Xúc tiến thương mại: “Đòn bẩy” đưa Việt Nam vào Top 15 cường quốc giao thương toàn cầu

Tại hội nghị “Tổng kết công tác xúc tiến thương mại năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026”, ngày 29/12/2025, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cho biết năm 2025 là năm đạt kỷ lục mới về xuất nhập khẩu, với tổng trị giá dự kiến hơn 920 tỷ USD, tăng hơn 17% so với năm 2024 và vượt mục tiêu kế hoạch Chính phủ giao là khoảng 10-12%, đưa Việt Nam vào Top 15 cường quốc thương mại toàn cầu. Kết quả này là minh chứng cho bản lĩnh hội nhập quốc tế của nền kinh tế Việt Nam.

Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng trên 470 tỷ USD, tăng 16,1%; nhập khẩu đạt 450 tỷ USD, tăng 18,4%. Cán cân thương mại duy trì xuất siêu ở mức cao, khoảng trên 20 tỷ USD, ghi nhận xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp giúp nâng cao dự trữ ngoại hối, ổn định tỷ giá và các chỉ số kinh tế vĩ mô.

CHUYỂN BIẾN SÂU SẮC VỀ TƯ DUY, PHƯƠNG THỨC XÚC TIẾN 

Những kết quả tích cực trên có sự đóng góp quan trọng của công tác xúc tiến thương mại. Công tác xúc tiến thương mại đã hỗ trợ có hiệu quả cho doanh nghiệp trong việc kết nối, khai thác, mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển thị trường trong nước.

Nhìn lại hành trình 2021–2025, ông Lê Hoàng Tài nhấn mạnh đây là giai đoạn "đi vào lịch sử" với những biến động chưa từng có tiền lệ. Từ đại dịch Covid-19 đến đứt gãy chuỗi cung ứng và làn sóng bảo hộ thương mại, xúc tiến thương mại đã trở thành "ngọn hải đăng" dẫn dắt doanh nghiệp.

"Hoạt động xúc tiến thương mại đã có bước chuyển biến sâu sắc về tư duy, phương thức và quy mô triển khai. Lĩnh vực này đã trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp gia tăng giá trị thương hiệu và sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế", ông Tài nhấn mạnh.

Cũng chính trong giai đoạn này, Chính phủ và Bộ Công Thương đã ban hành, sửa đổi nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, kịp thời cập nhật quy định pháp luật, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động xúc tiến thương mại. Đồng thời, cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Chính phủ về đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực xúc tiến thương mại do Bộ Công Thương quản lý.

Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại tiếp tục được Bộ Công Thương chỉ đạo triển khai theo hướng tập trung, có trọng điểm, ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực và các ngành hàng có lợi thế cạnh tranh. Song song với đó là việc tăng cường các hoạt động kết nối thị trường, đào tạo, cung cấp thông tin và xây dựng, phát triển thương hiệu.

Đáng ghi nhận, trong giai đoạn 2020–2025, gần 1.000 đề án xúc tiến thương mại với tổng kinh phí hơn 800 tỷ đồng đã được triển khai, hướng tới đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) và khai mở các thị trường tiềm năng. Bộ Công Thương tổ chức thường xuyên các hội nghị giao ban với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, các diễn đàn xuất khẩu, hội chợ, triển lãm quốc tế và chương trình kết nối cung cầu, qua đó tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường lớn và thị trường khó tính.

Cùng với đó, công tác chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại được đẩy mạnh rõ nét. Các hội chợ trực tuyến, hoạt động bán hàng qua hình thức phát trực tiếp xuyên biên giới ngày càng được triển khai rộng rãi.

Một điểm nhấn đặc biệt của công tác xúc tiến thương mại giai đoạn này là Hội chợ Mùa Thu năm 2025. Trong điều kiện thời gian chuẩn bị rất gấp rút, hệ thống xúc tiến thương mại đã thể hiện sự nỗ lực vượt bậc khi tổ chức thành công mô hình “siêu hội chợ sáu nhất”.

CÔNG TÁC XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI CẦN ĐƯỢC TRIỂN KHAI TOÀN DIỆN HƠN

Bước sang giai đoạn mới, "sân chơi" toàn cầu không còn là sự tiếp nối đơn thuần mà là cuộc cạnh tranh khốc liệt với tốc độ số hóa chóng mặt và các hàng rào kỹ thuật khắt khe về trách nhiệm xã hội, an toàn và truy xuất nguồn gốc.

Để thích ứng, ông Lê Hoàng Tài cho biết xúc tiến thương mại giai đoạn 2026–2030 sẽ tập trung vào 5 trụ cột lớn. Đó là: Xác định rõ các nhóm ngành hàng ưu tiên; đa dạng hóa thị trường; xây dựng và hoàn thiện Hệ sinh thái xúc tiến thương mại quốc gia; nâng cao năng lực xúc tiến của ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp; đổi mới toàn diện Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại.

Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các đơn vị được xem là "chìa khóa" thành công. Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho rằng trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động nhanh, việc tăng cường kết nối giữa Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại và hệ thống Thương vụ được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp kịp thời tiếp cận thông tin, hạn chế rủi ro và tận dụng hiệu quả các cơ hội thị trường.

Việc phối hợp giữa các đơn vị không chỉ dừng ở hỗ trợ ngắn hạn, mà cần hướng tới xây dựng nền tảng dài hạn cho hoạt động xuất khẩu. Trong đó, các chương trình xúc tiến cần gắn chặt với định hướng phát triển ngành hàng, yêu cầu về tiêu chuẩn, xuất xứ, cũng như năng lực đáp ứng của doanh nghiệp. Đây là điều kiện quan trọng để hàng hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì chỉ dừng lại ở khâu gia công, xuất khẩu thô.

Ở góc độ địa phương, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TP.Hồ Chí Minh đề xuất năm 2026, công tác xúc tiến thương mại cần tiếp tục duy trì giao ban định kỳ với hệ thống Thương vụ các nước để nắm bắt thông tin thị trường; xác định thị trường và ngành hàng trọng điểm; xúc tiến hai chiều (xuất khẩu, nhập khẩu); nâng cao năng lực xúc tiến thương mại cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Từ thực tiễn triển khai công tác xúc tiến thương mại, ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Ninh đề xuất địa phương được đăng cai tổ chức các hội chợ quốc tế và được tham gia các hội chợ tổ chức ở nước ngoài để địa phương có điều kiện kết nối, quảng bá, giới thiệu phát triển sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP.

Bên cạnh đó, tiếp tục ưu tiên bố trí nguồn lực cho các chương trình, sự kiện xúc tiến thương mại chuyên đề, đặc biệt là các Hội chợ OCOP và hoạt động xúc tiến tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm đặc trưng vùng miền.

Đặc biệt, cần đẩy mạnh cung cấp thông tin thị trường, xúc tiến thương mại số và thương mại điện tử xuyên biên giới; hỗ trợ đào tạo, kết nối nền tảng, hợp tác quốc tế để doanh nghiệp địa phương mở rộng liên doanh, liên kết sản xuất, phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đánh giá cao những kết quả toàn diện mà hệ thống xúc tiến thương mại từ Trung ương đến địa phương đã đạt được trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực còn nhiều biến động, thách thức đan xen cơ hội.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ rõ trong thời gian tới, công tác xúc tiến thương mại cần được triển khai toàn diện hơn, không chỉ tập trung vào xuất khẩu mà phải gắn kết chặt chẽ giữa thị trường trong nước và thị trường quốc tế. Giai đoạn 2026–2030 chính là giai đoạn then chốt để ngành xúc tiến thương mại đổi mới mạnh mẽ, góp phần thực hiện các mục tiêu tăng trưởng đã được Đảng và Chính phủ đề ra.