Gắn đào tạo nghề cho lao động thất nghiệp với nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường

Chính sách hỗ trợ học nghề giúp người lao động có cơ hội nâng cao kỹ năng hoặc chuyển đổi nghề nghiệp khi thị trường lao động thay đổi. Đây được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh nhiều ngành nghề truyền thống đang bị thu hẹp, trong khi các lĩnh vực mới lại đang thiếu hụt nguồn nhân lực.

HỌC NGHỀ ĐỂ CHUYỂN ĐỔI NGHỀ NGHIỆP

Theo quy định của Luật Việc làm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành, người lao động hưởng bảo hiểm thất nghiệp tham gia chính sách hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề được hỗ trợ tối đa là 4,5 triệu đồng/người/khóa học đối với các khóa đào tạo dưới 3 tháng.

Đối với các khóa đào tạo từ đủ 3 tháng trở lên, mức hỗ trợ được tính theo học phí thực tế của cơ sở đào tạo, nhưng không quá 1,5 triệu đồng/người/tháng. Ngoài ra, trong thời gian tham gia đào tạo tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, người lao động còn được hỗ trợ tiền ăn 50.000 đồng/người/ngày thực học.

Là đơn vị có hoạt động đào tạo cho đối tượng người lao động hưởng bảo hiểm thất nghiệp, ông Tạ Văn Xã, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long (Hà Nội), nhận thấy nhu cầu học nghề và học lại nghề hiện nay ngày càng tăng.

Tại Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long, nhu cầu học nghề không còn bó hẹp ở nhóm học sinh mới tốt nghiệp mà đã mở rộng sang nhóm lao động đang tham gia thị trường lao động nhưng cảm thấy kỹ năng của mình có nguy cơ trở nên lỗi thời. Trong số đó, có nhiều người lao động đang hưởng bảo hiểm thất nghiệp đăng ký tham gia các khóa học nghề.

Đơn vị cũng ghi nhận sự chuyển dịch rõ rệt từ các ngành nghề sản xuất truyền thống sang những ngành nghề kết hợp giữa công nghệ số và kỹ năng xanh.

“Người lao động hiện nay không chỉ học để có một nghề, mà còn học để nâng cao khả năng chuyển đổi nghề nghiệp. Họ cần vừa vững chuyên môn, vừa thành thạo các công cụ số để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và tránh nguy cơ bị thay thế bởi tự động hóa. Đây cũng là xu hướng đang diễn ra khá rõ nét trên thị trường lao động hiện nay”, ông Tạ Văn Xã nhận định.

Theo ông Xã, hiện nay, nhà trường đã triển khai mô hình đào tạo kết hợp giữa trực tuyến và trực tiếp nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người học. Nhiều ngành nghề được mở rộng hơn nhằm phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động như bán hàng, chế biến món ăn, điện công nghiệp, kế toán doanh nghiệp, chăm sóc da, phun thêu thẩm mỹ và công nghệ thông tin.

Các chương trình được thiết kế theo mô-đun ngắn hạn, kết hợp công nghệ mô phỏng để rút ngắn thời gian đào tạo, nhưng vẫn bảo đảm người học có khả năng vận hành các thiết bị hiện đại sau khi tốt nghiệp.

Nhà trường tập trung trang bị những kỹ năng mà người học có thể áp dụng ngay vào công việc. Đồng thời, trường cũng kết nối với mạng lưới hơn 100 doanh nghiệp đối tác để tổ chức phỏng vấn và giới thiệu việc làm ngay sau khi học viên hoàn thành khóa học.

ĐÀO TẠO NGHỀ THEO NHU CẦU DOANH NGHIỆP

Theo số liệu thống kê của Bộ Nội vụ, mỗi năm có hàng trăm nghìn người lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp, song tỷ lệ đăng ký học nghề vẫn còn khá thấp. 

Chẳng hạn, trong năm 2025, hơn 710.000 người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp, nhưng chỉ trên 19.600 người được hỗ trợ học nghề. Quý 1 năm nay, cả nước cũng ghi nhận hơn 120.000 lao động có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp, nhưng cũng chỉ gần 6.000 người được hỗ trợ học nghề.

Từ thực tế này, ông Phạm Xuân Vinh, Trưởng phòng nghiệp vụ bảo hiểm thất nghiệp (Trung tâm Quốc gia về dịch vụ việc làm – Bộ Nội vụ), cho rằng cần đẩy mạnh hơn nữa công tác hỗ trợ học nghề cho người lao động. Trong bối cảnh AI và chuyển đổi số phát triển nhanh, đặt ra yêu cầu về hoạt động đào tạo nghề cần gắn chặt hơn với nhu cầu doanh nghiệp và xu hướng của thị trường lao động.

Các cơ sở đào tạo cần lấy nhu cầu của doanh nghiệp làm căn cứ xây dựng chương trình đào tạo để người lao động sau học nghề có thể đáp ứng yêu cầu tuyển dụng thực tế. Đồng thời, cần chủ động tăng cường công tác phân tích, dự báo thị trường lao động để định hướng ngành nghề phù hợp cho người lao động.

Còn theo Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long (Hà Nội) Tạ Văn Xã, hệ thống đào tạo nghề cần chuyển từ mô hình đóng sang một hệ sinh thái mở và linh hoạt. Các cơ sở đào tạo không thể chỉ dạy những gì đang có, mà phải đào tạo những gì doanh nghiệp cần, thậm chí phải dự báo nhu cầu nhân lực trong 2-3 năm tới.

Hiện đơn vị này đang tập trung vào các nhóm giải pháp chính, như đầu tư trang thiết bị hiện đại và nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên để theo kịp các xu hướng mới. Trường cũng liên tục cập nhật chương trình đào tạo, định kỳ rà soát giáo trình sáu tháng một lần, đẩy mạnh số hóa học liệu và ứng dụng AI, công nghệ thực tế ảo vào giảng dạy.

Việc đa dạng hóa các hình thức đào tạo giúp người lao động nhìn thấy lợi ích lâu dài của việc học nghề, thay vì chỉ xem trợ cấp thất nghiệp là một khoản hỗ trợ ngắn hạn. Khi được trang bị kỹ năng và chứng chỉ nghề mới, người lao động có cơ hội quay trở lại thị trường lao động với mức thu nhập cao hơn.