Từ những đồi chè xanh bạt ngàn trải dài trong làn sương sớm, những hồ nước sinh thái lặng lẽ phản chiếu núi rừng, đến những bản làng mang đậm bản sắc... Thái Nguyên đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành "thủ phủ du lịch xanh" của vùng trung du, miền núi phía Bắc...

Khi nhắc đến Thái Nguyên, người ta thường nghĩ ngay đến những sản phẩm trà nổi tiếng, những làng nghề truyền thống lâu đời và nét văn hóa đặc sắc của các cộng đồng dân tộc bản địa. Bên cạnh đó, những đồi chè xanh mướt, thơm ngát sương mai mang trong mình những giá trị riêng biệt - chính là nền tảng tạo nên bản sắc và sức hút đặc trưng cho du lịch xứ trà.

Với tổng diện tích trồng gần 22.400ha, cây chè không chỉ là cây trồng nông nghiệp chủ lực mà còn đang trở thành bệ phóng quan trọng để Thái Nguyên phát triển kinh tế trải nghiệm và du lịch sinh thái. Tại các vùng chè nức tiếng như Tân Cương, La Bằng, Trại Cài…, nhiều hộ dân và hợp tác xã đã chuyển hướng, không còn sản xuất đơn thuần mà kết hợp dịch vụ du lịch với trải nghiệm văn hóa trà.

Du khách đến đây được trực tiếp tham gia hái chè, sao chè, thưởng thức trà và tìm hiểu toàn bộ quy trình tạo ra những sản phẩm chè đặc sản. Hướng đi này không chỉ nâng cao giá trị cây chè mà còn mở ra thêm nguồn sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Song hành cùng cây chè, nhiều mô hình du lịch sinh thái kết hợp nông nghiệp đang dần hình thành và phát triển trên khắp địa bàn tỉnh. Tiêu biểu là Khu du lịch sinh thái Dũng Tân - điểm đến được xây dựng theo định hướng thân thiện với môi trường, khi khéo léo kết hợp cảnh quan thiên nhiên, không gian nông trại và dịch vụ nghỉ dưỡng trên diện tích hơn 6ha.

Việc Thái Nguyên được vinh danh là "Điểm du lịch sinh thái tiêu biểu" và đạt chứng nhận "Nhãn xanh" bền vững đã khẳng định tính phù hợp và tiềm năng lớn của mô hình du lịch xanh tại địa phương.

TÀI NGUYÊN LỚN CHO DU LỊCH XANH

Không chỉ sở hữu lợi thế về nông nghiệp, Thái Nguyên còn được thiên nhiên ưu ái ban tặng nhiều danh thắng hùng vĩ và thơ mộng. Trong số đó, hồ Núi Cốc mang vẻ đẹp lãng mạn gắn với huyền thoại tình yêu của chàng Cốc - nàng Công từ lâu đã trở thành biểu tượng của xứ trà. Đặc biệt hơn, Hồ Ba Bể - hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam - đã được UNESCO công nhận là khu Ramsar thứ 3 của Việt Nam, khẳng định giá trị sinh thái vô song của vùng đất này.

Tài nguyên du lịch của Thái Nguyên còn được bổ sung bởi hệ thống hang động kỳ bí như hang Phượng Hoàng - suối Mỏ Gà, động Hua Mạ, động Puông…, những dòng suối và thác nước hoang sơ, cùng hệ thống rừng nguyên sinh và các khu bảo tồn thiên nhiên phong phú.

Ngoài ra, các vùng nông nghiệp đặc trưng như chè Tân Cương, La Bằng, Trại Cài, Khe Cốc, Bằng Phúc cùng vùng cây ăn quả, cây dược liệu… tạo nên một bức tranh sinh thái đa dạng, là điều kiện lý tưởng để phát triển những sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng và trải nghiệm đặc sắc.

Phát triển nông nghiệp xanh gắn với du lịch bền vững được Thái Nguyên xác định là định hướng xuyên suốt và nhất quán, nhằm phát huy tối đa tiềm năng và lợi thế riêng có của địa phương. Tỉnh đặt mục tiêu xây dựng thương hiệu "Thiên đường du lịch hồ trên núi", hướng đến trở thành điểm đến du lịch "đẳng cấp quốc gia, mang tầm quốc tế".

XÂY DỰNG HỆ SINH THÁI DU LỊCH XANH, BỀN VỮNG

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu đón khoảng 12 triệu lượt khách du lịch, với tổng thu đạt trên 25.000 tỷ đồng mỗi năm. Để hiện thực hóa các con số đầy tham vọng đó, tỉnh dự kiến bố trí hơn 551 tỷ đồng cho đầu tư phát triển du lịch, tập trung vào ba trụ cột: nâng cấp hạ tầng, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng.

Ông Nguyễn Tùng Lâm, Trưởng phòng Quản lý du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch), khẳng định: Thái Nguyên đang tập trung xây dựng hệ sinh thái du lịch xanh gắn kết chặt chẽ giữa văn hóa trà, du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái. Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường liên kết vùng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong bức tranh du lịch cả nước.

Cùng với việc khai thác có hiệu quả các tiềm năng sẵn có, tỉnh tích cực mở rộng thu hút đầu tư thông qua nhiều dự án quy mô lớn, tạo thêm động lực mới cho du lịch xanh. Nổi bật là Dự án Nhà máy sản xuất, chế biến chè công nghệ cao và vùng nguyên liệu chè hữu cơ với tổng vốn khoảng 1.200 tỷ đồng, và Dự án Khu tổ hợp văn hóa, thể thao và sân golf Quân Chu trị giá khoảng 1.000 tỷ đồng...

Bà Nguyễn Thị Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Chè Quân Chu, nhìn nhận: Các dự án du lịch gắn với văn hóa trà sẽ góp phần quan trọng trong quảng bá thương hiệu chè Thái Nguyên ra thị trường trong và ngoài nước, đồng thời mở ra cơ hội phát triển kinh tế xanh, tạo thêm việc làm và cải thiện thu nhập cho cư dân địa phương.

Theo định hướng phát triển mới, tỉnh ưu tiên quy hoạch và thu hút đầu tư để đưa hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể trở thành các khu du lịch trọng điểm, đủ sức cạnh tranh và lan tỏa sức hút du lịch ra toàn vùng trung du miền núi phía Bắc. Đồng thời, hạ tầng giao thông kết nối các vùng du lịch trọng điểm cũng được đầu tư mạnh mẽ, gồm tuyến đường ven hồ Núi Cốc nối bờ Bắc - Nam, các tuyến kết nối vùng chè Tân Cương với khu du lịch sinh thái và cộng đồng, cùng việc nâng cấp các trục giao thông liên kết với Hà Nội, Bắc Giang, Phú Thọ và Tuyên Quang.

Ông Đồng Đức Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Cương, cho hay: Địa phương đang triển khai từng bước quy hoạch phát triển vùng chè theo hướng gắn kết chặt chẽ với du lịch sinh thái và trải nghiệm văn hóa trà. Theo định hướng của tỉnh, khu vực Tân Cương sẽ được kết nối với hồ Ghềnh Chè, hồ Núi Cốc và các điểm du lịch cộng đồng trong vùng, hình thành nên tuyến du lịch trải nghiệm đặc trưng mang đậm hồn cốt của vùng chè Thái Nguyên.

Với chiến lược phát triển rõ ràng, sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, mở rộng kết nối vùng và chú trọng xây dựng các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng, Thái Nguyên đang tạo dựng những nền tảng vững chắc. Hành trình kiến tạo "thủ phủ du lịch xanh" của vùng trung du miền núi phía Bắc đang mở ra những trang mới đầy hứa hẹn.