Thỏa thuận này giúp Anh tăng cường quan hệ kinh tế với
các đồng minh ở Vùng Vịnh, trong bối cảnh khu vực tiếp tục chịu tác động từ chiến
sự Iran.
GCC gồm 6 nước Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Thỏa thuận được công bố sau khi các
cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2 kéo theo các đợt
tấn công đáp trả của Iran vào một số nước trong khu vực, gây sức ép lên nguồn
cung năng lượng và lương thực toàn cầu.
“Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, thông báo hôm nay phát đi
tín hiệu rõ ràng về niềm tin, qua đó giúp các nhà xuất khẩu Anh có thêm sự chắc
chắn để lên kế hoạch trong thời gian tới”, ông Peter Kyle, Bộ trưởng Thương mại và Kinh doanh Anh, nói về thỏa thuận vừa được ký kết giữa Anh và GCC ngày thứ Tư (20/5) tại London.
Theo Chính phủ Anh, thỏa thuận này có thể mang lại cho Anh
3,7 tỷ bảng, tương đương 4,96 tỷ USD, mỗi năm trong nhiều hạn. Con số này cao gấp
hơn hai lần so với ước tính trước đó là 1,6 tỷ bảng, tương đương khoảng 2,14 tỷ
USD, do thỏa thuận cuối cùng đạt mức tự do hóa thương mại sâu hơn và đưa ra các
cam kết về dịch vụ rộng hơn dự kiến.
Theo nội dung thỏa thuận, GCC sẽ xóa bỏ 93% thuế quan đối với
hàng hóa Anh. Đến năm thứ 10 sau khi thỏa thuận có hiệu lực, tổng giá trị thuế
quan được xóa bỏ dự kiến đạt 580 triệu bảng, tương đương khoảng 778 triệu USD.
Trong đó, 2/3 thuế quan sẽ được gỡ bỏ ngay khi thỏa thuận bắt đầu có hiệu lực.
Chính phủ Anh cho biết các lĩnh vực như ô tô, hàng không vũ
trụ, điện tử, thực phẩm và đồ uống sẽ nằm trong nhóm hưởng lợi từ thỏa thuận. Một
số mặt hàng, gồm ngũ cốc, phô mai cheddar, chocolate và bơ, sẽ được miễn thuế
quan khi xuất khẩu sang GCC.
Ở chiều ngược lại, Anh cũng hạ thuế quan đối với hàng hóa từ
các nước GCC. Tuy nhiên, tác động đối với nhóm xuất khẩu chủ lực của khu vực
này sang Anh có thể hạn chế, bởi dầu khí hiện đã được miễn thuế quan.
Trong lĩnh vực dịch vụ, thỏa thuận giúp Anh duy trì mức tiếp
cận hiện có vào thị trường GCC. Điều này cho phép các doanh nghiệp Anh tiếp tục
mở rộng hoạt động tại khu vực này mà không phải đối mặt với các rào cản mới. Đồng
thời, các nước Vùng Vịnh cũng có thêm điều kiện để phát triển lĩnh vực dịch vụ
của mình.
Theo tuyên bố của GCC, Tổng thư ký GCC Jasem Mohamed
Albudaiwi cho biết thỏa thuận được thiết kế nhằm tạo ra các lợi ích kinh tế “cụ
thể và có thể đo lường” cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân tại 7 nước ký
kết.
“Thỏa thuận bao trùm nhiều lĩnh vực, gồm thương mại hàng hóa
và dịch vụ, dịch vụ tài chính, thương mại số, bảo hộ đầu tư, viễn thông và một
số lĩnh vực khác”, ông Albudaiwi cho biết.
Theo Chính phủ Anh, thỏa thuận không làm thay đổi hoặc làm
suy yếu các tiêu chuẩn của Anh về môi trường và bảo vệ dữ liệu. Tuy nhiên, thỏa
thuận cũng không có điều khoản nào về nhân quyền. Trước đó, một số nhà vận động
đã cảnh báo Chính phủ Anh không nên bỏ qua vấn đề nhân quyền trong bất kỳ thỏa
thuận nào với GCC.
“Việc không đàm phán được bất kỳ cơ chế bảo vệ nhân quyền có
tính ràng buộc nào trong thỏa thuận này cho thấy Anh đã thụt lùi về mặt đạo đức”,
ông Tom Wills, giám đốc tổ chức Trade Justice Movement, nhận xét với hãng tin
Reuters.
Thỏa thuận cũng có một chương về bảo hộ nhà đầu tư, nhằm mở
rộng các điều khoản liên quan sang 3 nước GCC trước đây chưa nằm trong các hiệp
định dạng này. Chương này bao gồm cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư
và nhà nước (ISDS) - cơ chế cho phép nhà đầu tư khởi kiện chính phủ sở tại
trong một số trường hợp. Ông Wills cũng chỉ trích nội dung này, cho rằng ISDS
có thể tạo điều kiện để các nhà đầu tư Vùng Vịnh kiện Chính phủ Anh.
