Từ vùng núi khó phát triển đến “thung lũng dữ liệu” mới của Trung Quốc

Khí hậu mát mẻ quanh năm và chi phí năng lượng thấp đã giúp Quý Châu (Trung Quốc), những năm qua, "thuyết phục" thành công các tập đoàn công nghệ lớn như Apple, Huawei hay Tencent rót vốn xây dựng trung tâm dữ liệu tại tỉnh. 

Từng là một tỉnh miền núi phía nam bị “ghìm chân” bởi địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, Quý Châu trong quá khứ gần như đứng ngoài các làn sóng phát triển công nghiệp và đầu tư quy mô lớn. 

Tuy nhiên, trong bối cảnh AI bùng nổ, khi dữ liệu trở thành một dạng hạ tầng thiết yếu, Quý Châu, nhờ những bước đi sớm trong đầu tư vào lĩnh vực dữ liệu, từ trước cả làn sóng AI, đang dần chuyển mình từ một vùng núi “khó phát triển” thành “thung lũng dữ liệu” mới của Trung Quốc.

Theo thông tin từ chính quyền địa phương và các hãng truyền thông quốc tế, trong đó có Tân Hoa Xã, toàn tỉnh hiện có khoảng 50 trung tâm dữ liệu đang vận hành hoặc trong quá trình xây dựng của không chỉ các doanh nghiệp công nghệ trong nước như Huawei, Tencent, Alibaba và China Mobile, mà còn có cả sự hiện diện của những “ông lớn” toàn cầu như Apple.

Theo đó, từ năm 2017, Apple đã đầu tư khoảng 1 tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu tại Quý Châu. Đây cũng là nơi lưu trữ và xử lý toàn bộ dữ liệu người dùng tại Trung Quốc, bao gồm cả dữ liệu từ dịch vụ iCloud. Đáng nói là Trung tâm này không do Apple trực tiếp vận hành hoàn toàn mà thông qua một đối tác địa phương là Guizhou-Cloud Big Data (GCBD), một công ty thuộc sở hữu của chính quyền tỉnh Quý Châu.

Bí quyết then chốt giúp Quý Châu thu hút làn sóng đầu tư nằm ở chính điều kiện tự nhiên đặc thù của tỉnh.

Theo đó, nhiệt độ trung bình tại Quý Châu chỉ duy trì quanh 20°C, kể cả trong mùa hè. Điều này trở thành điểm cộng trong vận hành các trung tâm dữ liệu, với hệ thống làm mát phải hoạt động liên tục để đảm bảo hiệu suất máy chủ.

Đại diện chính quyền địa phương ví von, điều kiện tự nhiên của tỉnh chẳng khác nào “hệ thống điều hòa miễn phí”, giúp các doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí điện năng, một trong những khoản chi lớn nhất trong vận hành hạ tầng số.

Thậm chí, địa hình đồi núi còn được các doanh nghiệp tận dụng để chuyển đổi các hang động tự nhiên thành những “hầm” trung tâm dữ liệu. Tencent, đơn vị vận hành ứng dụng nhắn tin WeChat, đã triển khai mô hình này tại thành phố Quý Dương, với quy mô lên tới 470.000 m2, vận hành khoảng 300.000 máy chủ.

Bên cạnh khí hậu, chi phí điện năng thấp cũng là yếu tố giúp Quý Châu trở thành “thỏi nam châm” hút các tập đoàn công nghệ. Nhờ nguồn tài nguyên thủy điện và than đá dồi dào, tỉnh này cung cấp điện với mức giá thấp hơn khoảng 30% so với nhiều khu vực khác của Trung Quốc. Trong khi giá điện phổ biến là 0,5 nhân dân tệ/kWh, thì tại Quý Châu chỉ khoảng 0,35 nhân dân tệ/kWh.

Với đặc thù tiêu thụ điện năng rất lớn của các trung tâm dữ liệu, mức chênh lệch hiển nhiên giúp doanh nghiệp tiết kiệm không nhỏ chi phí vận hành.

Chẳng hạn, trung tâm dữ liệu của Huawei tại Quý An (Quý Châu) ước tính tiết kiệm khoảng 1,1 tỷ kWh điện mỗi năm, tương đương hàng trăm triệu đến hàng tỷ tệ mỗi năm tùy theo giai đoạn vận hành.

Thế nhưng, đằng sau sự vươn lên của Quý Châu là tác động từ các chiến lược cấp quốc gia của Trung Quốc. Từ năm 2022, Trung Quốc triển khai dự án xây dựng hệ thống dữ liệu lớn quốc gia, gồm 8 trung tâm điện toán quốc gia và 10 cụm trung tâm dữ liệu quy mô lớn, trong đó Quý Châu là một trong những hạt nhân quan trọng.

Song song, Trung Quốc cũng đang thúc đẩy chính sách “Đông số Tây toán” nhằm tái phân bổ hoạt động xử lý dữ liệu tập trung ở các đô thị phía đông đến các khu vực phía tây có khí hậu và điều kiện năng lượng thuận lợi.

Theo đó, dữ liệu phát sinh từ các trung tâm kinh tế, công nghệ lớn ở phía đông như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Quảng Đông sẽ được chuyển tới các khu vực phía tây, nơi có lợi thế về quỹ đất, khí hậu mát và nguồn năng lượng dồi dào, để xử lý và lưu trữ.

Không dừng lại ở vai trò “kho dữ liệu”, Quý Châu đang từng bước định vị mình như một trung tâm điện toán trong kỷ nguyên AI. Tính đến năm ngoái, tổng vốn đầu tư vào các lĩnh vực liên quan đã vượt 22 tỷ nhân dân tệ (khoảng 3,2 tỷ USD), tạo nền tảng cho việc mở rộng năng lực tính toán quy mô lớn. Theo đó, hiện nay, công suất tính toán của tỉnh đạt khoảng 150 exaflop, tăng hơn 300% chỉ trong vòng một năm