Bộ Tài chính được giao nghiên cứu nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng doanh thu mỗi năm, nhằm giảm chi phí tuân thủ cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Nội dung này dự kiến sẽ báo cáo Quốc hội trong quá trình sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa...

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày  21/8, Quốc hội nghe Chính phủ trình dự án Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân, doanh nghiệp. Đây là bước hỗ trợ tiếp theo được đề xuất trong bối cảnh từ đầu năm 2026, nhiều chính sách đã được triển khai nhằm giảm chi phí và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trước đó, các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng được miễn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân; doanh nghiệp có doanh thu dưới 1 tỷ đồng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Chính sách thuế đối với xăng dầu cũng được điều chỉnh về 0%, trong khi thời hạn nộp một số khoản thuế và tiền sử dụng đất được gia hạn.

Tuy nhiên, theo Chính phủ, các biện pháp này chưa giải quyết hết khó khăn đối với nhóm kinh doanh quy mô nhỏ. Đây cũng là lý do Chính phủ tiếp tục đề xuất một gói giảm thuế mới, tập trung vào các cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng mỗi năm.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết kết quả khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân cùng dữ liệu quản lý thuế cho thấy ngưỡng doanh thu dưới 1 tỷ đồng để miễn thuế là phù hợp. Dù vậy, sức chịu đựng của nhiều hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ vẫn còn hạn chế, trong khi khả năng tích lũy để tái đầu tư gặp nhiều khó khăn.

Một trong những vướng mắc được Chính phủ chỉ ra nằm ở phương pháp tính thuế.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, hiện nay, với doanh thu từ 3 tỷ đồng trở xuống, người kinh doanh có thể áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản trên cơ sở doanh thu nhân với thuế suất. Khi doanh thu vượt 3 tỷ đồng, việc tính thuế chuyển sang phương pháp doanh thu trừ chi phí, kéo theo yêu cầu cao hơn về sổ sách, chứng từ và quản lý tài chính.

"Nhiều ý kiến đề nghị mở rộng phạm vi áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản đến mức doanh thu 10 tỷ đồng mỗi năm. Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp giảm thời gian, chi phí tuân thủ và yêu cầu về sổ sách đối với các cơ sở kinh doanh có quy mô chưa lớn. Về nội dung này, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu báo cáo Quốc hội sửa đổi tại Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa"

Bên cạnh việc đơn giản hóa phương pháp tính thuế, Chính phủ cho rằng cần tạo thêm dư địa tài chính để nhóm kinh doanh quy mô nhỏ duy trì hoạt động và tái đầu tư.

Vì vậy, dự thảo Nghị quyết đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, chính sách này dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và khoảng 3.510 tỷ đồng trong năm 2027.

Khoản giảm thu này được Chính phủ xác định là phần nguồn lực được để lại cho người dân và doanh nghiệp trong ngắn hạn. Về lâu dài, nguồn lực này được kỳ vọng sẽ quay trở lại nền kinh tế thông qua việc duy trì hoạt động, mở rộng sản xuất, tăng thu nhập và tái đầu tư, qua đó góp phần tạo thêm nguồn thu ngân sách.

Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết ngay tại kỳ họp này, với mục tiêu đưa chính sách vào thực hiện trong quý III năm 2026. Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, việc áp dụng sớm sẽ giúp người dân và doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh, mua sắm và tái đầu tư, đặc biệt trong những tháng cuối năm.

Tuy nhiên, bên cạnh sự đồng thuận về sự cần thiết của chính sách, cơ quan thẩm tra cho rằng cách thiết kế ưu đãi vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục làm rõ, đặc biệt liên quan đến ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng.

Theo cơ quan thẩm tra, nếu áp dụng cứng ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng, một hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp chỉ cần có doanh thu cao hơn mức này sẽ không còn được hưởng ưu đãi, dù phần doanh thu vượt ngưỡng có thể không lớn. Cách thiết kế này có thể chưa bảo đảm đầy đủ nguyên tắc công bằng theo quy mô và thậm chí làm giảm động lực mở rộng hoạt động.

Vì vậy, đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp phù hợp, thay vì để người nộp thuế mất toàn bộ ưu đãi ngay khi doanh thu vượt 10 tỷ đồng.

"Đa số ý kiến đồng tình với việc giảm 30% số thuế phải nộp trong hai năm 2026 và 2027 cho các đối tượng có doanh thu không quá 10 tỷ đồng. Tuy nhiên, nếu thiết kế theo một ngưỡng cứng, chính sách có thể tạo ra khoảng cách lớn giữa những người kinh doanh có doanh thu sát ngưỡng"

Cùng với ngưỡng doanh thu, cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất mức 10 tỷ đồng và tỷ lệ giảm 30% đối với các lĩnh vực.

Theo đó, cách xác định doanh thu cũng cần được quy định cụ thể đối với doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp hoạt động chưa đủ 12 tháng hoặc thực hiện chia, tách, hợp nhất, sáp nhập.

Đáng chú ý, việc chia, tách hoặc chuyển doanh thu để duy trì doanh thu dưới ngưỡng 10 tỷ đồng cũng được cơ quan thẩm tra cảnh báo. Nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp, chính sách ưu đãi có thể bị lợi dụng thay vì đến đúng đối tượng cần hỗ trợ.

Một điểm đáng chú ý khác nằm ở thời điểm áp dụng chính sách. Dù Nghị quyết dự kiến được Quốc hội thông qua vào cuối kỳ họp, ưu đãi lại áp dụng cho cả kỳ tính thuế năm 2026. Điều này đồng nghĩa nhiều hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp đã thực hiện kê khai, tạm nộp hoặc nộp thuế trong những tháng đầu năm.

“Dự thảo Nghị quyết và dự thảo Nghị định đều chưa có quy định rõ ràng về nguyên tắc xử lý đối với số thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đã tạm nộp trong các kỳ tính thuế của năm 2026 trước ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành”, bà Nguyễn Thị Phú Hà nêu.

Đây là khoảng trống cần được xử lý trước khi chính sách đi vào thực tế. Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ khẩn trương xây dựng hướng dẫn về việc bù trừ, hoàn trả số thuế đã nộp, đồng thời đơn giản hóa tối đa thủ tục và phương thức kê khai, xác định số thuế được giảm; không phát sinh thêm thủ tục hành chính đối với người nộp thuế bảo đảm thuận lợi cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.