Việt Nam đã thiết lập cơ chế pháp lý cho sandbox công nghệ

Diễn đàn Cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam – Châu Á 2026 (Vietnam – Asia DX Summit 2026) do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) tổ chức, tiếp tục diễn ra ngày 28/5.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, khẳng định năm 2026 là năm có ý nghĩa bản lề đối với Việt Nam, là năm đầu tiên triển khai mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tuy nhiên, để làm được điều này, Việt Nam không thể chỉ dựa vào những động lực tăng trưởng truyền thống – vốn đã dần tới hạn. Việt Nam cần tập trung vào những động lực tăng trưởng mới – đó chính là đổi mới sáng tạo dựa trên khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Đây chính là động lực cốt lõi, mang tính quyết định cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Tổng kết một năm triển khai Nghị quyết 57, Thứ trưởng cho biết năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiến hành rà soát căn bản toàn bộ hành lang pháp lý trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Lần đầu tiên Việt Nam ban hành các bộ luật quan trọng như Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Dữ liệu. Việt Nam hiện là một trong số ít quốc gia trên thế giới xây dựng được hệ thống pháp lý tương đối toàn diện cho các lĩnh vực này.

Do đó, nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 là phải chuyển hóa những nền tảng thể chế thành kết quả cụ thể; đưa cơ chế, chính sách về chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống, phục vụ người dân và doanh nghiệp, tạo ra những giá trị thực tiễn rõ ràng.

Hiện nay, đa số người dân vẫn nghĩ chuyển đổi số đơn thuần là sử dụng thiết bị công nghệ hoặc các sản phẩm số. Nhưng thực tế, chuyển đổi số không chỉ là mua thiết bị công nghệ, không chỉ là ứng dụng AI, cũng không chỉ là đầu tư cơ sở dữ liệu hay hạ tầng công nghệ số.

Quan trọng hơn, chuyển đổi số là thay đổi tư duy và thay đổi cách làm thông qua công nghệ. Khi gặp khó khăn, vướng mắc trong công việc, điều đầu tiên cần nghĩ tới là làm thế nào ứng dụng công nghệ số để giải quyết vấn đề đó hiệu quả hơn.

"Chúng tôi mong muốn các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp phải chủ động đi xuống cơ sở, trực tiếp nắm bắt những bài toán thực tế của người dân và doanh nghiệp; hiểu rõ những khó khăn, vướng mắc phát sinh hàng ngày tại địa phương, cơ quan và tổ chức", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Hiện nay, có nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam còn thiếu cơ chế sandbox cho đổi mới sáng tạo. Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng cho biết Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã có khung pháp lý cho sandbox. Nghị định hướng dẫn Luật Công nghiệp công nghệ số cũng đã quy định khá cụ thể về quy trình, thủ tục, hồ sơ triển khai sandbox.

Mới đây, Bộ đã hỗ trợ Điện Biên triển khai thí điểm sandbox liên quan đến UAV. Trong quá trình triển khai, các đơn vị của Bộ đã trực tiếp phối hợp với tỉnh Điện Biên xây dựng đề án cụ thể, sau đó làm việc với các bộ, ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Quốc phòng, để trao đổi và tháo gỡ vướng mắc. Bộ Quốc phòng đến nay đã đồng ý cho phép triển khai UAV tại một số khu vực ở Điện Biên, đồng thời miễn áp dụng một số tiêu chuẩn và quy định pháp luật liên quan.

Thứ trưởng khẳng định các quy định pháp luật hiện nay thực tế đã khá đầy đủ. Thứ trưởng kỳ vọng các cơ quan nhà nước, tổ chức và doanh nghiệp công nghệ cùng chủ động phối hợp để đưa các cơ chế, chính sách này vào thực tiễn cuộc sống.

Tại diễn đàn, ông Ngô Diên Hy, Phó Chủ tịch VINASA, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), cũng khẳng định Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026-2030.

Đây không chỉ là mục tiêu về tốc độ tăng trưởng, mà còn là yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng của quốc gia. Trong bối cảnh đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang trở thành những động lực tăng trưởng mới quan trọng nhất.

Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã mở sẵn cơ chế với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị vạch rõ tầm nhìn lấy khoa học, công nghệ, Luật Công nghiệp Công nghệ số thiết lập một hành lang pháp lý, mở rộng không gian thử nghiệm (Sandbox), việc còn lại là hành động của các doanh nghiệp công nghệ số.

Ông Hy cho biết: "Cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đã có những bước đi rất đáng tự hào. Chúng ta đã chứng minh năng lực làm chủ hoàn toàn tầng ứng dụng, giao dịch số và hạ tầng số của mình. Chúng ta đã bước qua giai đoạn ứng dụng thụ động để tiến thẳng vào thế trận làm chủ công nghệ nguồn "Make in Viet Nam": tự chủ xây dựng hạ tầng AI, Cloud, phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn bản địa hóa và triển khai các hệ thống tác tử tự động hóa, số hóa toàn trình dịch vụ công, liên thông dữ liệu tài nguyên đất đai tại nhiều địa phương trọng điểm".

Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn bứt tốc, các doanh nghiệp phải thẳng thắn đối diện với những thách thức lớn đang đe dọa đà tăng trưởng: Ngưỡng giới hạn của đòn bẩy nhân sự truyền thống; Áp lực khốc liệt về hạ tầng vật lý và năng lượng sạch, Khoảng trống pháp lý cho công nghệ sâu (Deep Tech), công nghệ mới.

Từ đó, Phó Chủ tịch VINASA đề xuất một số hành động quyết liệt cho cộng đồng doanh nghiệp số. 

Một là, dồn nguồn lực cho R&D để chiếm lĩnh các không gian phát triển mới. Phải chủ động bước vào các lĩnh vực như Robotics, Kinh tế tầm thấp để khai phá không gian phát triển mới. Chúng ta phải có chân trong phòng thí nghiệm về Bán dẫn, phải có chất xám trong các thuật toán Lượng tử, phải đưa AI xuống đồng ruộng, nhà máy, và phải chiếm lĩnh không phận kinh tế tầm thấp. Đó không phải là bài toán kinh doanh thuần túy, đó là trách nhiệm phụng sự dân tộc

Hai là, kích hoạt chiến dịch "Bình dân hóa công nghệ". Hãy đóng gói những công nghệ vĩ mô, phức tạp nhất thành những hệ sinh thái giải pháp AI "Plug & Play" tỉnh gọn với chi phí tối thiểu để trao chiếc "gậy phép công nghệ" này cho hàng triệu doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể.