Việt Nam và Canada khởi động Dự án AGILE trong lĩnh vực biến đổi khí hậu

Ngày 6/2, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang tạo ra những thách thức chưa từng có đối với nền kinh tế toàn cầu nói chung và Việt Nam nói riêng, Bộ Tài chính Việt Nam phối hợp cùng Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada đã khởi động Dự án “Thúc đẩy Đổi mới, Tăng trưởng và Nâng cao Năng lực Lãnh đạo cho Doanh nghiệp Việt Nam – AGILE”.

Sự kiện có sự tham dự của ông Đỗ Thành Trung, Thứ trưởng Bộ Tài chính; Ngài Jim Nickel, Đại sứ Canada tại Việt Nam; đại diện Cục Phát triển Doanh nghiệp (APED) – đơn vị chủ dự án, cùng hai đơn vị thực hiện là Tổ chức Hỗ trợ Đại học Thế giới Canada (WUSC) và Công ty Quản lý Quỹ Sarona (Sarona Asset Management).

DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN LÀ “CHÌA KHÓA” XANH

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung nhấn mạnh thực tế rằng Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu. Các hiện tượng thời tiết cực đoan, xâm nhập mặn và thay đổi hệ sinh thái đang đe dọa trực tiếp đến an ninh lương thực và sự phát triển bền vững của đất nước.

Trong bối cảnh đó, khu vực kinh tế tư nhân không chỉ là đối tượng chịu tác động mà còn được xác định là động lực then chốt để giải quyết vấn đề. Theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW và các chiến lược tăng trưởng xanh quốc gia, việc chuyển dịch sang mô hình kinh tế tuần hoàn, phát thải thấp là con đường tất yếu. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với các doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) – chính là sự thiếu hụt nguồn vốn và năng lực kỹ thuật để thực hiện chuyển đổi xanh.

Đại sứ Canada, Ngài Jim Nickel, khẳng định cam kết của Canada trong việc đồng hành cùng Việt Nam. Ông cho biết, nguồn vốn ODA trong dự án AGILE sẽ không hoạt động theo cách truyền thống mà đóng vai trò như một chất xúc tác. Mục tiêu là sử dụng nguồn vốn này để chia sẻ rủi ro, từ đó thu hút các dòng vốn đầu tư tư nhân lớn hơn nhiều chảy vào lĩnh vực thích ứng khí hậu.

BA TRỤ CỘT CHIẾN LƯỢC CỦA DỰ ÁN AGILE

Dự án AGILE được thiết kế với tầm nhìn 5 năm, tập trung vào việc tăng cường hệ sinh thái cho các doanh nghiệp khí hậu, đặc biệt ưu tiên các doanh nghiệp có yếu tố lồng ghép giới và bao trùm.

Cấu trúc dự án xoay quanh ba hợp phần chính.

Một là tăng cường hệ sinh thái hỗ trợ thông qua việc tập trung nâng cao năng lực cho các Tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp (ESOs) và các tổ chức trung gian. Mục tiêu là giúp các đơn vị này có đủ khả năng cung cấp các dịch vụ tư vấn, đào tạo chất lượng cao cho doanh nghiệp khí hậu. AGILE đặc biệt chú trọng đến các doanh nghiệp hoạt động tại những khu vực rủi ro khí hậu cao như Đồng bằng sông Cửu Long và khu vực ven biển, cũng như các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Hai là khơi thông nguồn vốn, triển khai các cơ chế tài chính sáng tạo để đẩy mạnh đầu tư vào các doanh nghiệp tạo tác động khí hậu. Một trong những điểm nhấn là việc xây dựng “Climate Tech Accelerator Track” – một lộ trình tăng tốc chuyên biệt cho các doanh nghiệp công nghệ sạch, giúp họ tiếp cận các nhà đầu tư quốc tế.

Ba là nâng cao năng lực nhà đầu tư. Dự án sẽ làm việc với các quỹ đầu tư, ngân hàng để tích hợp yếu tố giới và các chỉ số khí hậu vào quy trình thẩm định đầu tư. Điều này giúp dòng vốn không chỉ sinh lời mà còn tạo ra tác động xã hội và môi trường tích cực.

AGILE sẽ cung cấp các khoản tài trợ không hoàn lại (có thể lên đến 150.000 CAD) cho các giai đoạn rủi ro cao của doanh nghiệp. Khoản tài trợ này đóng vai trò là “vốn mồi”, giúp doanh nghiệp hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm mô hình hoặc chuẩn bị hồ sơ gọi vốn. Điều kiện tiên quyết là doanh nghiệp phải huy động được vốn đối ứng từ khu vực tư nhân (vốn thương mại) với tỷ lệ kỳ vọng lên tới 5:1.

Tại sự kiện, bà Nguyễn Vân An, Phó Giám đốc Điều hành RetriV JSC – một startup tiên phong trong lĩnh vực công nghệ khí hậu (Climate Tech), đã chia sẻ về “thách thức kép” mà các doanh nghiệp trong ngành đang đối mặt.

“Các doanh nghiệp Climate Tech tại Việt Nam đang rất 'khát' vốn mồi cho giai đoạn thử nghiệm. Đây là giai đoạn rủi ro cao mà các ngân hàng hay quỹ đầu tư truyền thống thường e ngại,” bà An cho biết.

Bên cạnh vấn đề vốn, bà An cũng nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về các công cụ đo lường tác động chuẩn quốc tế. “Chúng tôi cần những thước đo chính xác về lượng carbon cắt giảm được để có thể tham gia vào thị trường tín chỉ carbon hoặc thu hút các nhà đầu tư tác động. AGILE mang đến hy vọng giải quyết điểm nghẽn này thông qua việc hỗ trợ kỹ thuật và kết nối chuyên gia”.

Đại diện RetriV cũng bày tỏ sự hào hứng với sáng kiến “Climate Impact Dashboard” mà dự án dự kiến triển khai – một nền tảng công khai giúp minh bạch hóa các chỉ số tác động, giúp nhà đầu tư dễ dàng so sánh và ra quyết định.