Bức tranh thực tại đặt doanh nghiệp xây dựng vào lằn ranh “sinh tồn”

Ngày 31/3/2026, Báo Dân Việt vừa tổ chức hội thảo “Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026”.

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần bất động sản Toàn Cầu, nhận định để nền kinh tế đạt được mức tăng trưởng GDP hai chữ số, ba trụ cột chính cần kích hoạt gồm: Nông, lâm nghiệp xuất khẩu; Công nghiệp - xây dựng; Tiêu dùng. Riêng nhóm ngành Công nghiệp và xây dựng vốn đóng góp 9 - 10% GDP cả nước, phải gánh vác mục tiêu tăng trưởng lên tới 12% trong năm 2026. Tuy nhiên, bức tranh thực tế lại đang đặt các doanh nghiệp của ngành vào lằn ranh “sinh tồn” hơn là sự phát triển.

NHIỀU THÁCH THỨC MANG TÍNH SỐNG CÒN 

Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, bước vào năm 2026, ngành Xây dựng đón nhận cơ hội lịch sử khi Chính phủ quyết định giải ngân nguồn vốn đầu tư công khổng lồ, lên tới 1 triệu tỷ đồng. Khối lượng công việc rất lớn nhưng đi kèm với đó là những thách thức mang tính sống còn.

Trong đó, tác động từ xung đột tại Trung Đông đang thổi bùng “bão giá” nguyên nhiên vật liệu đầu vào. Thực tế ghi nhận dầu diesel đã tăng giá hơn gấp đôi, từ 17.000 đồng lên 35.000 đồng/lít, nhựa đường asphalt tăng từ 12.000 đồng lên 19.000 đồng/kg... Áp lực chi phí tàn khốc này khiến hàng loạt nhà thầu rơi vào thế "tiến thoái lưỡng nan". Nếu tiếp tục thi công sẽ lỗ nặng nhưng dừng lại thì vi phạm hợp đồng.

Mặt khác, năng lực nội tại của ngành cũng là một dấu hỏi lớn bởi số lượng doanh nghiệp xây dựng quy mô vốn trên 500 tỷ đồng chỉ đếm trên đầu ngón tay, khó hấp thụ hết các siêu dự án nếu không được tháo gỡ kịp thời.

Tương tự tình hình này, thị trường bất động sản năm 2025 đã ghi nhận nhiều điểm sáng về mặt thể chế. Hàng loạt nút thắt pháp lý, quy hoạch, thủ tục đầu tư và cải tạo chung cư cũ được tháo gỡ thông qua Nghị quyết 171 của Chính phủ và các bộ luật sửa đổi mới. Song, “nút thắt” pháp lý vừa mở thì “điểm nghẽn” tín dụng lại siết chặt. Ngành bất động sản phụ thuộc tới 70% vào vốn vay ngân hàng, nhưng hiện nay các ngân hàng lớn (kể cả nhóm Big 4) đang có động thái từ chối cấp tín dụng cho dự án mới, hoặc chỉ lựa chọn rất khắt khe các dự án tại khu vực Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Đáng lo ngại hơn, tình trạng lãi suất đang tăng vọt. Kể từ đầu quý 2/2026, lãi suất cho vay doanh nghiệp tăng từ mức 7 - 7,5% lên tới 11 - 12%/năm. Trong khi lãi suất cho vay cá nhân mua nhà chạm ngưỡng 14 - 15%/năm. Đây là mức chi phí vốn “bất khả thi” đối với cả chủ đầu tư lẫn người mua nhà ở thực.

“Nguồn tiền tắc nghẽn, doanh nghiệp trong ngành không thể triển khai dự án, còn hàng tồn kho đứng trước nguy cơ trở thành nợ xấu khổng lồ do không có thanh khoản. Việc xử lý khối nợ xấu 1 triệu tỷ đồng của nền kinh tế có thể rơi vào bế tắc khi dòng tiền không được khơi thông. Năm 2026 được dự báo là một năm sóng gió với thị trường bất động sản. Trước biến động khốc liệt của lãi suất và chi phí đầu vào, mục tiêu thiết thực nhất của cộng đồng doanh nghiệp lúc này là “tồn tại", ông Hiệp bày tỏ.

MỤC TIÊU TĂNG TRƯỞNG SẼ GẶP LỰC CẢN

Lãnh đạo Công ty cổ phần Bất động sản Toàn Cầu cũng đánh giá năm 2026 sẽ là giai đoạn nhiều áp lực đối với cả ngành xây dựng và bất động sản. Vì vậy, nhằm thích ứng với bối cảnh này, các doanh nghiệp cần ưu tiên lựa chọn đúng thị trường có khả năng hấp thụ. Đồng thời, tập trung vào các phân khúc được Nhà nước khuyến khích như: nhà ở xã hội, nhà ở trung cấp nhằm góp phần điều chỉnh mặt bằng giá.

Bên cạnh đó, việc cải tạo chung cư cũ được xem như hướng đi quan trọng, không chỉ góp phần chỉnh trang diện mạo đô thị, mà còn thúc đẩy sự phát triển tại những thành phố lớn. Tuy nhiên, bài toán then chốt vẫn là tìm kiếm giải pháp về vốn phù hợp để duy trì hoạt động. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp chủ động đổi mới, vượt qua khó khăn về tín dụng trong năm 2026.

Song song với nỗ lực của doanh nghiệp, vai trò điều hành từ phía Nhà nước rất quan trọng. Chủ tịch Công ty cổ phần Bất động sản Toàn Cầu nhận định để ngành bất động sản và xây dựng đạt được mức tăng trưởng 12%, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung của cả nước, điều kiện tiên quyết là phải có sự điều chỉnh linh hoạt và nới lỏng từ chính sách tiền tệ. Nếu không có giải pháp can thiệp nhằm hạ nhiệt lãi suất và khơi thông dòng vốn tín dụng, mục tiêu tăng trưởng vĩ mô sẽ gặp phải lực cản vô cùng lớn.

Từ góc nhìn rộng hơn, ông Trần Mạnh Báo, Chủ tịch HĐQT Thaibinh Seed, cho rằng hoạt động kinh tế hiện nay đang phải đối mặt với bốn nút thắt cốt lõi là thể chế, thủ tục hành chính, nguồn vốn và nhân lực. Tuy nhiên, kinh nghiệm thực tiễn chỉ ra sự sâu sát, đồng hành và chia sẻ của lãnh đạo các cấp đối với doanh nghiệp có thể giúp tháo gỡ các điểm nghẽn một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Chia sẻ tại sự kiện, Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực lưu ý giữa bối cảnh hiện nay, doanh nghiệp cần bình tĩnh, không bi quan nhưng cũng không lạc quan quá. Đồng thời, với bộ máy quản lý cần vừa quyết liệt, mạnh mẽ và nỗ lực, vừa bình tĩnh và khoa học. Như vậy, thông điệp mà tôi muốn truyền tải cho cả chính sách và doanh nghiệp là: tâm thế vững vàng, kết hợp hành động quyết liệt nhưng có chiến lược, chính là chìa khóa để vượt qua những thách thức của năm 2026.

Ông Nguyễn Văn Hoài, Tổng biên tập Báo Dân Việt, cho biết những năm qua, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực: duy trì ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo các cân đối lớn, nhưng khi kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, xu hướng bảo hộ và đứt gãy chuỗi cung ứng vẫn tiềm ẩn rủi ro, các động lực truyền thống đang dần bộc lộ giới hạn. Do đó, ông Hoài nhận định rằng yêu cầu tìm kiếm, nuôi dưỡng và phát huy những động lực tăng trưởng mới, mang tính bền vững và có khả năng lan tỏa cao là rất cấp thiết.