Ưu đãi lãi suất cho doanh nghiệp để tận dụng các FTA

Bộ Tư pháp vừa công khai hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết số 250/2025/QH15 về nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế. Bộ Công thương là đơn vị chủ trì soạn thảo dự thảo.

Theo Bộ Công thương, sau 40 năm đổi mới, tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước đã chuyển trạng thái từ hội nhập sang hội nhập đầy đủ; từ vị thế một quốc gia đi sau sang một quốc gia vươn lên, tiên phong vào những lĩnh vực mới. Đây là hướng đi quan trọng trong kỷ nguyên mới, góp phần hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Thời gian qua, việc tham gia vào các Hiệp định thương mại tự do - FTA giúp đất nước đạt được thành tựu nhất định trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội.

Cụ thể, năm 2025, kinh tế Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng GDP đạt khoảng 8,62%, vượt mục tiêu đề ra. Quy mô GDP ước tính đạt khoảng 514 tỷ USD, đưa Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế là một trong những nền kinh tế lớn trong khu vực Đông Nam Á.

Vốn đầu tự trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện đạt khoảng 27,6 tỷ USD, mức cao trong giai đoạn gần đây. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 930 tỷ USD, tăng mạnh so với năm trước và tiếp tục nằm trong 20 nền kinh tế có trao đổi thương mại lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, công tác hội nhập quốc tế trong nhiều lĩnh vực còn vướng mắc. Đơn cử như các FTA chưa thực sự có chiều sâu, thể hiện qua tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước trong tổng xuất khẩu ngày càng giảm; tỷ lệ nội địa hóa của doanh nghiệp FDI còn thấp; liên kết doanh nghiệp trong nước với FDI còn yếu...

Đặc biệt, doanh nghiệp Việt Nam được xác định là “trung tâm, chủ thể, động lực và lực lượng chủ công” trong quá trình hội nhập quốc tế song đang gặp nhiều khó khăn về năng lực nội tại và cơ chế hỗ trợ.

Vì vậy, Bộ Công thương đề xuất xây dựng và vận hành Hệ sinh thái tận dụng các FTA. 

“Đây có thể được coi là giải pháp quan trọng và tổng thể giúp giải quyết được các thách thức để hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất, kinh doanh nhằm tận dụng hiệu quả lợi ích mà các FTA đem lại”, dự thảo tờ trình nêu rõ.

Theo dự thảo Nghị định, Bộ Công thương đề xuất hàng loạt cơ chế để hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hệ sinh thái này bao gồm cơ chế về thủ tục hành chính, hỗ trợ công nghệ, thông tin, nguồn nhân lực; tư vấn chuyên môn theo ngành và chuỗi giá trị; hỗ trợ nâng cao năng lực liên kết sản xuất và kinh doanh; hỗ trợ phát triển thương hiệu, kết nối và mở rộng thị trường; tư vấn tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lương, chất lượng…

Đáng chú ý, Bộ Công thương đề xuất cơ chế hỗ trợ lãi suất áp dụng trong từng thời kỳ cho các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất, kinh doanh tham gia Hệ sinh thái tận dụng các FTA.

Theo đó, doanh nghiệp được hỗ trợ lãi suất khi vay vốn trung và dài hạn tại các tổ chức tín dụng để thực hiện phương án, dự án sản xuất - kinh doanh thuộc chương trình, kế hoạch và hoạt động của Hệ sinh thái tận dụng các FTA.

Nguyên tắc thực hiện là doanh nghiệp chưa được hưởng các chính sách ưu đãi về lãi suất của Nhà nước trong cùng một giai đoạn;

Ngân sách nhà nước hỗ trợ lãi suất cho chủ thể là doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh theo phương thức hỗ trợ sau đầu tư. Mỗi chủ thể được hỗ trợ lãi suất đối với 01 phương án, dự án sản xuất - kinh doanh trong cùng một giai đoạn;

Doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh vay vốn được tổ chức tín dụng thẩm định và quyết định cho vay theo quy định của tổ chức tín dụng.

Về cơ chế hỗ trợ lãi suất, trong từng thời kỳ, mức chênh lệch lãi suất được ngân sách nhà nước cấp bù trực tiếp cho các khoản vay của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất, kinh doanh là thành viên của Hệ sinh thái tận dụng các FTA là 2%/năm.

Doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất, kinh doanh là thành viên của Hệ sinh thái tận dụng các FTA được hưởng hỗ trợ lãi suất chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin cung cấp liên quan tới phương án, dự án sản xuất - kinh doanh thuộc đối tượng được hỗ trợ lãi suất; hoàn trả số tiền được hỗ trợ lãi suất khi vi phạm các quy định của tổ chức tín dụng.