Ba kịch bản cho thị trường chứng khoán trước tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Hai (23/3) cho biết Mỹ và Iran đã đạt được “một số điểm đồng thuận lớn” trong các cuộc tiếp xúc - được cho là diễn ra thông qua vai trò trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Pakistan.

Theo trang tin Axios, trong ngày Chủ nhật, ba nước trung gian đã chuyển thông điệp qua lại giữa Washington và Tehran. Một nguồn tin được Axios dẫn lời cho biết cả hai bên khi đó đều đã sẵn sàng nối lại đối thoại. Nguồn tin này nói phía Iran thể hiện thiện chí, trong khi phía Mỹ cũng muốn thúc đẩy trao đổi trong bối cảnh thị trường tài chính và giá dầu biến động mạnh.

Giá dầu Brent đã cho phản ứng với mức giảm khá mạnh xuống dưới 100 USD/thùng, trong khi thị trường chứng khoán toàn cầu đang chứng kiến các phiên hồi phục tích cực.

Kết quả của cuộc đàm phán này nếu có sẽ có tác động mạnh đến diễn biến thị trường, và Chứng khoán KBSV đưa ra 3 kịch bản chính của kết quả đàm phán Mỹ - Iran và diễn biến VN-Index.

Kịch bản tích cực (30%): Đàm phán thành công và kết thúc sớm, eo biển Hormuz được mở lại hoàn toàn và thỏa thuận ngừng bắn được triển khai triệt để. Trong kịch bản này, giá dầu kỳ vọng tiếp tục hạ nhiệt xuống dưới 90 USD/thùng trong ngắn hạn, và tiếp tục xu hướng giảm trung hạn về mức trước chiến tranh khi nguồn cung từ khu vực Trung Đông dần được khôi phục; chỉ số VN-Index có cơ hội xác lập đáy thành công ở quanh 1.580.

Kịch bản trung tính (50%): Đàm phán kéo dài 2-3 tháng, Mỹ tạm dừng tấn công nhưng Israel vẫn không kích IRGC và proxy (Hezbollah, Houthis). Iran duy trì phản công bằng tên lửa, chỉ mở một phần eo biển Hormuz cho tàu của một số nước “có sự hợp tác” được đi qua. Đây là kịch bản nhiều khả năng xảy ra nhất do đánh giá ít có khả năng 2 bên chấp nhận nhượng bộ đáng kể ngay từ đầu.

Tình trạng tranh tối tranh sáng đan xen khiến giá dầu Brent dao động trong khoảng 90- 110 USD/thùng trong vài tháng tới. Dù thông tin mở ra đàm phán sẽ thúc đẩy các phiên hồi phục tích cực. Tuy nhiên khi nền kinh tế bắt đầu cảm nhận được những hệ lụy rõ nét từ góc độ lạm phát, tỷ giá và lãi suất, chỉ số VN-Index có thể xuất hiện các nhịp điều chỉnh trở lại, rơi xuống quanh 1.500 trước khi cho tín hiệu tạo đáy vững chắc hơn.

Kịch bản tiêu cực (20%): Đàm phán thất bại và xung đột leo thang lên chiến tranh toàn diện. Iran từ chối đề xuất của Mỹ, Tổng thống Trump tấn công hạ tầng năng lượng và có thể triển khai bộ binh (hoặc Israel mở rộng sang Lebanon/Syria). Iran đẩy mạnh “chiến tranh bất đối xứng”, tấn công tàu chở dầu, kích hoạt toàn diện sự tham gia của các Proxy, thậm chí có thể ngầm đẩy nhanh việc làm giàu kho Uranium.

Trong kịch bản này giá dầu Brent có thể tăng vượt 130 USD/thùng và chỉ số VN-Index sẽ chịu áp lực điều chỉnh trung hạn, rơi xuống dưới vùng 1.400 điểm.

Theo KBSV, Tổng thống Donald Trump hiện đang chịu sức ép rất lớn từ cuộc chiến, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ, theo lịch trình sẽ diễn ra vào đầu tháng 11, nhưng trên thực tế cuộc đua đã bắt đầu ngay từ tháng 3, 2026.

Các áp lực chính bao gồm lạm phát và giá năng lượng. Dù ông Trump luôn khẳng định kinh tế khởi sắc, nhưng thực tế việc xung đột Trung Đông kéo dài đã đẩy chi phí sinh hoạt lên cao. Các cuộc thăm dò dư luận mới nhất (tháng 3/2026) cho thấy tỷ lệ ủng hộ các chính sách kinh tế của ông đã giảm xuống mức thấp kỷ lục.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) vừa công bố một báo cáo về tác động tiềm ẩn của xung đột ở Trung Đông tới kinh tế toàn cầu, trong đó cảnh báo rằng cú sốc giá năng lượng có thể khiến tốc độ lạm phát ở Mỹ nhảy vọt lên 4,2% trong năm nay. Đây sẽ là mức lạm phát cao nhất trong nhóm 7 nền công nghiệp phát (G7), phản ánh những ảnh hưởng tiêu cực của cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran đến nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Trong cuộc gặp giữa hai bên vào cuối tuần này, xác suất cao 65% ông Trump cần hạ nhiệt giá dầu để cứu vãn tỷ lệ ủng hộ đang sụt giảm trước thềm bầu cử (hiện chỉ khoảng 37% theo khảo sát YouGov tháng 3/2026). Việc cho phép Iran xuất khẩu dầu trở lại là cách nhanh nhất để làm điều này.

Trong khi đó Iran cũng đang cần nguồn vốn để tái thiết đất nước. Với lạm phát dự báo chạm mức 60% Tehran buộc phải nhượng bộ để đổi lấy việc giải tỏa tài sản (khoảng 100-120 tỷ USD). Tuy nhiên, rào cản ở đây là Iran sẽ không chấp nhận từ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân của mình. Khả năng cao hai bên sẽ cố tìm một điểm cân bằng khi Mỹ dỡ bỏ trừng phạt dầu mỏ, Iran giảm mức làm giàu Uranium xuống dưới 3,67%.