OECD cảnh báo về “kịch bản đen tối” nếu khủng hoảng năng lượng kéo dài

Theo OECD, sự gián đoạn kéo dài trong dòng chảy năng lượng có thể đẩy thế giới vào tình trạng tăng trưởng kinh tế suy giảm mạnh và lãi suất tăng cao đột biến.

OECD cho biết, nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng từ Vùng Vịnh - một hệ quả của cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran - kéo dài đến nửa cuối năm 2027, tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ giảm xuống còn 2,1% trong năm nay và chỉ còn 1,8% vào năm sau. Đây là những mức tăng trưởng cực kỳ thấp, chỉ xuất hiện trong các cuộc suy thoái toàn cầu lớn như khủng hoảng tài chính toàn cầu hay đại dịch.

Cùng với đó, để ứng phó với nguy cơ lạm phát, các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể phải tăng lãi suất ít nhất nửa điểm phần trăm - theo OECD.

Nỗ lực để đạt một thỏa thuận hòa bình giữa Washington và Tehran đã gặp trở ngại vào ngày 3/6, khi Iran tấn công một căn cứ quân sự Mỹ ở Kuwait để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ vào các mục tiêu quân sự ở miền nam Iran. Sự leo thang căng thẳng này đã làm giảm hy vọng về một thỏa thuận mở cửa trở lại eo biển Hormuz.

Trong kịch bản chính của OECD, tổ chức này giả định rằng khủng hoảng có thể được giải quyết sớm. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức hiện tại trên thị trường giao sau, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) toàn cầu sẽ giảm xuống còn 2,8% trong năm nay từ mức 3,4% vào năm 2025, và sẽ hồi phục lên mức 3,1% vào năm 2027.

Cũng trong kịch bản này, tăng trưởng kinh tế Mỹ sẽ chậm lại còn 2% trong năm nay từ mức 2,1% vào năm 2025. Lạm phát tại Mỹ sẽ tăng lên mức 3,7% trong năm nay, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Fed, nhưng thấp hơn mức 4,2% mà OECD dự báo vào tháng Ba. Trong số các nước G7, Anh sẽ có tỷ lệ lạm phát cao nhất cùng với Mỹ, ở mức 3,7%.

Trong kịch bản chính, các ngân hàng trung ương lớn bao gồm Fed có thể giữ nguyên lãi suất mặc dù lạm phát tăng mạnh trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, nếu Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận hòa bình cho đến tận năm 2027, nền kinh tế toàn cầu sẽ chịu thiệt hại lâu dài - OECD cảnh báo.

Ông Stefano Scarpetta, nhà kinh tế trưởng của OECD, cho biết: "Tôi hy vọng chúng ta sẽ không rơi vào kịch bản gián đoạn kéo dài, vì đây là một kịch bản rất đen tối”.

Trong kịch bản này, giá năng lượng sẽ cao hơn 50% so với mức hiện tại trên thị trường tương lai. Sẽ có sự thiếu hụt đáng kể các sản phẩm năng lượng và các đầu vào nông nghiệp và công nghiệp do các nền kinh tế Vùng Vịnh sản xuất. Điều này sẽ gây ra "hiệu ứng vết sẹo" đối với sản lượng tiềm năng, cùng với các tác động dây chuyền đến thị trường tài chính và niềm tin - theo OECD.

Định chế có trụ sở ở Paris này cũng cho rằng khủng hoảng năng lượng còn có thể ảnh hưởng đến đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) do nhu cầu năng lượng cao của ngành này và tầm quan trọng của các hàng hóa từ Vùng Vịnh trong các ngành công nghiệp có liên hệ mật thiết với sự phát triển của AI như bán dẫn.

Các ngân hàng trung ương lớn sẽ cần tăng lãi suất từ 0,5 đến 0,75 điểm phần trăm để ngăn chặn các hiệu ứng thứ cấp từ sự gia tăng giá năng lượng lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế - OECD nhận định.

Cùng với đó, các chuyên gia của OECD cho rằng áp lực lên tài chính của các chính phủ sẽ gia tăng, đặc biệt là ở các nền kinh tế yếu hơn. Lãi suất cao hơn sẽ hạn chế dư địa đối với các chính phủ trong việc thực hiện các biện pháp cần thiết để ổn định hoạt động kinh tế.