VCCI kiến nghị xóa bỏ “giấy phép con”, đơn giản hóa thủ tục đầu tư giáo dục

Nhằm tạo hành lang pháp lý thông thoáng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo đóng góp nhiều ý kiến quan trọng đối với Dự thảo Nghị định quy định về điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và kiểm định chất lượng giáo dục. Trong đó, việc xóa bỏ các loại "giấy phép con" và minh bạch hóa quy trình thẩm định là những khuyến nghị cốt lõi.

LOẠI BỎ YÊU CẦU "GIẤY PHÉP CON" TỪ ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP TỈNH

Theo VCCI, nhiều quy định trong Dự thảo hiện đang mang tính chất của một dạng “giấy phép con”, gây chồng chéo và cản trở không cần thiết cho nhà đầu tư.

Cụ thể, Dự thảo yêu cầu phải có “văn bản chấp thuận của UBND cấp tỉnh” đối với các trường hợp: thành lập mới phân hiệu cơ sở giáo dục nghề nghiệp, thành lập cơ sở giáo dục đại học, sáp nhập, chia tách, hay thay đổi địa điểm đào tạo.

VCCI phân tích: các điều kiện thành lập vốn dĩ đã phải “phù hợp với quy hoạch mạng lưới” do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Hơn nữa, trong Hội đồng thẩm định hồ sơ đã có sự tham gia của đại diện UBND cấp tỉnh. Việc buộc nhà đầu tư phải xin văn bản chấp thuận trước đó là bước trung gian chồng lấn, thiếu rõ ràng về tiêu chí và đẩy thủ tục vào thế khó. Do đó, VCCI kiến nghị bỏ quy định này tại các điều khoản liên quan nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Một trong những điểm bất hợp lý khác được VCCI chỉ ra là yêu cầu cứng nhắc về hợp đồng thuê cơ sở vật chất gắn liền với đất phải còn thời hạn ít nhất 15 năm. VCCI nhận định quy định này chưa phù hợp với bản chất của giao dịch dân sự. Trong thực tế, các bên có quyền tự do thỏa thuận thời hạn và hợp đồng hoàn toàn có thể bị chấm dứt đơn phương từ một phía. Việc ép buộc thời hạn cứng không mang lại ý nghĩa thực tế mà chỉ làm khó doanh nghiệp.

Tương tự đối với minh chứng năng lực tài chính, Dự thảo yêu cầu phải có chứng thư giám định tài sản góp vốn. Quy định này đang vênh với Luật Doanh nghiệp 2020 – nơi cho phép các thành viên, cổ đông sáng lập được quyền tự định giá tài sản theo nguyên tắc đồng thuận và tự chịu trách nhiệm.

Bên cạnh đó, việc đòi hỏi văn bản xác nhận số dư tài khoản ngân hàng của nhà đầu tư tại thời điểm xin cấp phép cũng ít giá trị thực tế, bởi dòng tiền có thể được rút ra ngay sau khi có giấy xác nhận. VCCI đề xuất phương án thay thế bằng cam kết bảo lãnh cấp vốn của ngân hàng để đảm bảo tính khả thi.

CẦN LÀM RÕ TIÊU CHÍ THU HỒI GIẤY PHÉP VÀ ĐIỀU KIỆN GIẢI THỂ

Nhìn nhận về quy trình xem xét quyết định cho phép thành lập cơ sở giáo dục đại học tại Điều 20, VCCI đánh giá thủ tục này hiện quá phức tạp và kéo dài.

Dự thảo quy định các Bộ (như Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính) sẽ cho ý kiến đến hai lần: một lần với tư cách thành viên Hội đồng thẩm định và một lần với tư cách cơ quan quản lý sau khi hồ sơ đã hoàn thiện. Quy trình “vòng vo” này vừa làm giảm vai trò của Hội đồng thẩm định, vừa gây chồng chéo giữa các cơ quan.

Chưa kể, Dự thảo không quy định rõ thời hạn các cơ quan phải trả lời, dễ dẫn đến tình trạng thủ tục bị ngâm “vô thời hạn”. VCCI đề xuất cải tiến theo hướng: hồ sơ chỉ cần hoàn thiện theo ý kiến của Hội đồng thẩm định; Hội đồng có trách nhiệm rà soát cuối cùng để làm cơ sở cho Bộ trưởng ban hành quyết định mà không cần đi xin ý kiến lại các cơ quan liên quan.

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư tư thục, VCCI đề xuất loại bỏ tiêu chí thu hồi quyết định thành lập cơ sở giáo dục khi “mục tiêu và nội dung hoạt động không còn phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội”. Đây là tiêu chí mang tính định lượng mơ hồ, chung chung và khó đánh giá. Chế tài thu hồi có tác động cực kỳ lớn, vì vậy nếu vẫn giữ quy định này thì đề nghị chỉ áp dụng riêng cho các cơ sở giáo dục công lập.

Bên cạnh đó, tại các điều khoản quy định về sáp nhập, chia tách hay chủ động giải thể, Dự thảo đang bộc lộ nhiều khoảng trống pháp lý khi thiếu các tiêu chí phân định hồ sơ hợp lệ, hoặc không rõ trường hợp nào thì cơ quan nhà nước chấp thuận/không chấp thuận cho giải thể. VCCI kiến nghị cơ quan soạn thảo cần tách bạch rõ ràng thời gian xem xét tính hợp lệ và thời gian thẩm định, đồng thời cụ thể hóa các điều kiện giải thể tự nguyện để đảm bảo tính minh bạch tối đa cho môi trường đầu tư giáo dục.