Hãng tàu container lớn nhất thế giới MSC Mediterranean Shipping công bố kế hoạch mở một tuyến thương mại mới nhằm tránh eo biển Hormuz - một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới nhưng hiện đang bị Mỹ và Iran đồng thời phong tỏa.
Quyết định này của MSC được đưa ra giữa lúc căng thẳng gia tăng ở eo biển Hormuz khiến cho việc vận chuyển qua tuyến đường này càng trở nên khó khăn và không an toàn.
Theo thông báo từ MSC, tuyến thương mại mới sẽ kết nối châu Âu với các cảng bị cô lập ở Trung Đông, sử dụng phương tiện vận tải đường bộ qua Saudi Arabia và các tàu nhỏ hơn để đi trong Vịnh Ba Tư thay vì đi qua eo biển Hormuz.
Tuyến thương mại này sẽ bắt đầu hoạt động từ ngày 10/5, xuất phát từ Antwerp, Bỉ, và bao gồm các điểm dừng tại Đức, Italy, Lithuania và Tây Ban Nha. Các tàu sẽ đi qua kênh đào Suez vào Biển Đỏ và cập bến hai cảng ở bờ Tây của Saudi Arabia là Jeddah và King Abdullah.
Từ đây, mạng lưới vận tải sẽ sử dụng xe tải để đưa hàng hóa đến cảng Dammam ở bờ Đông của bán đảo, nơi các tàu nhỏ hơn sẽ kết nối với các cửa ngõ hàng hải, bao gồm Abu Dhabi và Jebel Ali của Dubai. Cả hai địa điểm này đều có các khu công nghiệp lớn với hàng trăm công ty đa quốc gia phụ thuộc vào hàng hóa container từng di chuyển tự do qua Hormuz.
Giao thông qua eo biển Hormuz đã rơi vào tình trạng bị hạn chế nghiêm trọng do bị Iran phong tỏa sau khi Mỹ và Israel tấn công nước này vào hôm 28/2. Tiếp đó, Mỹ đã phong tỏa các hải cảng của Iran ở eo Hormuz từ hôm 13/4. Hiện tại chưa có dấu hiệu nào cho thấy eo biển sẽ sớm được mở lại.
Sự phong tỏa kéo dài này buộc các hãng tàu phải tìm kiếm các giải pháp thay thế trên đất liền, mặc dù các phương án này đều mất nhiều thời gian hơn, tốn kém hơn và thải ra nhiều carbon hơn.
Các cảng nằm ngay ngoài eo biển Hormuz, ở Oman và bờ Đông của Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), cũng đang chứng kiến sự xuất hiện gia tăng của các container phải chuyển hướng, dẫn tới nhu cầu tăng cường hoạt động vận tải đường bộ từ các cảng này.
Hãng vận tải biển khổng lồ Hapag-Lloyd AG, có trụ sở tại Hamburg, Đức đã thiết lập các tuyến đường vận tải mặt đất qua Saudi Arabia và Oman từ tháng 3. Một hãng tàu lớn khác là Moller-Maersk, có trụ sở tại Copenhagen, cũng đã công bố các giải pháp đường bộ đa phương tiện cho vận tải hàng hóa trong khu vực.
Trong thông báo được đưa ra vào cuối tuần vừa rồi, hãng MSC - có trụ sở tại Geneva - cho biết tuyến thương mại mới được hãng thiết lập để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng trong bối cảnh "tình hình thách thức ở Trung Đông". Tuyến đường từ Jeddah đến Dammam, đi qua thủ đô Riyadh của Saudi Arabia, có chiều dài khoảng 1.300 km. Các tàu nhỏ của MSC cũng sẽ đến Bahrain, Iraq và Kuwait.
Các tuyến đường mới đắt đỏ này được triển khai trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn đang trong tình trạng lấp lửng sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết vào cuối tuần vừa rồi rằng ông đang xem xét đề xuất mới nhất của Iran nhưng "không thể tưởng tượng rằng đề xuất này sẽ được chấp nhận".
Vào ngày thứ Hai (4/5) tình hình ở eo biển Hormuz trở nên căng thẳng hơn.
Theo sự chỉ đạo được Tổng thống Trump đưa ra vào cuối tuần, hải quân Mỹ đang tiến hành một chiến dịch có tên “Dự án Tự do” (Project Freedom) - sử dụng tàu khu trục được trang bị tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay, và các thiết bị không người lái - để dẫn các tàu bị mắc kẹt ra khỏi eo biển Hormuz. Tuy nhiên, không ai dám chắc Mỹ sẽ can thiệp ở mức độ như thế nào và một bài báo của trang tin Axios nói rằng chiến dịch chỉ diễn ra ở cấp độ hạn chế.
Giới chức Mỹ nói với Axios rằng hiện chưa có một kế hoạch toàn diện nào cho việc hộ tống hải quân cho tàu bè đi qua eo Hormuz. Thay vào đó, Hải quân Mỹ sẽ tư vấn cho các tàu cách tránh mình và sẽ giữ trạng thái sẵn sàng can thiệp nếu có tàu bè bị tấn công.
Đô đốc Brad Cooper thuộc Bộ Chỉ huy Trung ương (CENTCOM) của quân đội Mỹ cho biết lực lượng nước này đã tiêu diệt 6 tàu nhỏ của Iran tìm cách can thiệp vào hoạt động hàng hải ở Hormuz - theo hãng tin Reuters.
Cũng trong ngày thứ Hai, Iran cảnh báo sẽ tấn công bất kỳ chiến hạm nào của Mỹ lại gần eo biển Hormuz - hãng thông tấn nhà nước Tasnim đưa tin. Trong khi đó, quân đội Mỹ bác bỏ thông tin mà truyền thông Iran đăng tải rằng Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng hai tên lửa vào một tàu chiến Mỹ.
Nhà Trắng tin rằng chiến dịch phong tỏa của Mỹ đang phát huy tác dụng bóp nghẹt nền kinh tế Iran và làm giảm hoạt động xuất khẩu dầu của nước này, qua đó sẽ buộc Iran phải nhượng bộ.
Đã có thông tin nói rằng Iran bắt đầu hạn chế khai thác dầu do sắp hết nơi để tích trữ dầu. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Tehran có nhiều thập kỷ kinh nghiệm chuẩn bị cho các kịch bản tương tự. Nước này có thể chủ động giảm sản lượng dầu thô để đi trước giới hạn công suất thay vì chờ đến khi các bể chứa đầy hoàn toàn.
