Theo tờ báo Financial Times, Liên minh châu Âu (EU) đang xây dựng kế hoạch buộc các doanh nghiệp châu Âu mua linh kiện quan trọng từ ít nhất 3 nhà cung cấp khác nhau, nhằm giảm mức độ phụ thuộc của khối vào Trung Quốc...

Nguồn tin từ hai quan chức EU cho biết, quy định mới có thể áp dụng với một số ngành quan trọng như hóa chất và máy móc công nghiệp. Đây là những lĩnh vực thời gian qua liên tục cảnh báo về sức ép từ làn sóng hàng nhập khẩu giá rẻ của Trung Quốc. Động thái này được đưa ra sau khi Bắc Kinh áp hạn chế xuất khẩu một số công nghệ quan trọng.

Theo dự thảo, EU sẽ áp đặt mức trần đối với tỷ trọng linh kiện mà doanh nghiệp được mua từ một nhà cung cấp duy nhất, dự kiến ở mức 30-40%. Phần còn lại phải được mua từ ít nhất 3 nhà cung cấp khác nhau, và các nhà cung cấp này không được cùng đến từ một quốc gia.

Các quan chức cho biết ông Maros Sefcovic, Ủy viên Thương mại EU, muốn thu hẹp thâm hụt thương mại của khối, hiện khoảng 1 tỷ euro mỗi ngày. Ông cũng muốn giúp doanh nghiệp châu Âu giảm rủi ro trước việc Trung Quốc sử dụng thương mại như một công cụ gây sức ép.

Năm ngoái, một số dây chuyền sản xuất ô tô tại châu Âu đã phải dừng hoạt động sau khi Bắc Kinh siết kiểm soát xuất khẩu nam châm đất hiếm và một số linh kiện khác.

Theo các quan chức trên, ông Sefcovic cũng đang chuẩn bị triển khai một loạt biện pháp thuế quan trừng phạt nhằm vào hóa chất và máy móc nhập khẩu từ Trung Quốc. Mục tiêu là hạn chế đà tăng mạnh của hàng Trung Quốc tại thị trường châu Âu, trong bối cảnh làn sóng nhập khẩu này đang gây sức ép ngày càng lớn lên các nhà sản xuất trong khu vực.

“Trong nhiều lĩnh vực, chúng tôi đang ngày càng phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc. Sự phụ thuộc này luôn đi kèm rủi ro, vì vậy EU phải đẩy mạnh nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung”, một quan chức cấp cao trong Ủy ban châu Âu (EC) nói với Financial Times.

Vị quan chức này cho rằng việc Trung Quốc đầu tư rất lớn vào ngành sản xuất, cùng với mức trợ cấp cao mà Bắc Kinh dành cho các doanh nghiệp trong nước - điều từng được Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đề cập trong các báo cáo đang gây ra sức ép cấp bách đối với nền tảng công nghiệp của EU. Trong khi đó, Chính phủ Trung Quốc cho rằng quy mô chính sách công nghiệp của nước này đã bị thổi phồng, đồng thời cáo buộc EU lấy lý do “cạnh tranh công bằng” để theo đuổi các biện pháp mang tính bảo hộ.

Các nguồn tin của Financial Times cho biết kế hoạch trên vẫn đang trong giai đoạn xây dựng. Dự kiến, EC sẽ đưa kế hoạch ra thảo luận tại cuộc họp chuyên đề về Trung Quốc vào ngày 29/5. Nếu nhận được sự đồng thuận của các ủy viên, đề xuất chi tiết có thể được các nhà lãnh đạo EU thông qua tại cuộc gặp thượng đỉnh vào cuối tháng 6.

Các nguồn tin nhấn mạnh rằng kế hoạch này không chỉ nhằm vào Trung Quốc. Lý do là một số nguyên liệu thô hoặc đầu vào hóa chất của EU hiện cũng phụ thuộc rất lớn vào một vài quốc gia. Chẳng hạn, nguồn cung helium tập trung nhiều ở Mỹ và Qatar, trong khi cobalt chủ yếu đến từ Cộng hòa Dân chủ Congo và Indonesia.

Ông Olof Gill, người phát ngôn về thương mại của EC xác nhận cơ quan này sẽ thảo luận về vấn đề trên vào ngày 29/5, nhưng từ chối bình luận về các trao đổi nội bộ. Theo ông Gill, những cuộc thảo luận như vậy chưa đồng nghĩa với việc EU sẽ thông qua đề xuất chính thức.

EU cũng muốn tận dụng mạng lưới hiệp định thương mại tự do với hơn 70 quốc gia để thúc đẩy đầu tư và xây dựng chuỗi cung ứng với các nhà sản xuất ở các nước đối tác. Trước đó, EU đã đề xuất nâng thuế quan thép lên 50% và giảm một nửa hạn ngạch chịu thuế thấp, nhằm bảo vệ ngành thép châu Âu - lĩnh vực hiện đã thu hẹp xuống mức thấp nhất từng ghi nhận.

Tuy nhiên, theo các quan chức, EU có thể phân bổ thêm hạn ngạch thép cho các đối tác đáng tin cậy, trong khi cắt giảm mạnh hơn hạn ngạch dành cho những nước khác. Cách tiếp cận này sẽ giúp EU tối đa hóa tác động đối với Trung Quốc.

Theo các quan chức này, những công cụ truyền thống như chống bán phá giá và chống trợ cấp thường mất quá nhiều thời gian để triển khai, có thể kéo dài tới 2 năm, vì phải trải qua quá trình điều tra toàn diện theo quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Ngoài ra, mức thuế quan áp dụng chỉ được tương ứng với thiệt hại mà hàng nhập khẩu gây ra. Với chi phí vận hành thấp hơn, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn có thể hấp thụ mức thuế này và tiếp tục bán hàng có lãi.

Trong khi đó, các nhóm phụ trách phòng vệ thương mại của EC đang chịu áp lực lớn khi số lượng khiếu nại tăng mạnh. Financial Times trước đó đưa tin cho biết số lượng khiếu nại từ các doanh nghiệp ngành hóa chất châu Âu đã lên mức cao kỷ lục, trong khi một lãnh đạo ngành cảnh báo lĩnh vực này “đã tới điểm giới hạn”.

“Chúng tôi sẽ không có đủ thời gian, cũng như nhân lực”, một quan chức nói về khả năng điều tra toàn bộ các vụ việc. Theo người này, với tình hình hiện tại, một ngành công nghiệp có thể biến mất hoàn toàn chỉ trong vòng 2 năm tới.

Do đó, EU đang cân nhắc nhiều hơn đến các biện pháp tự vệ. Các biện pháp này có thể được kích hoạt khi hàng nhập khẩu tăng đột biến và có hiệu lực trong 5 năm, qua đó tạo thêm thời gian để ngành sản xuất trong nước cải thiện năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, các biện pháp tự vệ đối với thép trước đó vấp phải phản ứng gay gắt từ nhiều nước xuất khẩu.

“Phản ứng chính trị mà các biện pháp này gây ra cho thấy các đối tác của chúng tôi cũng hiểu rằng những biện pháp tự vệ này có thể phát huy tác dụng”, một quan chức nhận xét.