Tỷ lệ nhập khẩu phần cứng cao không đồng nghĩa giá trị gia tăng của ngành kinh tế số Việt Nam thấp

Ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch CMC Group, đưa ra quan điểm tại Diễn đàn Kinh tế mới Việt Nam (Vietnam New Economy Forum - VNEF) lần thứ ba với chủ đề: "Sức bật kinh tế Việt Nam từ nội lực đến chuỗi giá trị toàn cầu", diễn ra chiều ngày 2/10/2025.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch CMC Group, cho rằng Nghị quyết 57-NQ/TW với định hướng lấy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo làm trung tâm đột phá, trong khi Nghị quyết 68-NQ/TW khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế chính là lời giải cho câu hỏi: “Làm thế nào để thay đổi đất nước?”.

"Rõ ràng, chỉ có thể thay đổi bằng cách tiếp cận mới, trong đó khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực then chốt - giải quyết các vấn đề cốt lõi như năng suất lao động, giá trị gia tăng, cũng như gia tăng năng lực nội sinh để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu", Chủ tịch CMC khẳng định.  

Ông Chính chia sẻ: kể từ khi bộ tứ trụ cột (Nghị quyết 57, Nghị quyết 59, Nghị quyết 66, Nghị quyết 68) được ban hành, các doanh nghiệp công nghệ như CMC đã rất phấn khởi. Nay với hai nghị quyết mới là Nghị quyết 71 và Nghị quyết 72, được xem như “bộ lục nghị quyết” càng tạo nên hệ thống chính sách đầy đủ, toàn diện thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước. Vì vậy, vấn đề quan trọng hiện nay không còn là định hướng, mà làm sao triển khai nhanh chóng và hiệu quả các chính sách từ Trung ương. 

DOANH NGHIỆP LỚN CẦN ĐÓNG VAI ĐẦU TÀU DẪN DẮT 

Ở các quốc gia như Trung Quốc hay Hàn Quốc, những doanh nghiệp lớn thường đóng vai trò đầu tàu để dẫn dắt, kéo cả các doanh nghiệp nhỏ. 

Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam còn nhiều khó khăn, nếu chỉ trông chờ vào hỗ trợ lãi suất hay các ưu đãi khác thì chưa đủ. Chúng ta cần những doanh nghiệp lớn dẫn dắt mạnh mẽ để tạo cú hích cho toàn bộ hệ sinh thái.

"Bên cạnh đó, bài học từ Ấn Độ rất đáng để suy ngẫm: từ một quốc gia gia công, nay đã vươn lên trở thành cường quốc công nghệ thông tin. Như vậy, điều này có nghĩa gì? Giai đoạn gia công không hề xấu, nhưng quan trọng chúng ta phải biết chuyển đổi – từ người làm thuê trở thành người làm chủ", ông Chính chia sẻ. 

Trong quá trình phát triển, giá trị gia tăng sẽ nằm ở tri thức, thương hiệu và sáng tạo. Đây lại là điều mà các doanh nghiệp Việt Nam còn thiếu, nhất là yếu tố “brand – thương hiệu sản phẩm”.

Trung Quốc đã rút ngắn đáng kể giai đoạn gia công, đi thẳng vào việc phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu toàn cầu. Việt Nam cũng cần hướng tới làm chủ công nghệ, tạo ra sản phẩm trí tuệ và xây dựng thương hiệu quy mô quốc tế, thay vì mãi quen với vai trò “người làm thuê”.

"CÁI BẪY" ĐO LƯỜNG GIÁ TRỊ GIA TĂNG 

“Khi CMC giới thiệu công nghệ AI của mình tại Nhật Bản năm 2024, nhiều đối tác đã ngạc nhiên và thừa nhận: hôm nay họ mới biết Việt Nam cũng có công ty công nghệ phát triển AI. Điều này cho thấy bằng tri thức, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng giá trị và khẳng định vị thế với bạn bè thế giới”, ông Chính nhớ lại và kỳ vọng về tương lai phát triển của các doanh nghiệp công nghệ của Việt Nam. 

Song Chủ tịch CMC cũng cảnh báo về "cái bẫy" đo lường giá trị gia tăng trong các ngành nghề.

Ông Chính cho rằng, trong ngành dệt may, không nên tập trung sản xuất nguyên phụ liệu vì chỉ để nâng tỷ lệ hàm lượng nội địa trong chuỗi giá trị, vì hậu quả là dễ gây ô nhiễm và cũng không mang lại nhiều giá trị. Thay vào đó, doanh nghiệp Việt nên đầu tư xây dựng một thương hiệu mang tầm cỡ toàn cầu. 

Tương tự khi đo lường giá trị gia tăng của ngành kinh tế số, không thể đơn thuần nhìn vào tỷ lệ nhập khẩu phần cứng cao để kết luận giá trị gia tăng của ngành còn thấp.

Việt Nam hiện đang thuộc Top 10 thế giới về gia công xuất khẩu phần mềm. Điều này khẳng định Việt Nam có nền tảng và tiềm lực rất lớn trong lĩnh vực công nghệ.

"Vị thế của Việt Nam hiện nay đã rất khác so với 30 năm về trước", ông Chính khẳng định. 

“CMC từng đi lên từ gia công và học hỏi công nghệ, nhưng đến nay, chúng tôi có những sản phẩm công nghệ được xếp hạng trong Top 12 thế giới theo đánh giá của Viện Tiêu chuẩn Hoa Kỳ. Chúng tôi cũng đã thực hiện chuyển đổi số cho các tập đoàn hàng đầu Nhật Bản như Honda, giúp họ thay đổi quy trình thiết kế, nâng năng suất lên tới 30%. Đây là minh chứng cho năng lực và tiềm lực công nghệ Việt Nam”, ông Chính khẳng định. 

AI sẽ tạo ra giá trị gia tăng lên tới 15.700 tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu vào năm 2030. Con số này phản ánh tiềm năng đóng góp lớn của AI trong việc tối ưu hóa quy trình, cải thiện năng suất lao động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu. AI cũng được kỳ vọng sẽ làm tăng năng suất lao động lên 40% vào năm 2035.

Nhưng AI không chỉ dành cho các doanh nghiệp công nghệ, mà bất kỳ doanh nghiệp, cá nhân nào cũng có thể ứng dụng để nâng cao năng suất, tạo ra giá trị mới.