Văn hóa là một "trụ cột" và là "hệ điều tiết" cho phát triển nhanh và bền vững đất nước

Sáng 25/2, tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị. Tổng Bí thư Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo hội nghị.

Mở đầu hội nghị, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đã trình bày chuyên đề về những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.

Theo Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Nghị quyết 80-NQ/TW ra đời trong bối cảnh yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đặt ra những đòi hỏi rất cao đối với văn hóa. Đây không chỉ là sự kế thừa các quan điểm, đường lối nhất quán của Đảng về văn hóa, mà còn là bước phát triển mới về tư duy, tầm nhìn và phương thức tổ chức thực hiện, nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập kéo dài nhiều năm, đồng thời tạo xung lực mới cho phát triển nhanh và bền vững.

VĂN HÓA, CON NGƯỜI LÀ NỀN TẢNG CỦA PHÁT TRIỂN

Nghị quyết xác định rõ phát triển văn hóa là yêu cầu khách quan của lịch sử dân tộc, gắn với khát vọng xây dựng một nền văn hóa Việt Nam hiện đại, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, có vị thế xứng đáng trong dòng chảy văn minh nhân loại. Trên nền tảng đó, Nghị quyết đề ra quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp phát triển văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với phạm vi bao trùm toàn diện các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Một trong những điểm nhấn xuyên suốt của Nghị quyết 80-NQ/TW là khẳng định mạnh mẽ vai trò nền tảng của văn hóa và con người. Nghị quyết nhiều lần nhấn mạnh “văn hóa, con người là nền tảng”, “phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc của sự phát triển”, qua đó yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức đầy đủ, sâu sắc, toàn diện về sức mạnh nội sinh của văn hóa đối với sự phát triển đất nước.

Theo ông Quyết, điểm mới quan trọng của Nghị quyết là không dừng lại ở việc coi văn hóa như một lĩnh vực hay một bộ phận của đời sống xã hội, mà đặt văn hóa ở vị trí bao trùm, thấm sâu vào mọi lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Văn hóa được xác định là sức mạnh mềm của quốc gia, phải hiện diện trong mọi quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển với tầm nhìn dài hạn và tiêu chuẩn cao, bảo đảm tính đồng bộ, tương hỗ với các chính sách phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Từ tầm nhìn đó, Nghị quyết lần đầu tiên xác lập hai phạm trù mới: văn hóa là một “trụ cột” và là “hệ điều tiết” cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Cùng với chính trị, kinh tế và xã hội, văn hóa trở thành một trong bốn trụ cột phát triển, giữ vai trò điều hòa, định hướng và nâng đỡ các lĩnh vực khác.

ĐẶT VĂN HÓA NGANG TẦM VỚI CHÍNH TRỊ, KINH TẾ, XÃ HỘI

Một nhận thức mới nổi bật được Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh là yêu cầu phát triển văn hóa “ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội”. Theo đó, Nghị quyết 80-NQ/TW không chỉ khẳng định vị thế của văn hóa trong tổng thể phát triển quốc gia, mà còn gắn phát triển văn hóa với xây dựng thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người và chủ quyền văn hóa số.

Nghị quyết xác định xây dựng thế trận an ninh văn hóa là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài, với các nội hàm trọng yếu như phát huy tối đa giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam; xử lý hài hòa mối quan hệ giữa xây và chống, giữa truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và quốc tế...

Bên cạnh đó, Nghị quyết yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, cộng đồng đến toàn xã hội và không gian số; chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới.

Theo Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, đây chính là “lá chắn” quan trọng nhằm xây dựng bản lĩnh, sức đề kháng văn hóa trước những tác động phức tạp, lệch chuẩn của văn hóa ngoại lai, đặc biệt trong bối cảnh không gian số xuyên biên giới ngày càng mở rộng và khó kiểm soát.

TẦM NHÌN VỀ MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỐT LÕI

Không chỉ dừng lại ở định hướng chung, Nghị quyết 80-NQ/TW còn xác lập hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể cho từng lĩnh vực văn hóa, gắn yêu cầu nâng cao chất lượng phát triển với các tiêu chí định lượng rõ ràng. Đây được xem là cách tiếp cận khoa học, thực tiễn, nhằm tránh tình trạng chung chung, khó đánh giá kết quả trong tổ chức thực hiện.

Xây dựng con người tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trung tâm, cốt lõi và mục tiêu cao nhất của phát triển văn hóa. Nghị quyết làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa phát triển văn hóa và hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.

Gắn với xây dựng con người là nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, hiện đại, đặc biệt là môi trường thông tin và văn hóa số. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra nhanh và sâu rộng, yêu cầu làm trong sạch môi trường văn hóa số được xác định vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa mang tính chiến lược lâu dài.

Cùng với đó, Nghị quyết gắn kết ba thành tố then chốt trong một nhiệm vụ lớn: phát triển hạ tầng văn hóa, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa. Đây được coi là điều kiện quyết định để hiện thực hóa các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển văn hóa trong giai đoạn tới.

Về tổ chức thực hiện, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa các hình thức học tập, nghiên cứu Nghị quyết, bảo đảm hiểu đúng, hiểu sâu những nội dung mới, cốt lõi, từ đó xây dựng các chương trình hành động trung hạn và dài hạn sát thực tiễn. Việc triển khai cần phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân và các lực lượng xã hội khác.

Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam được đánh giá là văn kiện có phạm vi bao trùm, tư duy mới và nhiều nội dung đột phá. Tổ chức thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và hiệu quả Nghị quyết sẽ góp phần tạo dựng vị thế, tầm vóc mới của nền văn hóa Việt Nam hiện đại, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đóng góp trực tiếp cho phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.