Mức tăng mạnh của VIC đã tạo ra ảnh hưởng đáng kể đến định giá chung của thị trường, trong khi phần lớn các doanh nghiệp còn lại vẫn đang được giao dịch ở mức định giá tương đối hấp dẫn so với lịch sử.

Trong tháng 5, quỹ Lumen Vietnam Fund (LVF) ghi nhận mức giảm nhẹ -0,74%, hiệu suất lũy kế từ đầu năm đạt +4,84%. Để so sánh, chỉ số Vietnam All Share Index (VNAS) giảm -0,55% trong tháng và đạt mức tăng +0,29% từ đầu năm, tính theo USD. 

Chỉ số VNAS duy trì đà tăng khá tích cực trong giai đoạn đầu tháng 5, tiếp nối xu hướng hồi phục bắt đầu từ cuối tháng 3 và đưa chỉ số lên mức cao nhất trong phiên mọi thời đại là 1.981 điểm. Động lực chính cho nhịp tăng này đến từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là nhóm ngân hàng và các cổ phiếu liên quan đến Vingroup như VIC và VHM.

Tuy nhiên, khi động lực tăng giá dần suy yếu, thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh tích lũy nhẹ vào cuối tháng và đóng cửa tại 1.900 điểm, giảm -0,69% tính theo nội tệ (tương đương -0,55% tính theo USD). Diễn biến này giúp mặt bằng thị trường trở nên cân bằng hơn, tạo ra môi trường đầu tư mà việc lựa chọn cổ phiếu ngày càng đóng vai trò quan trọng.

Giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày duy trì ở mức hợp lý khoảng 830 triệu USD. Nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục xu hướng bán ròng, khiến tổng giá trị rút vốn lũy kế từ đầu năm vượt 2,5 tỷ USD. Dòng vốn tổ chức toàn cầu có xu hướng quay trở lại các thị trường phát triển, một phần do sức hút của làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) và sự hạ nhiệt của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. 

Áp lực bán liên tục từ khối ngoại đã kéo tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn xuống mức thấp nhất trong nhiều năm. Dù vậy, thị trường vẫn duy trì được sự ổn định nhờ dòng tiền trong nước hấp thụ phần lớn lượng cung này. Điều đó tạo ra khoảng cách hấp dẫn giữa định giá và giá trị thực, mở ra cơ hội để dòng vốn ngoại quay trở lại khi tâm lý và điều kiện thị trường cải thiện.

Một tín hiệu tích cực là lực cầu thường xuyên xuất hiện mỗi khi thị trường điều chỉnh, cho thấy dòng tiền vẫn đang tích lũy các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và định giá hấp dẫn. Đáng chú ý, rủi ro đòn bẩy trong hệ thống tài chính hiện vẫn được kiểm soát tốt, trong khi mức độ đầu cơ quá mức của nhà đầu tư cá nhân chưa xuất hiện, góp phần hạn chế nguy cơ bất ổn trên diện rộng.

Về mặt chính sách, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiếp tục duy trì cách tiếp cận chủ động trong việc giám sát tăng trưởng tín dụng và các rủi ro của hệ thống ngân hàng, phù hợp với mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư có thể xem giai đoạn luân chuyển dòng tiền hiện nay là cơ hội để tích lũy giá trị dài hạn. Chiến lược đầu tư có chọn lọc, tập trung vào các doanh nghiệp sở hữu bảng cân đối tài chính lành mạnh và khả năng tạo dòng tiền ổn định, sẽ là nền tảng quan trọng cho tăng trưởng giá trị tài sản trong dài hạn.

Về kết quả kinh doanh, các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) tiếp tục ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực trong quý 1/2026, với tổng lợi nhuận tăng 49,8% so với cùng kỳ năm trước.

Bất chấp những yếu tố bất lợi mang tính thời điểm từ môi trường địa chính trị, tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ này tiếp tục khẳng định xu hướng phát triển dài hạn của cả khối doanh nghiệp niêm yết lẫn nền kinh tế Việt Nam.

Đáng chú ý, tăng trưởng lợi nhuận của thị trường đang dần bớt phụ thuộc vào nhóm ngân hàng. Trong quý 1/2026, nhóm ngân hàng chỉ đóng góp khoảng 43% tổng lợi nhuận toàn thị trường, thấp hơn đáng kể so với mức trên 50% duy trì trong bốn năm gần đây. Điều này cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang trở nên đa dạng hơn cả về cơ cấu lợi nhuận lẫn quy mô vốn hóa. 

Theo quan điểm của quỹ, giai đoạn tăng trưởng lợi nhuận tiếp theo của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam nhiều khả năng sẽ được dẫn dắt bởi các nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu, tiêu dùng không thiết yếu, nguyên vật liệu và tiện ích, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào ngành ngân hàng như trước đây.

Bất chấp những bất ổn từ môi trường địa chính trị toàn cầu, quỹ dự báo các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận khoảng 16–17% mỗi năm trong cả năm 2026 và năm 2027.

Về mặt định giá, thị trường hiện vẫn chỉ tương đương mức trung bình của 5 năm gần nhất. Điều đó phản ánh sự tăng trưởng lợi nhuận vững chắc và liên tục của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam, qua đó hỗ trợ mặt bằng định giá và tạo nền tảng cho xu hướng tăng giá dài hạn của cổ phiếu.

Tuy nhiên, nếu loại trừ ảnh hưởng của cổ phiếu VIC (Vingroup), thị trường sẽ đang được giao dịch gần vùng định giá thấp nhất trong vòng 3 năm trở lại đây.

Cổ phiếu VIC hiện chiếm khoảng 18% tổng vốn hóa của VN-Index, nhưng chỉ đóng góp khoảng 2% tổng lợi nhuận hợp nhất của các doanh nghiệp nằm trong rổ chỉ số. Điều này cho thấy mức tăng mạnh của VIC đã tạo ra ảnh hưởng đáng kể đến định giá chung của thị trường, trong khi phần lớn các doanh nghiệp còn lại vẫn đang được giao dịch ở mức định giá tương đối hấp dẫn so với lịch sử.