Trung Quốc chủ trương tăng cường kiểm soát xuất khẩu trong năm 2026

Theo thông báo đăng trên website chính thức ngày Chủ nhật (11/1), sau Hội nghị Công tác Thương mại Toàn quốc, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết cơ quan này xác định một loạt ưu tiên cho năm 2026 - năm mở đầu Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc (2026-2030).

Trong các định hướng này, bộ nhấn mạnh mục tiêu củng cố khung pháp lý, nâng chất lượng kiểm soát xuất khẩu và tăng cường phòng ngừa rủi ro nhằm bảo vệ khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và an ninh quốc gia.

Theo các nhà phân tích, việc Bắc Kinh đặt trọng tâm vào kiểm soát xuất khẩu phản ánh lo ngại ngày càng lớn về an ninh quốc gia, đồng thời nhằm bảo vệ các công nghệ then chốt và hàng hóa nhạy cảm trước nguy cơ chuyển giao trái phép. Cách tiếp cận này cũng phù hợp xu hướng toàn cầu về siết tuân thủ thương mại và quản trị rủi ro, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và các rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng tiếp tục gia tăng.

Từ đầu tháng 1/2026, Bộ Thương mại Trung Quốc công bố các biện pháp siết kiểm soát xuất khẩu với một số mặt hàng “lưỡng dụng” - có thể dùng cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự - trong các trường hợp cụ thể. Đây là động thái cho thấy xu hướng tăng siết tuân thủ và củng cố năng lực thực thi mà cơ quan này liên tục nhấn mạnh trong thời gian gần đây.

Theo văn bản công bố ngày 6/1 của Bộ Thương mại, Bắc Kinh sẽ cấm xuất khẩu toàn bộ hàng “lưỡng dụng” sang Nhật Bản trong các trường hợp bên mua là đối tượng quân sự, hàng dùng cho mục đích quân sự hoặc các mục đích cuối cùng khác “góp phần nâng cao năng lực quân sự” của Nhật Bản. Lệnh cấm có hiệu lực ngay khi công bố.

Điểm đáng chú ý, Bộ Thương mại Trung Quốc cũng nêu rõ trách nhiệm pháp lý với hành vi chuyển tiếp hoặc tái xuất hàng hóa. Cụ thể, tổ chức và cá nhân ở bất kỳ quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nào nếu chuyển giao hàng lưỡng dụng có xuất xứ Trung Quốc cho các bên tại Nhật Bản trái với quy định nói trên có thể bị xử lý.

Theo hãng tin Reuters, Trung Quốc có danh mục khoảng 1.100 mặt hàng lưỡng dụng thuộc diện kiểm soát xuất khẩu, nhưng Bắc Kinh hiện chưa thông báo rõ những nhóm nào sẽ bị tác động trong lệnh cấm nhắm vào Nhật Bản.

Trong các nhóm ưu tiên cho năm 2026, Bộ Thương mại Trung Quốc cũng nhấn mạnh nhiệm vụ kích cầu tiêu dùng nội địa. Cụ thể, cơ quan này định hướng triển khai các chương trình thúc đẩy tiêu dùng, xây dựng sáng kiến “Mua sắm tại Trung Quốc”, mở rộng tiêu dùng dịch vụ.

Đồng thời, cơ quan này cũng chú trọng việc tối ưu chương trình “đổi cũ lấy mới” đối với hàng tiêu dùng và phát triển các phân khúc tiêu dùng số, xanh, hướng tới sức khỏe.

Trong hoạt động đối ngoại, Bắc Kinh đặt trọng tâm vào đổi mới thương mại, thúc đẩy các sáng kiến xuất khẩu, nâng cấp thương mại hàng hóa và dịch vụ, phát triển thương mại số - thương mại xanh và khuyến khích xuất khẩu dịch vụ. Cùng với đó, Bộ Thương mại Trung Quốc tiếp tục triển khai sáng kiến “Đầu tư vào Trung Quốc”, mở cửa một số lĩnh vực dịch vụ và cải thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Một trụ cột khác là nâng chất lượng các khu thương mại tự do và Cảng Thương mại Tự do Hải Nam, tổ chức các hội chợ trọng điểm nhằm hỗ trợ giao thương và thu hút đầu tư.