Tổ chức vận động hành lang có trụ sở ở Washington DC cho rằng các chính sách của Trung Quốc đang làm sâu sắc thêm sự phụ thuộc của các quốc gia vào chuỗi cung ứng của nước này, dẫn tới những rủi ro đối với nền kinh tế toàn cầu.
Phòng Thương mại Mỹ cho rằng Bắc Kinh đang "tăng cường" các biện pháp can thiệp của nhà nước vào các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ và công nghệ tiên tiến. Theo đánh giá của tổ chức này, Trung Quốc đang bước vào một "giai đoạn mới về tác động tới toàn cầu", mà trong đó, sự phụ thuộc của thế giới vào thương mại với Trung Quốc sẽ gia tăng và các công ty Trung Quốc sẽ mở rộng nhanh chóng trên khắp thế giới.
Phòng Thương mại Mỹ nhận định Trung Quốc cũng đang sử dụng các công cụ như kiểm soát xuất khẩu để củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu và ứng phó với các chiến lược đa dạng hóa của nước ngoài.
Theo tờ báo Financial Times, cảnh báo trên được đưa ra trong phần mở đầu của một báo cáo về các chính sách công nghiệp mới của Trung Quốc do Rhodium Group, một công ty tư vấn, thực hiện cho Phòng Thương mại Mỹ.
Phòng Thương mại Mỹ nhận định thế giới đã đánh giá thấp các chính sách trước đây của Trung Quốc, bao gồm chương trình Made in China 2025 nhằm làm cho đất nước này tự chủ hơn trong các công nghệ quan trọng.
Báo cáo được công bố trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump chuẩn bị thăm Bắc Kinh trong tuần này để tham dự cuộc gặp thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Trong báo cáo, Rhodium nói rằng chính sách công nghiệp của Trung Quốc đang phát triển từ can thiệp theo ngành sang một "chính sách công nghiệp toàn diện”. Trung Quốc muốn mở rộng vị thế dẫn đầu trong các ngành như khoáng sản quan trọng và nam châm sang một loạt các sản phẩm công nghiệp rộng lớn hơn. Ngoài ra, nước này cũng đang chú ý nhiều hơn đến các dịch vụ.
Báo cáo cho rằng sự hỗ trợ liên tục của Chính phủ và nhu cầu trong nước của nước này suy yếu đã thúc đẩy sự gia tăng nhanh chóng về thặng dư thương mại hàng hóa của Trung Quốc. Theo báo cáo, Trung Quốc đang dịch chuyển nhanh chóng khỏi vị thế một nền sản xuất chi phí thấp, và đang đạt được những tiến bộ đáng kể trong các ngành như hóa chất, máy móc và thiết bị công nghiệp, sau khi mở rộng thị phần đáng kể trong các ngành như xe điện và năng lượng sạch.
“Sự phụ thuộc toàn cầu vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc đang ngày càng sâu sắc đối với một số lượng ngày càng tăng các sản phẩm quan trọng”, báo cáo nhấn mạnh, cho rằng Trung Quốc đang sử dụng quy định để củng cố quyền kiểm soát đối với các chuỗi cung ứng quan trọng.
Bà Camille Boullenois, tác giả chính của báo cáo, nói với Financial Times rằng các chính sách công nghiệp đang thay đổi của Trung Quốc đặt ra thách thức lớn đối với động lực kinh tế của các quốc gia như Đức và các nền kinh tế công nghiệp tiên tiến khác.
"Sự trỗi dậy của Trung Quốc đang gây xói mòn một số lĩnh vực cuối cùng mà các quốc gia đó vẫn có lợi thế về công nghệ và công nghiệp, như hóa chất, ô tô, máy móc và robot. Trung Quốc đang giành thị phần cực kỳ nhanh chóng trong các lĩnh vực này. Nếu các quốc gia không phản ứng ngay bây giờ, bối cảnh công nghiệp có thể trông rất khác chỉ trong vài năm”, bà nói.
Báo cáo lưu ý rằng kế hoạch 5 năm gần đây nhất của Trung Quốc lần đầu tiên bao gồm nội dung đặt trọng tâm vào các công nghệ tiên tiến như sản xuất sinh học, năng lượng nhiệt hạch và giao diện não-máy tính. Điều này cho thấy chính sách công nghiệp của Trung Quốc đang phát triển từ việc tập trung vào các ngành chiến lược sang một "nỗ lực rộng lớn hơn để định hình lại toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp".
Sự tăng trưởng thặng dư thương mại của Trung Quốc phản ánh thành công của nước này trong việc đi lên trong chuỗi giá trị sản xuất và xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao, và cũng là thành công trong việc dùng các sản phẩm nội địa để thay thế cho hàng nhập khẩu.
Nhưng cùng với đó, các công ty Trung Quốc cũng ngày càng phụ thuộc vào doanh thu từ bán hàng tại thị trường nước ngoài. Tỷ lệ doanh thu từ nước ngoài của 500 công ty hàng đầu Trung Quốc đạt trung bình 47% vào năm 2024, tương đương với con số của các doanh nghiệp Mỹ - theo báo cáo.
Ông Jorg Wuttke, người từng đứng đầu Phòng Thương mại châu Âu tại Trung Quốc, cho rằng thách thức từ phía Trung Quốc là đặc biệt lớn đối với các nền kinh tế tập trung vào sản xuất và xuất khẩu như Nhật Bản và Hàn Quốc. Nhưng ông cũng cho rằng châu Âu đang phải đối mặt cùng lúc với tình trạng dư thừa công suất ở Trung Quốc và xu hướng tăng giá của đồng euro so với đồng nhân dân tệ.
