Theo chuyên gia, quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc áp dụng ngưỡng tối thiểu 15 điểm cho tổ hợp 3 môn xét tuyển đại học từ năm 2026, là cần thiết để bảo đảm chất lượng đầu vào tối thiểu cho giáo dục đại học...

Theo Quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành giáo dục mầm non trình độ cao đẳng ban hành tại Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nguồn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ đại học là thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông tương ứng tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn Toán và Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 15 theo thang điểm 30. Quy định này không áp dụng với thí sinh đặc cách hoặc được miễn thi tốt nghiệp.

Quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc áp dụng ngưỡng tối thiểu 15 điểm cho tổ hợp 3 môn xét tuyển đại học từ năm 2026, đang nhận được nhiều sự quan tâm từ xã hội, đặc biệt trong bối cảnh nhiều ý kiến lo ngại quy định này có thể thu hẹp cơ hội vào đại học của học sinh.

Từ góc nhìn chuyên môn, TS. Đặng Quang Vinh, Giảng viên Khoa Khoa học Máy tính & Công nghệ, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), cho rằng quy định từ năm 2026 yêu cầu thí sinh xét tuyển đại học bằng kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông phải đạt tối thiểu 15 điểm trên tổ hợp 3 môn, theo thang điểm 30, là một điều chỉnh đáng ủng hộ.

“Đây không nên được nhìn như một “rào chắn” làm hẹp cánh cửa đại học, mà trước hết là một ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào tối thiểu cho giáo dục đại học”, TS. Đặng Quang Vinh nhìn nhận.

Theo chuyên gia, đặt trong thực tế, 15 điểm cho 3 môn, tức trung bình mỗi môn 5 điểm là mức không cao. Với một thí sinh có nền tảng học tập phổ thông ở mức căn bản, việc đạt trung bình 5 điểm mỗi môn không phải yêu cầu quá sức.

"Giáo dục đại học, dù công lập hay ngoài công lập, vẫn là bậc đào tạo sau phổ thông, đòi hỏi người học có năng lực tiếp nhận kiến thức, tự học và theo đuổi chương trình trong nhiều năm. Nếu đầu vào quá thấp, người chịu thiệt cuối cùng không chỉ là nhà trường mà còn là chính sinh viên, đó là dễ hụt hơi, nợ môn, bỏ học, hoặc tốt nghiệp nhưng khó đáp ứng yêu cầu thị trường lao động", TS. Đặng Quang Vinh cho hay.

Từ phổ điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2025, TS. Đặng Quang Vinh cho rằng có thể nhìn quy định này theo hướng định lượng.

Ông phân tích, khi chọn ngẫu nhiên 3 môn trong 12 môn có phổ điểm, lấy điểm đại diện của mỗi khoảng điểm bằng trung bình của khoảng đó và tính theo tỷ trọng thí sinh trong từng biên điểm, xác suất để tổng điểm 3 môn đạt từ 15 trở lên xấp xỉ 91,2%.

Nếu giới hạn các tổ hợp có Toán hoặc Ngữ văn, phù hợp hơn với tinh thần quy chế tuyển sinh mới, xác suất vẫn vào khoảng 88,9%. Nói cách khác, ngưỡng 15 điểm không loại bỏ số đông thí sinh, mà chủ yếu sàng lọc nhóm có kết quả quá thấp so với yêu cầu tối thiểu của bậc đại học.

Điểm sàn chung còn giúp lập lại sự công bằng giữa các cơ sở đào tạo. Trước đây, trong áp lực tuyển sinh, một số trường có thể hạ chuẩn đầu vào quá sâu để đủ chỉ tiêu. Điều đó tạo ra cuộc đua không lành mạnh, làm giảm niềm tin xã hội vào bằng đại học.

Khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt một ngưỡng tối thiểu thống nhất, các trường vẫn có quyền cạnh tranh bằng chất lượng đào tạo, dịch vụ, học phí, ngành nghề, nhưng không thể cạnh tranh bằng cách hạ chuẩn dưới mức cần thiết.

Chuyên gia cũng nhấn mạnh, điểm sàn 15 không phải thước đo duy nhất của năng lực. Một thí sinh có thể mạnh về kỹ năng, tư duy thực hành hoặc năng khiếu nghề nghiệp. Tuy vậy, với tuyển sinh đại học đại trà, một chuẩn tối thiểu là cần thiết.

“Nó không đóng cửa cơ hội học tập, mà nhắc rằng đại học cần bắt đầu từ một nền tảng học lực đủ chắc. Vì thế, ngưỡng 15 điểm là một chính sách hợp lý: vừa mềm về mức điểm, vừa cứng ở thông điệp chất lượng”, TS. Đặng Quang Vinh nhấn mạnh.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, mức 15 điểm được xác định là điều kiện tối thiểu mang tính bắt buộc (nguồn tuyển) đối với thí sinh đăng ký xét tuyển vào đại học, cao đẳng ngành giáo dục mầm non.

Thí sinh tốt nghiệp từ năm 2026 trở đi phải có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông (hoặc Toán, Ngữ văn và một môn khác) đạt từ 15 điểm trở lên mới đủ điều kiện tham gia xét tuyển.

Tuy nhiên, quy định này không phụ thuộc vào tổ hợp xét tuyển của từng trường. Vì vậy, ngay cả khi tổ hợp xét tuyển của cơ sở đào tạo không có môn mà thí sinh đã dự thi, thì điều kiện ban đầu vẫn được xét trên tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp theo quy định.

Trường hợp thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp dưới 15 điểm sẽ không đủ điều kiện nguồn tuyển để xét tuyển vào đại học, cao đẳng ngành giáo dục mầm non.