Một nghiên cứu mới cho thấy các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát thải lượng nhiệt rất lớn, hình thành các “đảo nhiệt” và làm tăng đáng kể nhiệt độ tại các khu vực xung quanh...

Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Cambridge đã phân tích dữ liệu nhiệt độ bề mặt thu thập qua vệ tinh trong vòng 20 năm, đối chiếu với vị trí của khoảng 8.400 trung tâm dữ liệu trên toàn cầu. 

Để hạn chế sai lệch từ các yếu tố như mật độ dân cư hay đô thị hóa, nghiên cứu tập trung vào các cơ sở đặt tại khu vực tương đối biệt lập.

Kết quả cho thấy, chỉ sau vài tháng đi vào hoạt động, nhiệt độ bề mặt xung quanh các trung tâm dữ liệu tăng trung bình khoảng 2°C, thậm chí mức tăng có thể vượt 9°C. Theo nhóm nghiên cứu, lượng nhiệt phát sinh trong quá trình vận hành của trung tâm dữ liệu tích tụ trong không khí và mặt đất, đã tạo nên hiện tượng “đảo nhiệt trung tâm dữ liệu”.

Đáng chú ý, tác động nhiệt không chỉ giới hạn trong phạm vi gần. Nhiệt độ gia tăng được ghi nhận trong bán kính tới 10 km, với cường độ ảnh hưởng vẫn duy trì khoảng 70% ở khoảng cách 7 km.

Khi kết hợp với dữ liệu dân số, các nhà nghiên cứu ước tính khoảng 340 triệu người hiện sinh sống trong phạm vi 10 km quanh các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu, đồng nghĩa với việc phải chịu mức nhiệt cao hơn so với điều kiện tự nhiên.

Nhóm nghiên cứu nhận định, quy mô tác động lớn hơn so với các dự báo trước đây và có thể trở thành vấn đề môi trường đáng quan ngại trong tương lai.

Lượng nhiệt phát sinh trong quá trình vận hành của trung tâm dữ liệu tích tụ trong không khí và mặt đất, đã tạo nên hiện tượng “đảo nhiệt trung tâm dữ liệu”.

Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, số lượng trung tâm dữ liệu tiếp tục gia tăng. Các mô hình AI ngày càng phức tạp kéo theo nhu cầu tính toán và tiêu thụ điện năng tăng mạnh, đồng thời làm gia tăng lượng nhiệt phát sinh trong quá trình vận hành.

Riêng tại Việt Nam, một số dự báo cho thấy thị trường AI trong nước có thể tăng trưởng bình quân 15,8%/năm, đạt quy mô khoảng 1,52 tỷ USD vào năm 2030, đồng thời đóng góp tới 130 tỷ USD cho nền kinh tế vào năm 2040.

Tuy nhiên, đà bùng nổ của AI cũng kéo theo áp lực lớn về tiêu thụ năng lượng. Theo các chuyên gia, một truy vấn AI cơ bản có thể tiêu tốn lượng điện năng gấp khoảng 10 lần so với một lượt tìm kiếm thông thường trên Google.

Ước tính đến năm 2028, AI có thể chiếm 15–20% tổng mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu, tăng mạnh so với mức khoảng 8% ghi nhận năm 2023.

Hiện cả nước có hơn 40 trung tâm dữ liệu thương mại, với tổng công suất thiết kế ước đạt khoảng 221 MW. Làn sóng đầu tư vào lĩnh vực này được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, khi nhu cầu hạ tầng số bùng nổ cùng sự phát triển nhanh của AI, điện toán đám mây và kinh tế số. 

Đại diện một số doanh nghiệp đang vận hành trung tâm dữ liệu tại Việt Nam cho hay Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến tiềm năng đối với các nhà đầu tư quốc tế trong lĩnh vực siêu trung tâm dữ liệu (hyperscale), nhờ lợi thế về chi phí đất đai, nhân công cạnh tranh và đặc biệt là nguồn năng lượng sạch dồi dào so với mặt bằng khu vực Đông Nam Á.

Nhiều nhà đầu tư từ Mỹ và khu vực đang tìm hiểu cơ hội phát triển các trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại Việt Nam.