Theo báo cáo ngày 21/5 từ Ủy ban châu Âu (EC), tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) của khu vực đồng euro có thể chỉ đạt 0,9% trong năm nay, thấp hơn so với mức tăng trưởng 1,4% đạt được vào năm 2025 và mức dự báo tăng 1,2% được đưa ra vào tháng 11 năm ngoái. Dự báo cho năm 2027 cũng bị điều chỉnh giảm xuống còn 1,2% từ mức 1,4% trước đó.
Trái lại, lạm phát trong khu vực eurozone được EC dự báo sẽ tăng lên 3% trong năm nay, cao hơn nhiều so với mức 2,1% của năm ngoái và vượt xa mục tiêu trung hạn 2% của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).
Giống như tại nhiều nền kinh tế khác trên thế giới, áp lực lạm phát ở châu Âu đang tăng mạnh do cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran đẩy giá dầu thô và khí đốt lên cao, làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và tăng chi phí đối với các ngành công nghiệp và hộ gia đình châu Âu. Các chính phủ ở châu Âu buộc phải chi tiêu nhiều hơn để bảo vệ nền kinh tế trước rủi ro suy giảm tăng trưởng, dẫn tới sức ép lạm phát càng lớn hơn.
“Cuộc xung đột ở Trung Đông đã gây ra một cú sốc năng lượng lớn, thử thách châu Âu đúng vào lúc khu vực này đang phải điều hướng trong một môi trường địa chính trị và thương mại vốn đã nhiều biến động”, Ủy viên phụ trách vấn đề kinh tế của EU, ông Valdis Dombrovskis, nhận định và cho biết dự báo được điều chỉnh này dựa trên kỳ vọng thị trường hiện tại về giá dầu và khí đốt trong năm nay.
Ông Dombrovskis cũng cảnh báo rằng Brussels đã chuẩn bị cho một kịch bản "bất lợi hơn" về giá năng lượng, vì không có giải pháp rõ ràng nào trong tầm nhìn ngắn hạn để giải quyết xung đột ở Trung Đông và mở lại eo biển Hormuz. Kịch bản xấu hơn này có thể làm giảm một nửa dự báo tăng trưởng mới nhất của EC và đẩy lạm phát lên cao hơn.
Dự báo hiện tại của EC phù hợp với kịch bản cơ bản từ ECB - cơ quan đã dự báo tăng trưởng trong khu vực đồng euro là 0,9% trong năm nay và 1,3% trong năm 2027. Tuy nhiên, ECB cũng đã đưa ra một kịch bản bất lợi hơn, trong đó giá dầu đạt đỉnh ở mức 119 USD mỗi thùng và tăng trưởng có thể giảm xuống còn 0,6% trong năm nay.
Trong báo cáo vừa công bố, EC đã cắt giảm dự báo tăng trưởng trên toàn khối. Trong đó, Đức - nền kinh tế lớn nhất khu vực đồng euro - được dự báo chỉ tăng trưởng 0,6% trong năm nay, giảm so với dự báo 1,2% đưa ra vào tháng 11.
Triển vọng tăng trưởng của Italy bị cắt giảm xuống còn 0,5% từ mức 0,8% trước đó. Dự báo tăng trưởng của Pháp cũng bị điều chỉnh giảm xuống còn 0,8% từ mức 0,9% trước đó.
Ireland được dự báo là nền kinh tế EU duy nhất sẽ suy giảm trong năm nay, với mức giảm 1,2%, sau khi được dự báo sẽ tăng trưởng nhẹ trong báo cáo hồi tháng 11.
Cuộc chiến ở Iran đã kích hoạt cú sốc kinh tế thứ ba của EU trong 6 năm qua, sau đại dịch Covid-19 và cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraine nổ ra vào năm 2022. Cả hai cú sốc trước đều dẫn đến việc các chính phủ quốc gia chi tiêu mạnh tay cho các biện pháp hỗ trợ kinh tế. EC cho biết tỷ lệ nợ trên GDP của khu vực đồng euro có thể sẽ tăng lên mức 90,2% trong năm nay từ mức 88,7% của năm 2025. Đến năm 2027, tỷ lệ này sẽ tăng lên 91,2%.
Trong đó, Italy được dự báo sẽ vượt qua Hy Lạp để trở thành quốc gia có tỷ lệ nợ công trên GDP cao nhất khu vực đồng Euro vào năm 2027, với tỷ lệ 139,2%, trong khi tỷ lệ của Hy Lạp giảm xuống còn 134,4%.
Ông Dombrovskis nhấn mạnh rằng EU áp dụng bài học rút ra từ các cuộc khủng hoảng trước đây bằng cách chỉ áp dụng các biện pháp hỗ trợ tài chính mang tính tạm thời và có mục tiêu, tránh "chi tiêu nhiều tiền mà không thu lại được nhiều". Đồng thời, ông cũng nhắc lại cảnh báo từ các tổ chức khác bao gồm Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) rằng các chính phủ không nên chi tiêu quá mức cho các biện pháp hỗ trợ người tiêu dùng.
Dự báo kinh tế mới của EC được công bố trong bối cảnh dữ liệu khảo sát quan trọng cho thấy hoạt động kinh doanh ở Pháp, nền kinh tế lớn thứ hai khu vực đồng euro, đã giảm xuống mức thấp nhất trong 66 tháng trong tháng 5 này. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) nhanh cho toàn bộ nền kinh tế giảm xuống còn 43,5 điểm, từ mức 47,6 vào tháng 4 và thấp hơn nhiều so với ngưỡng 50 điểm phân tách giữa tăng trưởng và suy giảm. Nhà kinh tế Joe Hayes của S&P Global cảnh báo rằng "bộ số liệu tồi tệ" này chỉ ra rủi ro suy thoái cao hơn đáng kể ở Pháp.
Trong một động thái tương tự như của EC, Liên hiệp quốc ngày 20/5 đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế và nâng dự báo lạm phát toàn cầu năm 2026, cũng trên cơ sở các tác động tiêu cực của cuộc chiến ở Vùng Vịnh.
Liên hiệp quốc cho rằng GDP toàn cầu có thể chỉ tăng 2,5% trong năm nay, giảm từ mức dự báo tăng 2,7% đưa ra hồi tháng 1 năm nay. Trong kịch bản xấu hơn, mức tăng trưởng có thể chỉ đạt 2,1%. Đó sẽ là một trong những mức tăng trưởng thấp nhất của kinh tế thế giới trong thế kỷ này, ngoài đại dịch Covid-19 và cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008.
Cũng theo Liên hiệp quốc, lạm phát toàn cầu sẽ tăng lên mức 3,9% trong năm nay, cao hơn 0,8 điểm phần trăm so với dự báo đưa ra hồi tháng 1. Theo báo cáo của cơ quan này, tốc độ lạm phát sẽ có sự chênh lệch đáng kể giữa các khu vực trên thế giới.
Trong đó, ở các nước phát triển, lạm phát được dự báo sẽ tăng từ 2,6% vào năm 2025 lên 2,9% vào năm 2026. Ở các nước đang phát triển, lạm phát được dự báo tăng tốc từ 4,2% và 5,2%.
Nền kinh tế Mỹ được Liên hiệp quốc nhận định là sẽ “tương đối vững vàng” trong năm nay, với mức dự báo tăng trưởng đạt 2%, về cơ bản ngang với mức của năm 2025. Trái lại, kinh tế EU được dự báo chỉ tăng 1,1% trong năm nay, so với mức tăng 1,5% của năm ngoái. Kinh tế Anh thậm chí được dự báo chỉ tăng 0,7% trong năm nay từ 1,4% của năm ngoái.
Kinh tế Trung Quốc được nhận định sẽ được nâng đỡ tốt nhờ cơ cấu năng lượng đa dạng, dự trữ chiến lược lớn và các biện pháp hỗ trợ của chính phủ. Nền kinh tế nước này được dự báo tăng 4,6% trong năm nay từ 5% trong năm ngoái.
Ấn Độ được dự báo vẫn là một trong những nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với mức dự báo tăng đạt 6,4% trong năm nay, giảm từ mức 7,5% đạt được vào năm 2025 - theo Liên hiệp quốc.
