Không chỉ chi trả trợ cấp, chính sách bảo hiểm thất nghiệp đang được triển khai theo hướng tăng tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đào tạo kỹ năng, giúp người lao động rút ngắn thời gian thất nghiệp và sớm trở lại thị trường lao động.

Sau 17 năm triển khai, chính sách bảo hiểm thất nghiệp ngày càng thể hiện rõ vai trò không chỉ là “điểm tựa” thu nhập trong thời gian người lao động mất việc, mà còn là công cụ hỗ trợ họ tìm việc làm mới, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng để thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

Ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), cho rằng mục tiêu quan trọng nhất của chính sách bảo hiểm thất nghiệp không nằm ở việc chi trả trợ cấp.

“Điều quan trọng nhất của chính sách bảo hiểm thất nghiệp không phải là chi trả trợ cấp, mà là giúp người lao động sớm quay lại làm việc”, ông Tú nhấn mạnh.

Theo ông Tú, trợ cấp thất nghiệp chỉ là một trong các chế độ của chính sách. Cùng với khoản hỗ trợ thu nhập tạm thời, người lao động còn được tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề. Các chính sách này cần được kết nối để giúp người thất nghiệp nhanh chóng quay lại thị trường lao động.

TƯ VẤN VIỆC LÀM NGAY TỪ KHI NGƯỜI LAO ĐỘNG LÀM THỦ TỤC

Định hướng này tiếp tục được thể hiện rõ trong Luật Việc làm năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Theo đó, bốn chế độ bảo hiểm thất nghiệp gồm: tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.

Tại các trung tâm dịch vụ việc làm, hoạt động tư vấn được triển khai ngay từ thời điểm người lao động đến làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Ông Nguyễn Thế Hùng, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Phú Thọ cho biết cán bộ của trung tâm sẽ tìm hiểu nhu cầu việc làm, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề, kinh nghiệm, điều kiện gia đình cũng như mong muốn của từng người để tư vấn vị trí phù hợp.

Điều này đặc biệt quan trọng bởi những người cùng mất việc nhưng khả năng quay lại thị trường lao động rất khác nhau. Lao động trẻ, có kỹ năng nghề hoặc kỹ năng số có thể nhanh chóng tìm được công việc mới, trong khi lao động lớn tuổi, lao động phổ thông hoặc người làm việc lâu năm trong một ngành nghề có thể cần được đào tạo lại trước khi chuyển sang công việc khác.

Hoạt động tư vấn hiện cũng không chỉ được thực hiện trực tiếp tại trung tâm mà ngày càng mở rộng qua điện thoại, nền tảng trực tuyến, sàn giao dịch việc làm và các phiên kết nối tuyển dụng giữa doanh nghiệp với người lao động.

Theo ông Hùng, công nghệ giúp người lao động tiếp cận thông tin tuyển dụng nhanh hơn, song cũng đặt ra thách thức đối với những người hạn chế kỹ năng số, nhất là lao động lớn tuổi hoặc ở vùng sâu, vùng xa. Trong bối cảnh thông tin tuyển dụng trên mạng rất đa dạng, vai trò của trung tâm dịch vụ việc làm còn là cung cấp nguồn thông tin chính thống, giúp người lao động hạn chế rủi ro và tiếp cận đúng doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng.

“Vai trò của trung tâm dịch vụ việc làm là cung cấp thông tin chính xác, giúp người lao động kết nối với doanh nghiệp phù hợp, đồng thời giảm chi phí và hạn chế rủi ro cho cả hai bên”, ông Hùng cho biết.

Ông Hùng cho biết hiệu quả tư vấn không nên chỉ được tính bằng số lượt người được tư vấn hay số vị trí việc làm được giới thiệu, mà quan trọng hơn là số lao động thực sự tìm được công việc phù hợp và có khả năng gắn bó lâu dài.

“Tư vấn hiệu quả là giúp người lao động có việc làm phù hợp và gắn bó với công việc, chứ không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu một vị trí tuyển dụng”, ông Hùng nhấn mạnh.

Theo Bộ Nội vụ, trong 6 tháng đầu năm, hệ thống trung tâm trên cả nước đã thực hiện 1.136.027 lượt tư vấn, giới thiệu việc làm, tăng 29,8% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 6 có 171.117 lượt tư vấn, cao hơn nhiều so với số hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp phát sinh trong tháng.

HỌC NGHỀ PHẢI GẮN VỚI CƠ HỘI VIỆC LÀM

Việc tăng cường kết nối tuyển dụng ngay từ thời điểm người lao động đến làm thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp góp phần rút ngắn thời gian tìm việc, đồng thời giúp doanh nghiệp sớm tiếp cận nguồn nhân lực phù hợp.

Bên cạnh tư vấn và giới thiệu việc làm, đào tạo lại đang trở thành một mắt xích quan trọng đối với những lao động khó tìm được công việc mới bằng kỹ năng hiện có.

Luật Việc làm năm 2025 đã thay chế độ “hỗ trợ học nghề” bằng “hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề”, mở rộng phạm vi hỗ trợ nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu đào tạo lại, bổ sung kỹ năng của người lao động.

Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp được hỗ trợ tham gia đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề. Thời gian hỗ trợ theo khóa học nhưng tối đa không quá 6 tháng; nội dung hỗ trợ gồm học phí và tiền ăn trong thời gian học.

Theo Nghị định 374/2025/NĐ-CP, đối với khóa đào tạo dưới 3 tháng, mức hỗ trợ học phí tối đa là 4,5 triệu đồng/người/khóa; khóa học từ đủ 3 tháng trở lên được hỗ trợ tối đa 1,5 triệu đồng/người/tháng. Người tham gia đào tạo còn được hỗ trợ tiền ăn 50.000 đồng/người/ngày thực học.

Việc bổ sung tiền ăn có ý nghĩa đối với người thất nghiệp bởi trong thời gian học nghề, ngoài học phí, họ vẫn phải trang trải nhiều khoản sinh hoạt. Đây cũng là một trong những yếu tố giúp giảm bớt trở ngại khi người lao động quyết định dành thời gian học một nghề mới thay vì chỉ tập trung tìm công việc tương tự công việc cũ.

Tuy nhiên, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, đào tạo nghề cần xuất phát từ nhu cầu tuyển dụng thực tế. Trung tâm dịch vụ việc làm vì thế giữ vai trò kết nối ba khâu: xác định nhu cầu của người lao động, nắm bắt nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp và giới thiệu khóa đào tạo phù hợp.

Theo ông Trần Tuấn Tú, để nâng tỷ lệ người lao động tìm được việc làm sau tư vấn, cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu thị trường lao động, tăng chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý, trung tâm dịch vụ việc làm và doanh nghiệp. Cùng với đó, cần đẩy mạnh truyền thông để người lao động hiểu bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là khoản trợ cấp khi mất việc.

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Thế Hùng cho rằng cần nâng cao năng lực đội ngũ tư vấn viên, đa dạng các kênh cung cấp thông tin tuyển dụng, tăng các phiên giao dịch việc làm và mở rộng kết nối với doanh nghiệp để cập nhật thường xuyên nhu cầu tuyển dụng.

Khi thông tin tuyển dụng, tư vấn việc làm và đào tạo kỹ năng được kết nối chặt chẽ, khoảng thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp có thể trở thành giai đoạn để người lao động chuẩn bị cho công việc mới.

Theo đó, trung tâm dịch vụ việc làm không chỉ là nơi tiếp nhận thủ tục bảo hiểm thất nghiệp, mà còn là đầu mối giúp người lao động xác định hướng đi, bổ sung kỹ năng và sớm trở lại thị trường lao động.