Luật Dầu khí sửa đổi là dự án luật có tính chất chuyên ngành sâu, đòi hỏi hàm lượng khoa học, công nghệ và kỹ thuật rất cao, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước…

Chiều 8/8/2026, tiếp tục Chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, các đại biểu thảo luận ở hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

ĐẨY MẠNH PHÂN CẤP, KHƠI THÔNG NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN NGÀNH DẦU KHÍ 

Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã giải trình và làm rõ các nhóm vấn đề trọng tâm mà đại biểu Quốc hội quan tâm. Trên cơ sở tổng hợp 66 ý kiến tại tổ và 16 ý kiến tại hội trường, Bộ trưởng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu đầy đủ để hoàn thiện 4 nhóm nội dung lớn của dự thảo luật.

Về vấn đề phân cấp, phân quyền và vai trò của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định, tinh thần xuyên suốt và nổi bật của dự thảo luật là tăng cường phân cấp, giao quyền, đơn giản hóa thủ tục nhằm khơi thông nguồn lực, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, phù hợp với chủ trương của Đảng, thông lệ với công nghiệp dầu khí quốc tế và rút kinh nghiệm từ thực tiễn triển khai Luật Dầu khí năm 2022. Mô hình này vận hành theo nguyên tắc đổi mới về quản trị cấp nào nắm rõ nhất về việc gì thì phải ra quyết định về việc đó.

Mô hình quản lý nhà nước sau khi được Quốc hội thông qua sẽ phân thành ba cấp cụ thể:

Cấp Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ: Quyết định những vấn đề vĩ mô, quan trọng như phân lô dầu khí, ưu đãi đầu tư và các vấn đề về quốc phòng, an ninh, đối ngoại (quy định cụ thể tại các Điều 7, Điều 14, Điều 20, Điều 41).

Cấp cơ quan quản lý nhà nước: Bộ Công Thương được phân công làm đầu mối, phối hợp cùng các bộ, ngành và địa phương thực hiện vai trò quản lý nhà nước chuyên ngành; phê duyệt các nội dung như hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên trữ lượng và thực hiện kiểm tra, giám sát.

Cấp Petrovietnam: Với vai trò đại diện nước chủ nhà, Petrovietnam được giao một số quyền trong ký kết, quản lý, theo dõi, giám sát các hoạt động dầu khí; phê duyệt các nội dung cụ thể, kỹ thuật thuộc thẩm quyền, tận dụng bộ máy tổ chức đã hoạt động hiệu quả hàng chục năm qua.

Đồng bộ với việc phân cấp, cơ chế tổ chức giám sát được thiết kế chặt chẽ, theo đó khoản 10 Điều 58 quy định Chính phủ chi tiết hóa việc tổ chức kiểm tra, giám sát dựa trên dữ liệu của Petrovietnam và các nhà thầu báo cáo, thực hiện kiểm toán dựa trên định hướng rủi ro; khoản 3 Điều 59 quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước trong việc giám sát đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn tại doanh nghiệp.

Đối với cơ chế ưu đãi đầu tư, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng phân tích thực tế, các dự án dầu khí hiện nay chủ yếu triển khai tại vùng nước sâu xa bờ với địa chất phức tạp và vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài. Nếu áp dụng cơ chế thông thường cho các mỏ nhỏ hoặc mỏ cận biên, nhà đầu tư sẽ khó triển khai dẫn đến việc Nhà nước bỏ lỡ nguồn thu. Do đó, Chương VI của dự thảo luật đã bổ sung các chính sách ưu đãi (như tại Điều 43) nhằm khuyến khích phát triển mỏ nhỏ cận biên ở khu vực nước sâu xa bờ, đồng thời thúc đẩy giải pháp gia tăng hệ số thu hồi dầu. Những chính sách này không chỉ giúp thu hút nhà đầu tư mà còn góp phần gia tăng sản lượng khai thác, đóng góp cho ngân sách nhà nước và nguồn năng lượng sơ cấp quốc gia.

Đối với vấn đề mới được các đại biểu quan tâm là thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) và phát triển công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, Bộ trưởng cho biết các nội dung này được quy định tại Chương VIII và Chương IX. Mục tiêu là tạo khuôn khổ pháp lý cho quá trình dịch chuyển năng lượng, giảm phát thải, tận dụng tối đa tài nguyên, dữ liệu và hạ tầng dầu khí sẵn có. Sơ bộ đánh giá cho thấy, nếu khai thác tốt thị trường này, Việt Nam có thể phát triển một ngành dịch vụ khu vực Đông Nam Á trị giá hàng chục tỷ USD.

Bên cạnh đó, việc tích hợp năng lượng tái tạo và điện phân hydrogen vào các công trình dầu khí là hướng đi rất mới và tiến bộ giúp nâng cao hiệu quả khai thác. Chính phủ đã dự thảo Nghị định hướng dẫn chi tiết và dự kiến cho hiệu lực đồng thời với Luật.

HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI VÀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ DẦU KHÍ

Thống nhất với ý kiến của một số đại biểu, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định phát triển dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao là điểm sáng thành công của Việt Nam so với các công ty dầu khí quốc gia trong khu vực, giúp chúng ta từng bước xuất khẩu dịch vụ ra thế giới. Dự thảo Luật tại Điều 52 quy định khuyến khích phát triển, ứng dụng dịch vụ công nghệ cao nhằm nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, nội địa hóa và gia tăng sức cạnh tranh. Các tiêu chí, điều kiện, ưu đãi cụ thể sẽ do Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt theo sự phát triển của khoa học công nghệ.

Về an toàn dầu khí (Điều 8), dự thảo quy định gắn liền an toàn với an ninh quốc phòng - đặc thù quan trọng của hoạt động dầu khí trên biển. Đối với các dự án theo chuỗi đồng bộ có nhiều luật điều chỉnh (khoản 1, khoản 2 Điều 31), luật giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương.

Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của các cơ quan trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án luật. Đồng thời lưu ý cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát để đảm bảo tính thống nhất của luật với hệ thống pháp luật hiện hành và tương thích với các cam kết, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Đối với các quy định về hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép, lưu trữ CO2, dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao và năng lượng ngoài khơi, chỉ quy định theo hướng tạo điều kiện và khuyến khích triển khai khi gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí, phù hợp với phạm vi điều chỉnh của Luật.

Đồng thời, làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn của việc đề xuất, bổ sung các chính sách ưu đãi, đối tượng ưu đãi, chính sách ưu đãi trong hoạt động dầu khí và chính sách khai thác tận thu đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí; bảo đảm rõ ràng, hợp lý, khả thi và hiệu quả.

Ngoài ra, tiếp tục rà soát, hoàn thiện mô hình quản lý về hoạt động dầu khí thượng nguồn. Trong đó, xác định rõ nguyên tắc phân cấp, phân quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cho Bộ Công Thương, Bộ trưởng Bộ Công Thương; nguyên tắc giao quyền cho Petrovietnam; bảo đảm rõ ràng, phù hợp và tương xứng với vị trí, vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong mối quan hệ với các cơ quan quản lý nhà nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên giao Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẩn trương tổng hợp đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội phát biểu tại tổ, tại hội trường và ý kiến bằng văn bản để gửi đến Chính phủ và các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu, giải trình. Đồng thời, đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan liên quan khẩn trương tiếp thu thấu đáo các ý kiến đại biểu, báo cáo thẩm tra để hoàn thiện dự thảo Luật, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp.