Chứng khoán trong nước sẽ có một nhịp rung lắc mạnh do ảnh hưởng xung đột tại Iran?

Nhận định về xung đột ở Iran bắt đầu từ cuối tuần trước và đến nay chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường VPBankS, đánh giá xung đột tại Trung Đông có thể ảnh hưởng lớn đến nguồn cung và diễn biến giá dầu trong tuần tới.

Đồng thời, xu hướng risk-off (tránh rủi ro) có thể khiến giá vàng tăng, các chỉ số chứng khoán toàn cầu giảm 1 - 2% hoặc hơn. Chỉ số VN-Index ít phản ứng trực tiếp thường dưới 1% trong những lần xung đột Trung Đông gần đây. Các nhóm ngành liên quan đến dầu khí, hóa chất thường hưởng lợi từ sự kiện này.

Cụ thể, xu hướng risk-off có thể khiến các chỉ số chứng khoán toàn cầu giảm 1–2% hoặc hơn (S&P 500, Nasdaq, Dow Jones). Cổ phiếu hàng không, logistics, tài chính có thể chịu áp lực do căng thẳng địa chính trị thúc đẩy áp lực bán; trong khi đó, cổ phiếu quốc phòng/aerospace và năng lượng có xu hướng tăng.

Thống kê các xung đột quân sự lớn ở Trung Đông/Vùng Vịnh và Nga – Ukraine, tập trung vào tác động ngắn hạn (thường là vài ngày đến vài tuần đầu) đến S&P 500 và VN-Index cho thấy, tác động thường là giảm tạm thời do lo ngại về giá dầu tăng, áp lực lạm phát và rủi ro địa chính trị.

Tuy nhiên, thị trường thường phục hồi nhanh nếu xung đột không lan rộng toàn cầu hoặc kéo dài.

Chỉ số VN-Index ít phản ứng trực tiếp, thường dưới 1%, ngoại trừ lần ảnh hưởng mạnh duy nhất vào ngày 13/4/2024 khi Iran tấn công Israel, chủ yếu do áp lực tỷ giá và áp lực bán ròng từ khối ngoại, chứ không mang tính trực tiếp từ sự kiện trên. Thị trường thường “shake off” nhanh các xung đột cục bộ, đặc biệt nếu không ảnh hưởng lớn đến kinh tế toàn cầu.

Dự báo ngắn hạn về thị trường, theo ông Sơn, thị trường có thể mở cửa tuần mới với áp lực bán, rung lắc mạnh (điều chỉnh ngắn hạn), đặc biệt nếu giá dầu bật mạnh hơn dự báo và xung đột lan rộng. Chỉ số VN-Index đang sát vùng đỉnh lịch sử quanh 1.900–1.920 điểm, dễ xuất hiện nhịp điều chỉnh rung lắc về 1.850–1.870 hoặc sâu hơn (1.800–1.830) nếu lực bán lan rộng hoặc nước ngoài bán ròng mạnh.

Tuy nhiên, mức giảm tổng thể không quá lớn dự báo không biến động mạnh như các sự kiện toàn cầu lớn trước đây, thường chỉ ngắn hạn (một vài phiên) và phục hồi nhanh nếu xung đột không kéo dài hoặc không ảnh hưởng nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu. Thị trường Việt Nam ít phụ thuộc trực tiếp vào dầu Iran, phản ứng chủ yếu qua tâm lý và dòng vốn ngoại. Nếu giá dầu sớm ổn định nhờ phản ứng của OPEC, chỉ số VN-Index có thể tích lũy và quay lại đà tăng, với cơ hội vẫn xuất hiện ở một số nhóm ngành.

Nhóm ngành hưởng lợi rõ nét đầu tiên là Dầu khí & Năng lượng. Đây là nhóm thường hưởng lợi trực tiếp và mạnh nhất (GAS, BSR, PVS, PVD, PVC, OIL, PLX...). Các mã này thường tăng mạnh khi dầu tăng giá do biên lợi nhuận cải thiện, dự án thượng nguồn/hạ tầng khí được thúc đẩy. Đây là nhóm “điểm sáng” trong bối cảnh hiện tại, có thể đi ngược xu hướng thị trường chung.

Hóa chất (liên quan dầu khí): Một số mã hưởng lợi gián tiếp từ thông tin hoặc giá nguyên liệu tăng; trong đó nhóm phân bón (DPM, DCM, BFC, CSV...) có thể có phản ứng giá tích cực.

Cảng biển & Logistics: Có thể hưởng lợi nếu tuyến vận tải thay đổi hoặc nhu cầu vận tải năng lượng tăng, giá cước vận tải tăng; các mã đáng chú ý: GMD, PVT, HAH...

Các ngành chịu ảnh hưởng do nhạy cảm lạm phát/giá dầu tăng: gồm tiêu dùng, sản xuất, vận tải đường bộ... nếu giá xăng dầu bán lẻ tăng mạnh.

Đồng quan điểm, Chứng khoán MBS cho rằng căng thẳng địa chính trị gia tăng khiến giới đầu tư thận trọng, đẩy tâm lý phòng ngừa rủi ro tăng cao, thể hiện qua đà tăng của giá kim loại quý và xu thế bán mạnh cổ phiếu Mỹ.

Tuần này chứng khoán Mỹ nhiều khả năng còn gặp khó khăn trong bối cảnh: Mỹ đã bắt đầu chiến dịch nhắm vào Iran, Thuế quan toàn cầu 10% của Mỹ chính thức có hiệu lực và các đối tác thương mại lo ngại về biến động chính sách thuế quan của Mỹ, Lạm phát ở Mỹ còn cao dai dẳng, giới chức Fed thận trọng với giảm lãi suất… Bên cạnh đó, một số thị trường đã tăng mạnh, thậm chí lập đỉnh cao mới cũng có nguy cơ gặp áp lực điều chỉnh như: Hàn Quốc, Nhật bản, Đài Loan.

Đối với thị trường trong nước, thị trường bứt phá mạnh mẽ cả về điểm số và thanh khoản sau kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán, đưa chỉ số VN-Index khép lại tháng 2 với chuỗi tăng 4 tháng liên tiếp. Nỗ lực từ cổ phiếu VIC, cùng các cổ phiếu được hưởng lợi từ Nghị quyết 79-NQ/TW và Nghị định 57/2026/NĐ-CP của Chính phủ đóng vai trò là lực đẩy giúp Vn-Index tiệm cận vùng đỉnh cũ 1.900 điểm.

Bên cạnh đó, lãi suất qua đêm từ mức 17,25% ở đầu tháng 2, đã giảm mạnh về mức 2,7% vào ngày 26/2. Đà giảm mạnh cho thấy áp lực thanh khoản đã hạ nhiệt đáng kể sau khi các yếu tố mùa vụ (Tết, thực hiện nghĩa vụ thuế) qua đi, và một phần cũng nhờ các nỗ lực can thiệp của Ngân hàng Nhà nước qua kênh OMO và FX Swap.

Theo yếu tố mùa vụ, tháng 3 đang là tháng có xác suất tăng cao, trong đó 5 năm gần nhất thị trường đều tăng điểm trong chuỗi tăng 9/10 năm trở lại đây, năm giảm duy nhất (2020, giảm gần -25%) là dịch covid. Bên cạnh đó, như thường lệ, tháng 3 là mùa Đại hội cổ đông, nơi cung cấp cho nhà đầu tư về kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp năm 2026 cũng như những thông tin về kết quả kinh doanh quý 1/2026 cũng được hé lộ.

Năm nay, tháng 3 còn có thông tin khá “nặng ký” với đợt đánh giá giữa kỳ của FTSE và hàng loạt các Luật & Nghị định mới có hiệu lực từ 1/3/2026, giúp tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp và thu hút vốn (Luật Quy hoạch 2025, Luật Đầu tư 2025, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, Nghị định về thông tin nhà ở & bất động sản và các thông tư NHNN).

Tuy vậy, trong kịch bản cơ bản cho tuần tới, MBS cho rằng thị trường sẽ có nhịp rung lắc mạnh cho tới điều chỉnh khi phía trước là vùng đỉnh cũ (1.900 -1.920 điểm). Nhịp điều chỉnh (nếu có) sẽ giúp thị trường tạo đà đi lên, vượt đỉnh trong bối cảnh yếu tố mùa vụ đang ủng hộ cùng dòng tiền đã quay trở lại mạnh mẽ.

Nhóm cổ phiếu hàng hóa vẫn rất đáng chú ý với: Dầu khí, Hóa Chất/Phân bón, Cao su tự nhiên, Khoáng sản, … bên cạnh đó, theo yếu tố dòng tiền, nhóm cổ phiếu chứng khoán cũng rất đáng quan tâm khi tỷ trọng tập trung vốn có dấu hiệu tăng sau chuỗi tích lũy khá dài, ngoài ra có thể kể đến nhóm Bán lẻ, Sản xuất & phân phối điện, Logistics, …