.

Tối cùng ngày, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết quân đội Mỹ sẽ triển khai “các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay hoạt động trên đất liền và trên biển, các hệ thống không người lái hoạt động trên nhiều địa hình, cùng 15.000 quân nhân” để thực hiện chiến dịch.

Về phía Iran, nước này đáp trả các động thái quân sự của Mỹ bằng lập trường cứng rắn hơn, khiến thỏa thuận ngừng bắn với Washington vốn mong manh càng chịu thêm sức ép.

Hôm thứ Hai (4/5), Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết nước này đã hứng một đợt tấn công bằng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái từ Iran, khiến 3 người bị thương. Cùng ngày, Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, nói với báo giới rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng nhiều tên lửa hành trình, máy bay không người lái và xuồng nhỏ nhằm vào các tàu mà Mỹ đang bảo vệ.

Một tàu của Hàn Quốc tại eo biển Hormuz cũng bốc cháy hôm thứ Hai. Sau đó, ông Trump nói rằng Iran đã tấn công tàu này. Tuy nhiên, cùng ngày, hãng vận tải biển Maersk của Đan Mạch cho biết một tàu thương mại do hãng vận hành đã đi qua eo biển Hormuz dưới sự bảo vệ của quân đội Mỹ.

Theo thông báo của Maersk, tàu Alliance Fairfax, treo cờ Mỹ và do Farrell Lines - công ty con của Maersk Line Ltd. (MLL) - vận hành, đã hoàn tất hành trình hôm thứ Hai mà không xảy ra sự cố. Toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn. Maersk cho biết tàu Alliance Fairfax đã mắc kẹt trên biển kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự tại Iran hôm 28/2.

Theo các nhà phân tích, bài đăng của ông Trump khi công bố Project Freedom dường như cũng tính đến nguy cơ chiến dịch này có thể ảnh hưởng tới các nỗ lực ngoại giao với Tehran.

“Tôi hoàn toàn biết rõ các đại diện của tôi đang thảo luận rất tích cực với Iran và những cuộc thảo luận này có thể dẫn tới một kết quả rất tốt đẹp cho tất cả các bên. Việc đưa tàu thuyền rời khỏi khu vực chỉ nhằm giúp các thủy thủ, doanh nghiệp và quốc gia hoàn toàn không làm gì sai được thoát khỏi tình cảnh hiện nay - họ là nạn nhân của hoàn cảnh”, ông Trump viết hôm Chủ nhật.