Xuất khẩu thiết bị năng lượng mặt trời Trung Quốc lập kỷ lục do cú sốc giá dầu

Theo phân tích của tổ chức tư vấn năng lượng Ember dựa trên dữ liệu hải quan Trung Quốc, xuất khẩu thiết bị năng lượng mặt trời của Trung Quốc đã lập kỷ lục trong tháng 3, trong bối cảnh nhiều nước đẩy mạnh tìm nguồn năng lượng thay thế để ứng phó đà tăng của giá nhiên liệu do chiến sự ở Vùng Vịnh gây ra.

Dữ liệu cho thấy trong tháng 3, Trung Quốc đã xuất khẩu lượng sản phẩm điện mặt trời - bao gồm tấm pin, linh kiện tấm pin, tấm wafer silicon dùng cho pin mặt trời - tương đương 68 gigawatt (GW), gấp đôi so với tháng 2. Quy mô này tương đương toàn bộ công suất điện mặt trời hiện có của Tây Ban Nha.

Xuất khẩu pin lưu trữ - sản phẩm thường đi kèm hệ thống điện mặt trời để hỗ trợ nguồn điện ổn định hơn - của Trung Quốc cũng tăng lên mức kỷ lục. Cùng với đó, xuất khẩu xe điện của Trung Quốc trong tháng cũng duy trì ở mức cao.

“Cú sốc nhiên liệu hóa thạch đang đẩy nhanh đà phát triển của năng lượng mặt trời. Điện mặt trời đã trở thành một trong những động lực của kinh tế toàn cầu và đợt tăng giá nhiên liệu hóa thạch hiện nay càng thúc đẩy xu hướng này mạnh hơn”, ông Euan Graham, nhà phân tích cấp cao tại Ember, nhận xét.

Gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giao dịch toàn cầu trước khi chiến sự Iran nổ ra - đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh và gây ra khủng hoảng tại một số nước châu Á. Nhu cầu đối với thiết bị điện mặt trời vì thế cũng tăng lên, đưa xuất khẩu của Trung Quốc sang châu Á trong tháng 3 tăng gấp đôi lên 39 GW. Trong đó, lượng hàng giao sang Ấn Độ, Malaysia, Lào và Nhật Bản tăng mạnh nhất.

Theo Ember, trong tháng 3, có 50 nước nhập khẩu thiết bị điện mặt trời từ Trung Quốc ở mức kỷ lục và 60 nước ghi nhận mức cao nhất trong vòng 6 tháng. Xuất khẩu của Trung Quốc tăng ở gần như mọi khu vực, ngoại trừ Trung Đông do gián đoạn tại eo biển Hormuz ảnh hưởng đến hoạt động thương mại.

Tại Hội chợ Canton ở Quảng Châu tuần trước, một nhân viên của tập đoàn năng lượng mặt trời Ronma Solar Energy Group - doanh nghiệp sản xuất tấm pin mặt trời có trụ sở tại tỉnh Chiết Giang - cho biết hoạt động giao hàng sang Trung Đông của công ty đã bị đình trệ vì chiến sự Iran. Trung Á và Trung Đông hiện đóng góp khoảng một nửa doanh thu hàng năm của doanh nghiệp này. Theo người này, Ronma đang tìm cách bù đắp phần sụt giảm bằng cách đẩy mạnh doanh số tại các khu vực khác.

Trong khi xuất khẩu thiết bị năng lượng mặt trời tăng mạnh, xuất khẩu chung của Trung Quốc lại tăng chậm hơn trong tháng 3. Tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này tăng 2,5% so với cùng kỳ năm 2025, sau khi tăng 21,8% trong 2 tháng đầu năm 2026 - giai đoạn có yếu tố mùa vụ do kỳ nghỉ Tết Nguyên đán muộn hơn thường lệ.

“Giá dầu tăng có thể thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm công nghệ xanh xuất khẩu - lĩnh vực mà Trung Quốc đang chiếm ưu thế”, bà Leah Fahy, nhà kinh tế cấp cao phụ trách Trung Quốc tại công ty nghiên cứu Capital Economics, nhận định trong một báo cáo gần đây.

Theo bà Fahy, tình trạng dư thừa công suất trong ngành điện mặt trời Trung Quốc hiện rất nghiêm trọng, khi tỷ lệ công suất hiệu dụng chỉ ở mức khoảng 40%. Điều này đồng nghĩa các nhà sản xuất vẫn còn nhiều dư địa để tăng sản xuất khi nhu cầu toàn cầu đi lên.

“Các sản phẩm công nghệ xanh của Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục được thị trường đón nhận mạnh”, bà Fahy nhận định với tờ báo Nikkei Asia.