Nhập khẩu của Trung Quốc được dự
báo tăng nhanh hơn xuất khẩu - lần đầu tiên kể từ năm 2021 - theo đó, thặng dư thương mại của nước này có thể không tăng quá mạnh sau khi đã lập kỷ lục
trong năm ngoái.
NHẬP KHẨU TĂNG MẠNH SAU 4 NĂM
Theo dự báo trung vị của 17 nhà kinh tế trong cuộc khảo sát
do hãng tin Bloomberg thực hiện trong tháng này, nhập khẩu của Trung Quốc có thể
tăng 5% trong năm 2026, mức cao nhất trong 5 năm.
Dự báo này cao gấp hơn hai lần
so với mức các nhà kinh tế đưa ra trong cuộc khảo sát tương tự hồi tháng trước,
đánh dấu sự đảo chiều sau 4 năm nhập khẩu của Trung Quốc gần như đi ngang hoặc suy giảm.
Theo các nhà kinh tế, động lực chính của xu hướng này đến từ việc các doanh
nghiệp Trung Quốc tăng mua con chip tiên tiến dùng cho hạ tầng phục vụ phát triển
công nghệ AI.
Dự báo tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc cũng được điều
chỉnh tăng, từ mức dự báo 3,6% trước đó lên 4,9%. Tuy nhiên, do nhập khẩu được
dự báo tăng mạnh hơn, thặng dư thương mại hàng hóa của Trung Quốc trong năm
2026 có thể chỉ nhỉnh hơn một chút so với con số 1,2 nghìn tỷ USD của năm 2025, sau
2 năm liên tiếp tăng mạnh.
Thời gian qua, Trung Quốc chịu sức ép ngày càng lớn từ các đối
tác thương mại, khi hàng hóa nước này tràn vào nhiều thị trường kể từ sau đại dịch
Covid-19. Đáp lại, Chính phủ Trung Quốc cam kết mở cửa rộng hơn thị trường nội
địa cho hàng nhập khẩu, đồng thời từng bước điều chỉnh chính sách, như bỏ ưu
đãi thuế xuất khẩu đối với một số mặt hàng, trong đó có tấm pin năng lượng mặt
trời.
Tuy nhiên, động lực chính kéo nhập khẩu đi lên không chỉ đến
từ chính sách. Nhu cầu đối với các công nghệ tiên tiến phục vụ liên quan tới
AI, đặc biệt là con chip tiên tiến, đang khiến Trung Quốc phải tăng nhập khẩu từ
nước ngoài. Trong khi đó, tiêu dùng trong nước vẫn yếu tiếp tục hạn chế sức cầu
nội địa.
“Chính phủ Trung Quốc đã nhận ra rằng mức thặng dư thương mại
quá lớn là không bền vững”, bà Serena Zhou, nhà kinh tế cấp cao về
Trung Quốc tại công ty chứng khoán Mizuho Securities, nhận xét với Bloomberg.
Bà Zhou dự báo nhập khẩu của Trung Quốc có thể tăng 7,5%
trong năm nay, một phần nhờ các điều chỉnh chính sách. Tuy nhiên, bà cho rằng
xuất khẩu vẫn sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế lớn thứ hai
thế giới, trong bối cảnh nhu cầu nội địa chưa phục hồi rõ rệt.
“Đến nay, tôi vẫn chưa thấy nhu cầu nội địa của Trung Quốc
phục hồi rõ rệt”, bà Zhou nhận xét.
TRIỂN VỌNG SÁNG
Việc các nhà kinh tế đồng loạt nâng dự báo cho thấy triển vọng
thương mại của Trung Quốc đang thay đổi nhanh, sau một quý ghi nhận đà tăng mạnh
bất chấp cú sốc năng lượng toàn cầu do chiến sự Iran gây ra.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, nhập khẩu của Trung Quốc tăng
23% so với cùng kỳ năm 2025, còn xuất khẩu tăng 15%. Sản xuất công nghiệp và đầu
tư đang tăng tốc, nhưng tiêu dùng trì trệ khiến nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục
mất cân đối. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tình trạng này cũng góp phần làm
gia tăng các mất cân đối trong thương mại toàn cầu.
Nhập khẩu của Trung Quốc bất ngờ tăng mạnh trong tháng 3 chủ
yếu xuất phát từ làn sóng đầu tư vào AI không chỉ tại quốc gia này mà trên toàn
cầu. Nhu cầu xây dựng hạ tầng AI tăng nhanh đang kéo theo nhu cầu lớn đối với
con chip và thiết bị sản xuất tiên tiến.
Giá con chip tăng mạnh cũng khiến giá trị nhập khẩu của
Trung Quốc tăng cao hơn. Theo ước tính của công ty nghiên cứu kinh tế Pantheon
Macroeconomics, giá trị mạch tích hợp mà Trung Quốc nhập khẩu trong tháng 3
tăng 54% so với cùng kỳ năm 2025, đóng góp gần 1/3 mức tăng chung của tổng kim
ngạch nhập khẩu. Trong khi đó, khối lượng nhập khẩu mặt hàng này chỉ tăng 14%,
cho thấy yếu tố giá đóng vai trò đáng kể.
Làn sóng chi tiêu cho AI trên toàn cầu được dự báo đạt 2,5
nghìn tỷ USD trong năm nay. Trong năm qua, xu hướng này trở thành một động lực
quan trọng thúc đẩy thương mại châu Á.
Theo nghiên cứu của các nhà kinh tế tại
ngân hàng Standard Chartered Plc, Trung Quốc là nhà cung cấp hàng hóa liên quan
đến AI lớn nhất thế giới trong năm ngoái. Tuy vậy, nước này vẫn phải nhập khẩu
ròng một số công nghệ then chốt, đặc biệt là các con chip tiên tiến. Đài Loan
và Hàn Quốc là hai nguồn cung lớn nhất các mặt hàng liên quan đến AI cho Trung
Quốc. Trong những tháng gần đây, cả hai đều ghi nhận xuất khẩu sang Trung Quốc
tăng mạnh.
Ngoài AI, một số yếu tố khác cũng đang thúc đẩy nhập khẩu của
Trung Quốc.
Trong năm qua, đồng nhân dân tệ tăng gần 7% so với USD, giúp
cải thiện sức mua của hộ gia đình và doanh nghiệp Trung Quốc đối với hàng hóa
nhập khẩu. Bên cạnh đó, giá kim loại đi lên cũng làm tăng giá trị nhập khẩu các
sản phẩm liên quan đến đồng và nhôm.
Đến nay, giá dầu toàn cầu tăng chưa ảnh hưởng nhiều đến nhập
khẩu của Trung Quốc. Dữ liệu tháng 3 cho thấy lượng dầu thô nước này mua vào chỉ
giảm nhẹ.
Tuy nhiên, tình hình có thể thay đổi trong những tháng tới nếu
lưu lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng của năng lượng
toàn cầu - tiếp tục giảm mạnh. Pantheon Macroeconomics dự báo giá trị nhập khẩu
dầu và khí đốt của Trung Quốc trong tháng 4 sẽ lần lượt giảm 14% và 18% so với
tháng trước.
Ở chiều xuất khẩu, triển vọng của Trung Quốc được cải thiện
nhờ một số tác động ngoài dự kiến từ chiến sự Iran. Nhu cầu toàn cầu tăng đối với
các sản phẩm năng lượng xanh đang giúp doanh nghiệp Trung Quốc, trong đó có các
nhà sản xuất ô tô, mở rộng hiện diện ở nước ngoài. So với nhiều nền kinh tế
khác, chuỗi cung ứng của Trung Quốc cũng được đánh giá có khả năng chống chịu tốt
hơn trước cú sốc năng lượng.
“Kinh tế Trung Quốc đã cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn nhiều nước châu Á trước các cú sốc nguồn cung do chiến sự Iran gây ra. Nhu cầu toàn cầu đối với xe điện và pin mặt trời tăng lên thậm chí còn tạo thêm thuận lợi cho Trung Quốc, bởi doanh nghiệp nước này đang giữ vị thế áp đảo trong hai lĩnh vực này”, bà Erica Tay, nhà kinh tế tại công ty chứng khoán Maybank Securities, nhận xét.
