Apple thời Tim Cook: Đế chế 4.000 tỷ USD giữa hào quang và những “vấp ngã”

Ngày 24/8/2011, Steve Jobs tuyên bố từ chức CEO, và Tim Cook - người đàn ông điềm đạm đến từ Alabama chính thức lên nắm quyền điều hành Apple.

Lúc đó, Apple có vốn hóa khoảng 350 tỷ USD, iPhone chỉ mới ra mắt được ba năm, iPad vẫn là một khái niệm mới mẻ, còn MacBook đang trong quá trình tìm lại vị thế.

Ít ai khi ấy tin rằng ông sẽ làm nên kỳ tích, phần lớn chỉ mong ông duy trì được "sự ổn định" của đế chế này. Nhưng trong hơn một thập kỷ tiếp theo, ông không chỉ "duy trì" vị thế của Apple, mà còn tái cấu trúc, mở rộng và cải tiến từng bộ phận, đưa Apple trở thành công ty đầu tiên đạt mốc vốn hóa 4.000 tỷ USD.

Dưới thời của ông, Apple mở rộng hàng loạt dòng sản phẩm mới, từ Apple Watch đến AirPods - những thiết bị không chỉ bán chạy mà còn thay đổi cách thức tiêu dùng.

Song song, mảng dịch vụ, vốn từng bị xem là phần phụ, cũng được ông đưa thành cỗ máy tạo ra doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi năm.

“KỶ NGUYÊN” TIM COOK

Apple dưới thời Tim Cook không phải lúc nào cũng tạo ra "phép màu". Có những sản phẩm không đáp ứng được kỳ vọng, có những bước đi khiến thị trường hoài nghi. Nhưng một khi đã thành công, sản phẩm của họ không chỉ bán chạy mà còn xác lập chuẩn mực mới cho ngành công nghệ. 

Một trong những đột phá lớn nhất không thể không nhắc đến là iPhone 6 (2014) – cột mốc bước ngoặt nghìn tỷ USD. Quyết định chuyển sang màn hình lớn hơn với iPhone 6 và iPhone 6 Plus có lẽ là bước đi quan trọng nhất của Tim Cook trong 5 năm đầu lãnh đạo Apple.

Trước đó, Apple từng kiên định với triết lý màn hình nhỏ, quyết định “bật đèn xanh” cho thiết kế iPhone màn hình lớn của CEO Tim Cook đã kích hoạt chu kỳ nâng cấp lớn nhất trong lịch sử iPhone. Chỉ trong quý 1 năm tài chính 2015, Apple bán được hơn 74 triệu chiếc iPhone, đây vẫn là con số kỷ lục vẫn chưa bị phá vỡ. Thành công này đã đặt nền móng cho cột mốc vốn hóa 1.000 tỷ USD mà Apple đạt được vào năm 2018.

Tiếp theo là Apple Watch (2015), danh mục sản phẩm mang đậm dấu ấn Cook. Mặc dù thế hệ đầu tiên của Apple Watch không phải là màn ra mắt thành công do còn những hạn chế về tốc độ, thời lượng pin và phần mềm. Tuy nhiên, CEO Tim Cook vẫn kiên trì cải tiến.

Đến Series 3, Apple Watch bắt đầu thực sự hữu ích, và Series 4 với tính năng phát hiện rung nhĩ đã đưa thiết bị này vượt khỏi vai trò một món đồ công nghệ, trở thành công cụ chăm sóc sức khỏe có thể cứu người. 

Hiện nay, Apple Watch bán chạy hơn toàn bộ ngành đồng hồ Thụy Sĩ cộng lại, và là danh mục sản phẩm đầu tiên được xây dựng chủ yếu dưới thời Cook, đóng góp hàng chục tỷ USD doanh thu mỗi năm.

AirPods (2016), một hiện tượng văn hóa ngoài dự đoán, là một sản phẩm khác ít người tin vào khi ra mắt. Khi Apple loại bỏ giắc tai nghe trên iPhone 7, phản ứng ban đầu của công chúng là hoài nghi, thậm chí là chế giễu. Thế nhưng, chỉ sau vài tháng, AirPods nhanh chóng trở thành sản phẩm được ưa chuộng, xuất hiện ở khắp nơi: trên phố, trong phòng gym, hay trong các cuộc họp. Đến năm 2019, AirPods đã mang về khoảng 12 tỷ USD doanh thu mỗi năm cho Apple. 

Cuối cùng, Apple Silicon/M1 (2020) – quyết định táo bạo nhất trong hai thập kỷ của Mac. Vào năm 2020, CEO Tim Cook thông báo Apple sẽ từ bỏ chip của Intel để tự phát triển vi xử lý dựa trên kiến trúc ARM cho các dòng máy Mac. Chỉ sau sáu tháng, chip Apple M1 đã ra mắt và khiến thị trường phải nhìn nhận lại.

M1 nhanh hơn nhiều so với các mẫu MacBook Pro dùng chip Intel cao cấp, trong khi vẫn duy trì thời lượng pin kéo dài cả ngày và mức giá cạnh tranh. Không quá lời khi nói dòng chip M-series là một trong những bộ xử lý tốt nhất từng được thiết kế cho laptop. Và lần này, họ không chỉ làm được, họ làm gần như hoàn hảo.

NHỮNG VẤP NGà

Dĩ nhiên, Apple dưới thời CEO Tim Cook không phải chỉ có thành công mà vẫn có những lần "vấp ngã", dù vậy, nếu có thất bại thì cũng thường khó để thấy. 

Năm 2012, CEO Tim Cook đã phải làm điều hiếm thấy: công khai xin lỗi người dùng vì Apple Maps. Ứng dụng này được ra mắt cùng iOS 6 nhằm thay thế Google Maps, nhưng lại gặp hàng loạt sai sót nghiêm trọng, từ đường xá bị hiển thị sai đến địa danh bị đặt sai hàng kilômét,...

Ông Cook sau đó đã phải thừa nhận sai lầm, thậm chí khuyến nghị người dùng chuyển sang đối thủ trong khi Apple sửa chữa. Hơn một thập kỷ sau, chất lượng Apple Maps được cải thiện đáng kể, nhưng vẫn chưa thể vượt qua Google Maps ở nhiều khu vực.

Hay Siri cũng được xem là lời hứa dang dở trong kỷ nguyên AI của Apple. Siri, ra mắt vào năm 2011, chỉ một ngày trước khi Steve Jobs qua đời, được kỳ vọng sẽ là biểu tượng của tương lai. Tuy nhiên, đến năm 2015, Siri bắt đầu tụt lại phía sau trợ lý của các hãng đối thủ như Google Assistant và Amazon Alexa. Như vậy, từ tiên phong, Siri dần trở thành chủ đề châm biếm với một số người.

Năm 2024, Apple giới thiệu Apple Intelligence, bước đi cho thấy hãng sẵn sàng gia nhập vào đường đua AI. Song, dù vậy, công nghệ của hãng vẫn không được đánh giá cao. Apple Intelligence hay Siri bị xem là sự tụt lại của Apple dưới thời CEO Tim Cook trong cuộc đua AI.

Một thất bại khác của Apple là AirPower - sản phẩm chưa từng tồn tại. Tháng 9/2017, Apple công bố AirPower, một tấm sạc không dây có thể sạc đồng thời iPhone X, Apple Watch và AirPods, ở bất kỳ vị trí nào trên bề mặt.

Mặc dù ý tưởng rất hứa hẹn và Apple thậm chí còn in hình AirPower trên tài liệu đi kèm, nhưng sau nhiều tháng chờ đợi, sản phẩm vẫn không xuất hiện. Đến tháng 3/2019, Apple âm thầm tuyên bố hủy dự án do không đạt được tiêu chuẩn kỹ thuật của hãng.

HUYỀN THOẠI CỦA APPLE 

Khi Tim Cook tiếp quản vị trí CEO, doanh thu của Apple gần như hoàn toàn phụ thuộc vào phần cứng. Bán được iPhone thì có tiền, iPhone chững lại, doanh thu Apple lập tức chịu áp lực.

Thế nhưng, ông Cook lại nhìn thấy điều mà nhiều người bỏ qua, đó là Apple sở hữu một cộng đồng người dùng trung thành vô cùng lớn – hơn một tỷ người, với mức độ tin cậy cao. Và chính niềm tin này, theo ông Cook, mới là tài sản quý giá nhất của Apple, về dài hạn còn quan trọng hơn cả chiếc iPhone.

App Store đã chứng minh Apple có thể kiếm tiền từ chính hệ sinh thái của mình. Tuy nhiên, CEO Tim Cook không cho phép mảng dịch vụ của Apple chỉ dừng ở đó.

Ông mở rộng "vòng tròn dịch vụ" bao quanh phần cứng của Apple, từ Apple Music (2015), Apple Pay (2014), các gói dung lượng iCloud, đến Apple TV+ (2019), Apple Arcade và Apple Fitness+. Đến năm tài chính 2024, mảng Dịch vụ đã mang về hơn 85 tỷ USD doanh thu mỗi năm, với biên lợi nhuận gộp vượt 70%. Đây không chỉ là mảng tăng trưởng nhanh nhất của Apple, mà còn trở thành một “cỗ máy tiền mặt” hiệu quả cho Apple.

Quan trọng hơn, mảng dịch vụ làm giảm biên độ biến động từ chu kỳ nâng cấp các sản phẩm, đồng thời, gắn kết hơn 2,2 tỷ thiết bị đang hoạt động vào một hệ sinh thái mà người dùng ngày càng khó rời bỏ.

Nếu Steve Jobs xây dựng Apple như một công ty tiên phong, tạo ra những sản phẩm mang tính cách mạng, thì Tim Cook lại âm thầm xây dựng một hệ thống tài chính “tinh vi”, vững mạnh, và bền vững cho không chỉ hiện tại mà còn bảo đảm tương lai cho những thế hệ lãnh đạo kế tiếp. Có lẽ, đó là di sản lâu dài nhất mà ông đã để lại cho đế chế này.

Với định giá 4.000 tỷ USD, Apple đang đứng trên những nền tảng vững chắc để tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Công ty sở hữu một trong những cộng đồng người dùng trung thành nhất trong ngành công nghệ tiêu dùng, đồng thời kiểm soát cả phần cứng và phần mềm theo cách mà gần như không đối thủ nào có thể làm được.

Mảng dịch vụ tiếp tục tạo ra dòng tiền khổng lồ, với tăng trưởng ổn định và biên lợi nhuận cao. Với hơn 2,2 tỷ thiết bị đang hoạt động, Apple nắm trong tay một lợi thế phân phối khó có thể sao chép.

Tuy nhiên, Apple cũng không thiếu những nỗi lo. Sự phụ thuộc lớn vào Trung Quốc cả về sản xuất lẫn thị trường tiêu thụ, tạo ra ngày càng nhiều rủi ro. Bên cạnh đó, áp lực chống độc quyền đối với App Store từ nhiều quốc gia cũng đang gia tăng. Trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo, Siri và Apple nói chung vẫn đang tụt lại so với các đối thủ như Google và OpenAI. Apple Vision Pro, mặc dù là một kỳ tích kỹ thuật, vẫn chưa thể chứng minh rằng nó là một nền tảng thực sự cho tương lai.

Tuy vậy, tất cả những thách thức này không thể làm lu mờ những gì Tim Cook đã xây dựng. Ông tiếp quản một Apple vừa được Steve Jobs hồi sinh từ bờ vực, một công ty từng vật lộn với chu kỳ sản phẩm và nguy cơ mất vị thế vào cuối những năm 1990. Dưới sự lãnh đạo của Tim Cook, Apple dần trở thành doanh nghiệp công nghệ tiêu dùng lớn nhất và có lợi nhuận cao nhất trong lịch sử.

Mốc 4.000 tỷ USD của Apple, xét cho cùng, cũng là một trong những minh chứng cho thấy niềm tin mạnh mẽ của thị trường vào sự dẫn dắt của CEO Tim Cook.