Áp lực giải ngân ngày càng lớn khi hết ngày 7/5/2026, cả nước mới giải ngân được 15,2% kế hoạch vốn đầu tư công. Đáng lo ngại, Bộ Tài chính đã chỉ ra 14 cơ quan gần như “dậm chân tại chỗ” với tỷ lệ giải ngân dưới 1%, kéo chậm tiến độ chung…

Bộ Tài chính vừa báo cáo cập nhật về tình hình phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công tính đến hết ngày 7/5/2026 cho thấy tiến độ giải ngân vẫn còn chậm so với yêu cầu đặt ra trong kế hoạch năm.

Theo số liệu cập nhật, trong tuần từ ngày 1 - 7/5/2026, tổng số vốn được giải ngân đạt 9.629,8 tỷ đồng, tăng 625,3 tỷ đồng so với tuần trước đó (từ ngày 24 – 30/4).

Như vậy, tính chung từ đầu năm đến nay đến 7/5/2026, tổng khối lượng vốn đầu tư công đã giải ngân đạt 153.912,7 tỷ đồng, tương ứng 15,2% kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ giao.

Bức tranh giải ngân cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các bộ, ngành và địa phương. Tính đến thời điểm báo cáo, có 8 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung cả nước.

Trong nhóm này, đáng chú ý có Ngân hàng Chính sách xã hội, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam cùng nhiều bộ như Tư pháp, Công Thương, Quốc phòng, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường, Công an.

Ở cấp địa phương, một số địa phương có tiến độ giải ngân tích cực, tiêu biểu như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Sơn La và Khánh Hòa. Đây được xem là những điểm sáng trong triển khai kế hoạch vốn đầu tư công từ đầu năm đến nay.

Ngược lại, số lượng đơn vị giải ngân chậm vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Bộ Tài chính nêu tên 27 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức trung bình cả nước.

Đáng chú ý, có tới 14 đơn vị gần như chưa triển khai giải ngân hoặc chỉ đạt dưới 1% sau hơn 4 tháng triển khai cho thấy những vướng mắc đáng kể trong tổ chức thực hiện, từ khâu chuẩn bị đầu tư đến lựa chọn nhà thầu và triển khai dự án.

Xét về quy mô tổng thể, kế hoạch đầu tư công năm 2026 từ nguồn ngân sách nhà nước được Thủ tướng Chính phủ giao ban đầu là 1.013.443,4 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách trung ương chiếm 363.216,8 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng.

Trong quá trình triển khai, các địa phương đã chủ động bổ sung thêm 13.325,9 tỷ đồng vốn cân đối ngân sách, nâng tổng kế hoạch vốn năm 2026 lên 1.026.769,3 tỷ đồng, Bộ Tài chính cho biết.

Dù quy mô vốn lớn, song tiến độ phân bổ chi tiết vẫn chưa hoàn tất. Tổng số vốn đã được các bộ, cơ quan trung ương và địa phương giao cụ thể cho từng nhiệm vụ, dự án đạt 984.514,9 tỷ đồng. Nếu không tính 13.325,9 tỷ đồng tiền vốn địa phương tự bổ sung thì tỷ lệ phân bổ đạt khoảng 95,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao là 971.189 tỷ đồng.

“Như vậy, hiện vẫn còn hơn 42.254 tỷ đồng của 14 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương, chiếm 4,2% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao chưa được phân bổ, chủ yếu do các đơn vị đang hoàn thiện thủ tục đầu tư”, Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Tại Hội nghị giao ban tháng 5 của Bộ Tài chính, Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm cho biết một trong những trở ngại lớn hiện nay là tình trạng biến động giá nguyên, nhiên, vật liệu.

Theo đó, nhiều dự án đã ký hợp đồng theo đơn giá cố định, không có cơ chế điều chỉnh, dẫn đến nguy cơ thua lỗ cho nhà thầu nếu tiếp tục thi công. Hệ quả là không ít gói thầu gặp khó khăn trong việc lựa chọn nhà thầu, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai.

Trước thực tế nêu trên, đại diện Bộ Tài chính kiến nghị Bộ Xây dựng sớm trình Chính phủ ban hành một nghị quyết để có hướng dẫn thống nhất trên phạm vi cả nước nhằm tháo gỡ vướng mắc liên quan đến điều chỉnh giá và hợp đồng xây dựng. Đây được xem là giải pháp cần thiết nhằm khơi thông dòng vốn đầu tư công, đảm bảo tiến độ giải ngân trong các quý tiếp theo.