Vấn đề của thị trường năng lượng hiện nay không còn là “cú sốc về giá dầu” mà là “dòng chảy năng lượng bị gián đoạn”. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp nhạy cảm với hoạt động vận tải và logistics năng lượng có thể chịu tác động lớn hơn chính biến động của giá dầu.

Trong các tuần gần đây, diễn biến của giá dầu Brent cho thấy thị trường đang phản ứng rất nhạy với các tín hiệu ngoại giao giữa Mỹ và Iran. Những thông tin liên quan đến đàm phán ngừng bắn, mở lại eo biển Hormuz hay khả năng giảm leo thang đều khiến giá dầu điều chỉnh mạnh chỉ trong thời gian ngắn.

Điều này phản ánh rằng mức giá hiện tại chủ yếu đến từ “phần bù rủi ro địa chính trị”, thay vì thiếu hụt nguồn cung thực tế.

VẬN TẢI NĂNG LƯỢNG CẦN NHIỀU THÁNG ĐỂ HỒI PHỤC 

Tình hình thực tế cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu vẫn chưa thực sự ổn định trở lại.  Theo Reuters, Mỹ và Iran hiện vẫn đang đàm phán về một thỏa thuận giảm leo thang căng thẳng, trong đó có nội dung liên quan đến việc khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Dù vậy, các bên vẫn còn nhiều bất đồng lớn liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, kiểm soát an ninh hàng hải và các lệnh trừng phạt kinh tế.

Quan trọng hơn, eo biển Hormuz trên thực tế vẫn chưa trở lại trạng thái hoạt động bình thường. Mặc dù đã xuất hiện một số chuyến tàu dầu quay trở lại khu vực, lưu lượng tàu qua Hormuz hiện vẫn thấp hơn rất nhiều so với trước xung đột. Điều này cho thấy niềm tin đối với tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới vẫn chưa được khôi phục hoàn toàn, ngay cả khi thị trường bắt đầu kỳ vọng vào một kịch bản hạ nhiệt căng thẳng.

Theo tổng hợp dự báo từ các tổ chức quốc tế, giá dầu Brent vẫn được kỳ vọng duy trì ở mức cao trong ngắn hạn do rủi ro địa chính trị.

Trong quý 2/2026, xác suất giá dầu Brent duy trì trên 100 USD/thùng vẫn ở mức cao. Tuy nhiên, từ cuối năm 2026 sang năm 2027, mặt bằng dự báo bắt đầu dịch chuyển dần về vùng giá thấp hơn. Điều này cho thấy thị trường đang kỳ vọng các yếu tố địa chính trị hiện nay chủ yếu mang tính ngắn hạn, thay vì tạo ra một cuộc khủng hoảng thiếu hụt nguồn cung kéo dài.

Trong cập nhật triển vọng giá dầu mới đây, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng có ba yếu tố chính có thể khiến giá dầu dần hạ nhiệt trong trung hạn: Nguồn cung ngoài OPEC tiếp tục gia tăng, đặc biệt từ Mỹ và khu vực Nam Mỹ; OPEC vẫn duy trì công suất dự phòng ở mức tương đối lớn, qua đó giúp giảm bớt lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung kéo dài; Tăng trưởng nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu đang có dấu hiệu chậm lại trong bối cảnh kinh tế thế giới suy yếu, trong khi nhu cầu tại Trung Quốc phục hồi thấp hơn kỳ vọng.

Dù vậy, diễn biến giá dầu trong thời gian tới sẽ không chỉ phụ thuộc vào yếu tố cung – cầu truyền thống, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ tốc độ bình thường hóa của hoạt động vận tải năng lượng toàn cầu.

Trong khi đó, ngay cả khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn, hoạt động vận tải năng lượng nhiều khả năng vẫn cần nhiều tháng để trở lại trạng thái bình thường.

Nguyên nhân là các chủ tàu, công ty bảo hiểm và nhà nhập khẩu cần thời gian để đánh giá lại mức độ an toàn của các tuyến vận tải chiến lược. Ngoài ra, nhiều tuyến tàu hiện đã được chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài thời gian vận chuyển thêm khoảng 10– 15 ngày và làm thay đổi toàn bộ cấu trúc logistics trước đó.

CỔ PHIẾU VẬN TẢI NĂNG LƯỢNG CÓ LỢI THẾ VỀ KINH DOANH

VDSC bình luận rằng điểm đáng chú ý nhất hiện nay không nằm hoàn toàn ở việc giá dầu tăng bao nhiêu, mà còn nằm ở việc quá trình vận chuyển năng lượng toàn cầu đang trở nên chậm hơn, tốn kém hơn và thiếu ổn định hơn.

Điều này tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm doanh nghiệp dầu khí, tùy theo mức độ nhạy cảm với: (1) chi phí vận tải, (2) thời gian vận chuyển, và (3) áp lực tồn kho của các doanh nghiệp trong bối cảnh chuỗi cung ứng biến động mạnh.

Nhóm hưởng lợi trực tiếp từ việc quãng đường vận chuyển kéo dài gồm: Các doanh nghiệp vận tải dầu khí PVT, PVP, PDV và GSP là nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất trong bối cảnh hiện tại. Việc nhiều tuyến tàu phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng khiến quãng đường vận chuyển kéo dài đáng kể, qua đó làm tăng nhu cầu vận chuyển thực tế, ngay cả khi nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu không thay đổi quá nhiều.

Đồng thời, phí bảo hiểm chiến tranh tăng cao và tâm lý thận trọng tại các tuyến hàng hải chiến lược khiến nguồn cung tàu khả dụng bị thu hẹp, hỗ trợ mặt bằng giá cước duy trì ở mức cao. Kỳ vọng nhóm vận tải dầu khí vẫn có thể duy trì kết quả kinh doanh tích cực thêm một thời gian do hoạt động logistics chưa thể trở lại trạng thái bình thường ngay lập tức.

Ngược lại, các doanh nghiệp hạ nguồn như BSR, PLX và OIL có thể đối mặt với môi trường hoạt động biến động hơn trong giai đoạn tới. Trong bối cảnh logistics năng lượng toàn cầu tiếp tục biến động, các doanh nghiệp hạ nguồn có thể chịu áp lực lớn hơn từ chi phí vận chuyển tăng, cũng như rủi ro tồn kho phát sinh do độ trễ trong quá trình chuyển chi phí đầu vào sang giá bán.

Điều này khiến lợi nhuận ngắn hạn có thể biến động mạnh hơn thông thường, đặc biệt trong các giai đoạn giá dầu đảo chiều nhanh hoặc chi phí vận tải tăng đột biến. Rủi ro lớn hơn đối với nhóm này không chỉ nằm ở giá dầu, mà còn nằm ở áp lực quản trị tồn kho và dòng tiền trong môi trường logistics thiếu ổn định.

Đối với nhóm dịch vụ và khoan dầu khí như PVS và PVD, tác động tích cực nhiều khả năng sẽ đến chậm hơn so với nhóm vận tải dầu khí. Nhóm này chỉ thực sự hưởng lợi nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian đủ dài để thúc đẩy các quyết định đầu tư khai thác ngoài khơi của các tập đoàn dầu khí quốc tế.