Tính đến cuối năm 2025, cả nước có gần 163.000 lao động nước ngoài đang làm việc, trong đó có hơn 10.000 người giữ vị trí giám đốc điều hành, trên 44.000 chuyên gia, theo Bộ Nội vụ…

Bộ Nội vụ cho biết theo báo cáo của 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, tính đến cuối năm 2025, cả nước có 162.858 lao động nước ngoài đang làm việc. Trong đó, 7.770 người không thuộc diện cấp giấy phép lao động, 155.088 người thuộc diện cấp giấy phép lao động.

PHẦN LỚN LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI LÀ LAO ĐỘNG KỸ THUẬT

Xét theo vị trí công việc, có 22.416 người là nhà quản lý, 10.149 người là giám đốc điều hành, 44.342 người là chuyên gia, 85.951 người là lao động kỹ thuật. Các tỉnh, thành phố có số lao động nước ngoài đông là Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, Đồng Nai…

Lao động nước ngoài đến từ khoảng 110 quốc gia, trong đó quốc tịch Trung Quốc chiếm 31,1%, Hàn Quốc 18,5%, Đài Loan (Trung Quốc) 12,9%, Nhật Bản 9,5%; lao động từ các quốc gia khác chiếm 28%. Lao động nước ngoài là nam giới chiếm 84%; lao động có độ tuổi từ 30 trở lên chiếm 86% tổng số lao động nước ngoài.

Hiện nay, việc quản lý lao động ngoài nước đang được thực hiện theo Nghị định số 219/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện, Bộ Nội vụ cho rằng quy định về lao động nước ngoài đang đặt ra một số vấn đề cần sửa đổi, bổ sung để phù hợp với tình hình thực tiễn.

Đơn cử, về điều kiện chuyên gia trong một số ngành, lĩnh vực đặc thù (văn hóa, nghệ thuật, thể thao, giáo dục, đào tạo) chưa được ban hành, gây khó khăn, ảnh hưởng cho việc xác định điều kiện chuyên gia.

Đồng thời, trong thực tế, đối với các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, công nghệ lượng tử, năng lượng mới, cơ chế xác nhận chuyên gia dựa vào số năm kinh nghiệm chưa phù hợp.

Về giấy khám sức khỏe, theo phản ánh, kiến nghị của một số hiệp hội, doanh nghiệp, quy định hiện hành tại Nghị định số 219 chỉ chấp nhận giấy khám sức khỏe do cơ sở y tế tại Việt Nam cấp. Do hiện chưa có thỏa thuận công nhận lẫn nhau nào được ký kết, nên trên thực tế, giấy chứng nhận sức khỏe do nước ngoài cấp không thể sử dụng trong hồ sơ cấp giấy phép lao động/giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động.

Hệ quả là người lao động nước ngoài phải nhập cảnh vào Việt Nam để được cấp giấy khám sức khỏe trước khi nộp hồ sơ cấp giấy phép lao động/giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động. Yêu cầu này tạo ra gánh nặng không cần thiết, làm gia tăng chi phí và gây lãng phí thời gian cho cả người lao động và người sử dụng lao động.

TẠO ĐIỀU KIỆN THU HÚT LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI TRONG CÁC LĨNH VỰC ƯU TIÊN

Theo Bộ Nội vụ, một số vấn đề thực tiễn đặt ra đòi hỏi cần được nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính đồng bộ, cũng như tạo thuận lợi hơn nữa trong thu hút chuyên gia, lao động có trình độ chuyên môn cao.

Chẳng hạn như: Nghị định số 221/2025/NĐ-CP quy định về việc miễn thị thực có thời hạn cho người nước ngoài thuộc diện đối tượng đặc biệt cần ưu đãi phục vụ phát triển kinh tế xã hội. Nhóm đối tượng này đủ điều kiện cấp “Thẻ miễn thị thực đặc biệt”, nhưng vẫn phải thực hiện các thủ tục liên quan giấy phép lao động/giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động gây lãng phí thời gian và nguồn lực…

Một số nhóm đối tượng đặc thù (tình nguyện viên; có hộ chiếu công vụ; học sinh, sinh viên, học viên nước ngoài vào thực tập….) không xếp loại được theo các vị trí công việc thuộc 4 nhóm nhà quản lý, giám đốc điều hành, chuyên gia hoặc lao động kỹ thuật, nên vướng mắc trong việc ghi thông tin vị trí công việc.

Từ những vấn đề đặt ra, Bộ Nội vụ xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 219, nhằm tạo điều kiện thuận lợi thu hút người lao động nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam, đặc biệt là các chuyên gia, nhà khoa học có uy tín trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ cao, các lĩnh vực Việt Nam ưu tiên phát triển.

Bộ Nội vụ đề xuất lược bỏ một số nội dung quy định tại Nghị định số 219 như: Quy định về số năm kinh nghiệm đối với chuyên gia làm việc trong lĩnh vực tài chính, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia. 

Đồng thời, bỏ quy định về giao dịch điện tử trong cấp, cấp lại, gia hạn giấy phép lao động/giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động…

Dự thảo Nghị định cũng bổ sung một số nội dung như: Quy định về điều kiện chuyên gia trong Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ; chuyên gia trong một số ngành, lĩnh vực đặc thù.

Quy định về giấy khám sức khỏe đối với người lao động nước ngoài, theo hướng cho phép sử dụng giấy chứng sức khỏe hoặc giấy khám sức khỏe do cơ quan, tổ chức y tế có thẩm quyền của nước ngoài cấp.

Quy định về giấy tờ chứng minh người lao động nước ngoài không thuộc diện cấp giấy phép lao động, nhằm đảm bảo thống nhất, đồng bộ với nội dung bổ sung quy định cụ thể về các trường hợp không thuộc diện cấp giấy phép lao động trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.

Quy định về danh mục 11 ngành dịch vụ trong biểu cam kết cụ thể về dịch vụ của Việt Nam với WTO; tiêu chí chuyên gia trong một số lĩnh vực đặc thù về văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục và đào tạo; quy định về trường hợp cấp lại giấy phép lao động khi thay đổi “địa điểm làm việc”…