Bộ Tài chính đề xuất mở lại cơ chế hóa đơn tổng để giảm áp lực hạ tầng công nghệ

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ (đã được sửa đổi bởi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP) đang thu hút sự quan tâm khi đề xuất khôi phục cơ chế lập hóa đơn tổng đối với nhiều loại hình dịch vụ có tần suất giao dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch nhỏ.

Theo nội dung dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung Điểm s Khoản 4 Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim và dịch vụ thương mại điện tử có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch thì đơn vị được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh.

Với lĩnh vực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi có sử dụng phần mềm tính tiền theo quy định của Luật Đường bộ, nếu phần mềm thể hiện đầy đủ thông tin chuyến đi như tên đơn vị kinh doanh, biển số xe, hành trình, cự ly và tổng số tiền phải trả thì doanh nghiệp cũng được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày cho khách hàng là cá nhân không kinh doanh.

Đồng thời, Bộ Tài chính yêu cầu việc lập hóa đơn căn cứ trên dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý của đơn vị, đồng thời doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về tính chính xác và cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước yêu cầu. Trường hợp khách hàng có nhu cầu lấy hóa đơn theo từng giao dịch, đơn vị cung cấp dịch vụ vẫn phải lập và giao hóa đơn riêng lẻ, Dự thảo Nghị định nêu rõ.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế Nghị định 70/2025/NĐ-CP đã bãi bỏ cơ chế hóa đơn tổng trước đây khiến nhiều lĩnh vực có giao dịch nhỏ lẻ phát sinh nhiều khó khăn.

Theo phản ánh từ Cục Thuế, số lượng hóa đơn điện tử trong hệ thống đã tăng nhanh hơn nhiều so với năng lực thiết kế ban đầu, gây áp lực lớn lên hạ tầng công nghệ và quy trình xử lý dữ liệu.

Đặc biệt, các ngành ngân hàng, chứng khoán, bán lẻ và dịch vụ công cộng ghi nhận lượng giao dịch mỗi ngày lên tới hàng triệu lượt, trong khi phần lớn khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn riêng lẻ. Điều này tiềm ẩn nguy cơ quá tải, ảnh hưởng đến hoạt động lập hóa đơn của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.

Ngoài ra trên thực tế, nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán hiện nay vẫn chưa thể xuất hóa đơn cho từng giao dịch của cá nhân không kinh doanh do chưa đáp ứng được yêu cầu hạ tầng công nghệ thông tin, Bộ Tài chính nêu rõ.

Bên cạnh đó, các hiệp hội ngành nghề và doanh nghiệp cũng phản ánh rằng việc buộc lập hóa đơn cho từng giao dịch làm gia tăng chi phí vận hành, yêu cầu nhân sự và lưu trữ dữ liệu trong khi hiệu quả quản lý thuế không tương xứng đối với nhóm khách hàng cá nhân không kinh doanh.

Từ thực tiễn đó, Bộ Tài chính cho biết đã tiếp nhận kiến nghị của các doanh nghiệp và Hiệp hội trong lĩnh vực thương mại điện tử như Hiệp hội thương mại điện tử Việt Nam, Shoppee, Grab...và trong lĩnh vực kinh doanh chiếu phim như Công ty TNHH MTV Ngôi sao Cineplex BHD Việt Nam, Công ty TNHH Lotte Cinema Việt Nam,...về việc cho phép quay lại hình thức hóa đơn tổng theo ngày hoặc theo tháng với khách hàng cá nhân không kinh doanh, không có nhu cầu lấy hóa đơn kèm theo yêu cầu phải lưu giữ đầy đủ dữ liệu giao dịch để phục vụ thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.

Song song với việc sửa quy định về lập hóa đơn, Bộ Tài chính cũng đề xuất cơ chế chuyển tiếp cho những doanh nghiệp chưa kịp nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin theo yêu cầu mới tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP.

Theo đó, trong giai đoạn quá độ, các đơn vị này được tiếp tục áp dụng quy định tại Nghị định này từ thời điểm Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành mà không bị coi là vi phạm, nhằm tránh phát sinh thêm gánh nặng chi phí tuân thủ và bảo đảm tính ổn định trong hoạt động sản xuất kinh doanh, Bộ Tài chính nhấn mạnh.