Nguồn tin từ hai quan chức EU cho biết, quy định mới có thể
áp dụng với một số ngành quan trọng như hóa chất và máy móc công nghiệp. Đây là
những lĩnh vực thời gian qua liên tục cảnh báo về sức ép từ làn sóng hàng nhập
khẩu giá rẻ của Trung Quốc. Động thái này được đưa ra sau khi Bắc Kinh áp hạn
chế xuất khẩu một số công nghệ quan trọng.
Theo dự thảo, EU sẽ áp đặt mức trần đối với tỷ trọng linh kiện
mà doanh nghiệp được mua từ một nhà cung cấp duy nhất, dự kiến ở mức 30-40%. Phần
còn lại phải được mua từ ít nhất 3 nhà cung cấp khác nhau, và các nhà cung cấp
này không được cùng đến từ một quốc gia.
Các quan chức cho biết ông Maros Sefcovic, Ủy viên Thương mại
EU, muốn thu hẹp thâm hụt thương mại của khối, hiện khoảng 1 tỷ euro mỗi ngày.
Ông cũng muốn giúp doanh nghiệp châu Âu giảm rủi ro trước việc Trung Quốc sử dụng
thương mại như một công cụ gây sức ép.
Năm ngoái, một số dây chuyền sản xuất ô tô tại châu Âu đã phải
dừng hoạt động sau khi Bắc Kinh siết kiểm soát xuất khẩu nam châm đất hiếm và một
số linh kiện khác.
Theo các quan chức trên, ông Sefcovic cũng đang chuẩn bị triển
khai một loạt biện pháp thuế quan trừng phạt nhằm vào hóa chất và máy móc nhập
khẩu từ Trung Quốc. Mục tiêu là hạn chế đà tăng mạnh của hàng Trung Quốc tại thị
trường châu Âu, trong bối cảnh làn sóng nhập khẩu này đang gây sức ép ngày càng
lớn lên các nhà sản xuất trong khu vực.
“Trong nhiều lĩnh vực, chúng tôi đang ngày càng phụ thuộc
vào nguồn cung từ Trung Quốc. Sự phụ thuộc này luôn đi kèm rủi ro, vì vậy EU phải
đẩy mạnh nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung”, một quan chức cấp cao trong Ủy ban
châu Âu (EC) nói với Financial Times.
Vị quan chức này cho rằng việc Trung Quốc đầu tư rất lớn vào
ngành sản xuất, cùng với mức trợ cấp cao mà Bắc Kinh dành cho các doanh nghiệp
trong nước - điều từng được Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đề cập trong các báo cáo đang gây ra sức ép cấp bách đối với nền tảng công nghiệp của EU. Trong khi
đó, Chính phủ Trung Quốc cho rằng quy mô chính sách công nghiệp của nước này đã
bị thổi phồng, đồng thời cáo buộc EU lấy lý do “cạnh tranh công bằng” để theo
đuổi các biện pháp mang tính bảo hộ.
Các nguồn tin của Financial Times cho biết kế hoạch trên vẫn
đang trong giai đoạn xây dựng. Dự kiến, EC sẽ đưa kế hoạch ra thảo luận tại cuộc
họp chuyên đề về Trung Quốc vào ngày 29/5. Nếu nhận được sự đồng thuận của các ủy
viên, đề xuất chi tiết có thể được các nhà lãnh đạo EU thông qua tại cuộc gặp
thượng đỉnh vào cuối tháng 6.
Các nguồn tin nhấn mạnh rằng kế hoạch này không chỉ
nhằm vào Trung Quốc. Lý do là một số nguyên liệu thô hoặc đầu vào hóa chất của
EU hiện cũng phụ thuộc rất lớn vào một vài quốc gia. Chẳng hạn, nguồn cung
helium tập trung nhiều ở Mỹ và Qatar, trong khi cobalt chủ yếu đến từ Cộng hòa
Dân chủ Congo và Indonesia.
Ông Olof Gill, người phát ngôn về thương mại của EC xác nhận
cơ quan này sẽ thảo luận về vấn đề trên vào ngày 29/5, nhưng từ chối bình luận
về các trao đổi nội bộ. Theo ông Gill, những cuộc thảo luận như vậy chưa đồng
nghĩa với việc EU sẽ thông qua đề xuất chính thức.
EU cũng muốn tận dụng mạng lưới hiệp định thương mại tự do với
hơn 70 quốc gia để thúc đẩy đầu tư và xây dựng chuỗi cung ứng với các nhà sản
xuất ở các nước đối tác. Trước đó, EU đã đề xuất nâng thuế quan thép lên 50% và
giảm một nửa hạn ngạch chịu thuế thấp, nhằm bảo vệ ngành thép châu Âu - lĩnh vực
hiện đã thu hẹp xuống mức thấp nhất từng ghi nhận.
Tuy nhiên, theo các quan chức, EU có thể phân bổ thêm hạn ngạch
thép cho các đối tác đáng tin cậy, trong khi cắt giảm mạnh hơn hạn ngạch dành
cho những nước khác. Cách tiếp cận này sẽ giúp EU tối đa hóa tác động đối với
Trung Quốc.
Theo các quan chức này, những công cụ truyền thống như chống bán
phá giá và chống trợ cấp thường mất quá nhiều thời gian để triển khai, có thể
kéo dài tới 2 năm, vì phải trải qua quá trình điều tra toàn diện theo quy định
của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Ngoài ra, mức thuế quan áp dụng chỉ được
tương ứng với thiệt hại mà hàng nhập khẩu gây ra. Với chi phí vận hành thấp
hơn, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn có thể hấp thụ mức thuế này và tiếp tục
bán hàng có lãi.
Trong khi đó, các nhóm phụ trách phòng vệ thương mại của EC
đang chịu áp lực lớn khi số lượng khiếu nại tăng mạnh. Financial Times trước đó
đưa tin cho biết số lượng khiếu nại từ các doanh nghiệp ngành hóa chất châu Âu
đã lên mức cao kỷ lục, trong khi một lãnh đạo ngành cảnh báo lĩnh vực này “đã tới
điểm giới hạn”.
“Chúng tôi sẽ không có đủ thời gian, cũng như nhân lực”, một
quan chức nói về khả năng điều tra toàn bộ các vụ việc. Theo người này, với
tình hình hiện tại, một ngành công nghiệp có thể biến mất hoàn toàn chỉ trong
vòng 2 năm tới.
Do đó, EU đang cân nhắc nhiều hơn đến các biện pháp tự vệ. Các
biện pháp này có thể được kích hoạt khi hàng nhập khẩu tăng đột biến và có hiệu
lực trong 5 năm, qua đó tạo thêm thời gian để ngành sản xuất trong nước cải thiện
năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, các biện pháp tự vệ đối với thép trước đó vấp phải phản
ứng gay gắt từ nhiều nước xuất khẩu.
“Phản ứng chính trị mà các biện pháp này gây ra cho thấy các
đối tác của chúng tôi cũng hiểu rằng những biện pháp tự vệ này có thể phát huy
tác dụng”, một quan chức nhận xét.
