Nguyên tắc xuyên suốt của Thông tư 19/2026/TT-BCT là mọi hoạt động chi sử dụng và trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu phải tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, góp phần hạn chế biến động bất thường của giá xăng dầu trên thị trường…

Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 19/2026/TT-BCT quy định về tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn ngân sách nhà nước, trích lập Quỹ và hoàn trả tạm ứng.

Thông tư được xây dựng trên cơ sở các quy định pháp luật hiện hành và các chỉ đạo của Chính phủ nhằm bảo đảm nguồn cung, ổn định giá nhiên liệu trong bối cảnh mới.

Thông tư nêu rõ phạm vi điều chỉnh bao gồm việc tiếp nhận, quản lý, kiểm tra, giám sát, kiểm toán và quyết toán đối với hoạt động tạm ứng, chi sử dụng, trích lập và hoàn trả Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn ngân sách nhà nước. Đối tượng áp dụng là thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản phong tỏa và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Thông tư đặt ra nguyên tắc xuyên suốt là mọi hoạt động chi sử dụng và trích lập Quỹ phải tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, góp phần hạn chế biến động bất thường của giá xăng dầu trên thị trường.

Việc trích lập và chi sử dụng Quỹ được thực hiện theo phương án do Bộ Công Thương ban hành và căn cứ các văn bản điều hành giá xăng dầu. Đáng chú ý, việc trích lập, chi sử dụng Quỹ tạm ứng từ ngân sách nhà nước chỉ thực hiện một lần đối với một thương nhân bán ra đầu tiên trên mỗi đơn vị xăng dầu tiêu thụ.

Thông tư cũng yêu cầu thương nhân phải mở tài khoản riêng cho Quỹ tại ngân hàng thương mại và tài khoản này bị phong tỏa. Toàn bộ số tiền tạm ứng, chi sử dụng, trích lập và hoàn trả đều thực hiện qua tài khoản này, tách biệt với các quỹ khác.

Phần lãi phát sinh từ số dư tài khoản được ghi tăng vào Quỹ, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính.

Thông tư 19 quy định cụ thể quy trình tạm ứng Quỹ từ ngân sách nhà nước. Với lần tạm ứng đầu tiên, số tiền được xác định dựa trên sản lượng xăng dầu bán ra trong 7 ngày liền kề trước đó và mức chi sử dụng Quỹ theo phương án được phê duyệt.

Các lần tạm ứng tiếp theo được thực hiện định kỳ hàng tuần hoặc khi cần thiết, căn cứ vào số tiền đã chi sử dụng trong kỳ điều hành trước và số dư Quỹ hiện có. Trường hợp đề nghị vượt mức, thương nhân phải giải trình rõ nguyên nhân.

Trong quá trình sử dụng, tổng số tiền chi Quỹ trong kỳ điều hành được tính theo mức chi do cơ quan quản lý công bố nhân với sản lượng tiêu thụ thực tế. Đồng thời, việc trích lập Quỹ phải hoàn thành trong vòng 5 ngày làm việc sau mỗi kỳ điều hành.

Về hoàn trả ngân sách, Thông tư 19 quy định việc thu hồi được thực hiện trên cơ sở kết quả kiểm toán độc lập. Trong vòng 90 ngày kể từ khi có yêu cầu, thương nhân phải hoàn thành kiểm toán và báo cáo. Sau đó, trong 5 ngày làm việc kể từ thông báo của cơ quan quản lý, toàn bộ số dư Quỹ phải được nộp về ngân sách nhà nước.

Trường hợp sau 12 tháng vẫn chưa đủ nguồn hoàn trả, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ xem xét quyết định.

Thông tư 19 giao trách nhiệm rõ ràng cho các đơn vị. Theo đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, theo dõi, công bố định kỳ số liệu về Quỹ và kiểm tra, giám sát hoạt động của thương nhân.

Trong khi đó, thương nhân đầu mối phải thực hiện nghiêm việc trích lập, chi sử dụng và hoàn trả Quỹ đúng quy định; chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu và báo cáo. Định kỳ hàng tháng và 6 tháng, thương nhân phải báo cáo và công khai thông tin về Quỹ.

Thông tư cũng quy định rõ chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm như báo cáo sai lệch, chậm hoàn trả hoặc không tuân thủ quy định.