TP.Hồ Chí Minh tăng tốc chống khai thác IUU, chuẩn bị làm việc với EC

Chiều 25/2/2026, đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Phùng Đức Tiến làm trưởng đoàn đã kiểm tra tình hình triển khai chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh. Đồng chủ trì buổi làm việc về phía thành phố có ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh.

TP.HỒ CHÍ MINH QUYẾT LIỆT QUẢN LÝ ĐỘI TÀU

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Hồ Chí Minh, từ đầu năm 2024 đến 24/2/2026, thành phố đã xóa đăng ký 1.662 tàu cá hư hỏng, không còn hoạt động hoặc không đủ điều kiện theo quy định. Các trường hợp này đồng thời được cập nhật đầy đủ lên hệ thống giám sát nhằm kịp thời nhận diện, ngăn chặn nếu tàu đã xóa đăng ký vẫn tham gia khai thác trái phép.

Bà Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Hồ Chí Minh, cho biết đến ngày 24/2/2026, toàn thành phố có 4.455 tàu cá đã đăng ký, 100% được cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) và đồng bộ thông tin chủ tàu với cơ sở dữ liệu dân cư VNeID. Thành phố đã cấp giấy phép khai thác cho 4.305 tàu đủ điều kiện.

Công tác đăng kiểm, đánh dấu tàu cá được rà soát thường xuyên, bảo đảm tất cả tàu hoạt động đều sơn, kẻ biển số đúng quy định. Đối với kiểm soát hoạt động trên biển, trong tổng số 2.227 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên, đã có 2.204 tàu lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), đạt tỷ lệ 98,97%. Hiện còn 23 tàu chưa lắp VMS hiện đang neo đậu và được quản lý chặt chẽ, không cho ra khơi.

Lực lượng chức năng duy trì trực giám sát 24/7, kịp thời phát hiện tàu mất kết nối để liên hệ, yêu cầu báo cáo vị trí và xác minh nguyên nhân, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài.

Đáng chú ý, toàn thành phố hiện còn 490 tàu chưa đủ điều kiện khai thác, gồm tàu không đủ điều kiện cấp phép, hết hạn đăng kiểm, chưa lắp VMS hoặc hết hạn an toàn thực phẩm. Tất cả đều được lập danh sách, giao địa phương và lực lượng chức năng quản lý 100%, kể cả tàu đã bán hoặc neo đậu ngoài địa bàn, nhằm bảo đảm không phát sinh vi phạm IUU.

TP.Hồ Chí Minh hiện có 9 cảng cá được công bố mở, trong đó 4 cảng có đủ hệ thống xác nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác. Từ đầu năm 2024 đến nay, các cảng cá đã kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ tàu ra, vào cảng; thực hiện cấp giấy xác nhận, giấy chứng nhận phục vụ xuất khẩu hải sản.

Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT), nhật ký khai thác điện tử được triển khai đồng bộ. Nhân lực và trang thiết bị tại cảng được tăng cường để kiểm soát sản lượng qua cảng, đáp ứng yêu cầu thị trường, đặc biệt là thị trường EU.

KHÔNG GIẢI THÍCH, KHÔNG BIỆN MINH

Tại buổi làm việc, ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh kiến nghị Trung ương chỉ đạo các tỉnh, thành phố phối hợp, hỗ trợ thành phố trong quản lý tàu cá của TP.Hồ Chí Minh khi neo đậu ngoài tỉnh. Ông cũng đề xuất các bộ, ngành chỉ đạo các đơn vị đăng kiểm cập nhật kết quả đăng kiểm lên hệ thống ngay sau khi thực hiện, tránh tình trạng chậm hoặc không cập nhật, gây khó khăn trong công tác quản lý.

Phát biểu chỉ đạo, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến ghi nhận những nỗ lực của TP.Hồ Chí Minh trong thời gian qua; đồng thời yêu cầu thành phố phải quyết liệt hơn nữa trong kiểm soát tàu cá, giải quyết triệt để các tồn đọng với tiêu chí: thẳng thắn, nghiêm minh và công bằng.

“Áp lực gỡ “thẻ vàng” đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Đã 8 năm bị cảnh báo thẻ vàng IUU, không thể kéo dài thêm”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh và yêu cầu TP.Hồ Chí Minh phải coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm trong giai đoạn nước rút, tập trung toàn lực để khắc phục triệt để các tồn tại mà EC nhiều lần chỉ ra.

Theo Thứ trưởng, từ nay đến ngày 10/3 là giai đoạn “nước rút”, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị nhằm góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng”, xây dựng nghề cá phát triển bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế.

Thứ trưởng cũng thẳng thắn nhìn nhận, dù đã có nhiều nỗ lực, công tác chống khai thác IUU tại TP.Hồ Chí Minh vẫn còn những “điểm nghẽn” cần xử lý dứt điểm nếu không muốn kéo dài tình trạng cảnh báo “thẻ vàng” của EC.

Trong 5 năm qua, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thủy sản cơ bản đã được hoàn thiện, từ Luật Thủy sản đến các nghị định, thông tư hướng dẫn và các chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đều rất rõ ràng. Tuy nhiên, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng vấn đề không nằm ở chỗ thiếu văn bản, mà ở khâu tổ chức thực hiện.

“Chúng ta phải nhìn thẳng vào sự thật, chỉ ra chỗ nào yếu, chỗ nào còn lỗ hổng để khắc phục. Văn bản đã có đầy đủ, nhưng nếu thực hiện không nghiêm thì vẫn không đạt yêu cầu của EC”, Thứ trưởng nhấn mạnh; đồng thời cho biết bình quân cả nước, tỷ lệ hồ sơ đáp ứng yêu cầu đạt trên 75%, nhưng tại một số địa phương, trong đó có TP.Hồ Chí Minh, vẫn còn tỷ lệ hồ sơ chưa đạt khá cao. Đây là điều “không thể chấp nhận” trong bối cảnh Việt Nam đã bị EC cảnh báo thẻ vàng từ năm 2017 đến nay.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh: "Trách nhiệm người đứng đầu là yếu tố then chốt. Nếu để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài, không gỡ được thẻ vàng thì người đứng đầu địa phương phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Ban Bí thư”.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu Sở Tư pháp TP.Hồ Chí Minh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực thi pháp luật; đồng thời chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu phục vụ các đợt thanh tra, kiểm tra sắp tới.

“Từ nay đến mốc thời gian tới, phải tập trung cao độ. Không giải thích, không biện minh. Làm được hay không là ở khâu tổ chức thực hiện”, Thứ trưởng Tiến nhấn mạnh.