Kinh tế Trung Quốc đang xuất hiệu những dấu hiệu suy yếu thấy rõ.
Trong tháng 4, tăng trưởng ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã chậm lại trên nhiều phương diện, đặt ra câu hỏi về lập trường dè dặt của Chính phủ nước này trong việc bổ sung các biện pháp kích cầu giữa lúc khủng hoảng năng lượng tác động trực tiếp đến các nhà máy và người tiêu dùng trên toàn thế giới.
Dữ liệu chính thức công bố vào ngày 18/5 đã vẽ nên bức tranh về một nền kinh tế mà hoạt động xuất khẩu tăng trưởng mạnh mẽ không còn bù đắp được tình trạng ảm đạm của tiêu dùng trong nước. Thực tế này đã thúc đẩy các nhà phân tích từ các nhà băng hàng đầu thế giới như Nomura Holdings Inc. và Societe Generale SA kêu gọi Bắc Kinh triển khai các biện pháp mạnh mẽ hơn để hỗ trợ tăng trưởng.
RỘ NHỮNG LỜI KÊU GỌI TRUNG QUỐC KÍCH THÍCH KINH TẾ
Theo các báo cáo thống kê, đầu tư tài sản cố định của Trung Quốc bất ngờ giảm 1,6% trong 4 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước, trong khi sản xuất công nghiệp chỉ tăng 4,1% trong tháng 4 - mức yếu nhất trong gần 3 năm. Doanh thu bán lẻ không đạt kỳ vọng và chỉ tăng 0,2% trong tháng 4, mức thấp nhất kể từ lần giảm vào tháng 12/2022 - thời điểm Trung Quốc mở cửa trở lại sau đại dịch Covid-19.
Một báo cáo của Nomura cho rằng Trung Quốc có thể cần tăng cường hỗ trợ chính sách để ổn định tăng trưởng. "Bắc Kinh không thể tự mãn" về tình trạng hiện nay của nền kinh tế trong nước - nhóm chuyên gia của Nomura do nhà kinh tế Ting Lu dẫn đầu nhấn mạnh trong báo cáo.
Sự giảm tốc trên diện rộng của nền kinh tế Trung Quốc trong tháng 4 đang đặt ra nhu cầu cấp bách về một gói kích thích kinh tế mới, sau một khoảng thời gian Trung Quốc được đánh giá là nổi bật trên thế giới về khả năng chống chịu trước tác động từ cuộc chiến ở Iran.
Chính phủ Trung Quốc đã giảm chi tiêu tài khóa trong tháng 3, còn Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) đã tránh đưa ra bất kỳ tín hiệu nào về nới lỏng thêm chính sách, giữa bối cảnh thanh khoản thị trường dồi dào và nhu cầu tín dụng yếu.
Cho tới gần đây, một số lượng ngày càng tăng các nhà kinh tế đã dự báo PBOC sẽ không hạ lãi suất trong năm nay sau khi cú sốc dầu đẩy kỳ vọng lạm phát lên cao, mặc dù nhiều người vẫn kỳ vọng cơ quan này sẽ cắt giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RRR) tại các ngân hàng thương mại. Lần gần đây nhất PBOC hạ lãi suất chính sách và giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc là vào giai đoạn đỉnh điểm của căng thẳng thương mại với Mỹ cách đây 1 năm.
Dù những lời kêu gọi kích cầu đang tăng lên, nhiều chuyên gia nhận định rằng nhà chức trách vẫn có thể sẽ tiếp cận một cách kiên nhẫn và tránh vội vàng đưa ra phản ứng chỉ dựa trên một tháng dữ liệu. Bộ Chính trị Trung Quốc sẽ họp vào tháng 7 tới để xem xét tình hình tăng trưởng kinh tế và các chính sách, và cuộc họp sẽ là một cơ hội tiềm năng để đưa ra các biện pháp kích thích bổ sung.
"Quan điểm của Trung Quốc vẫn có vẻ là thận trọng. Kịch bản chính của chúng tôi là Trung Quốc không có thêm biện pháp kích thích kinh tế trong thời gian này”, ông Jing Liu, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc tại ngân hàng HSBC Holdings Plc, nhận định trong một cuộc trả lời phỏng vấn trên Bloomberg TV.
Trước khi các số liệu thống kê mới nhất của Trung Quốc được công bố, không một nhà kinh tế nào được Bloomberg khảo sát dự báo được một kết quả bi quan như vậy cho sản xuất công nghiệp, doanh số bán lẻ và đầu tư. Hiệu suất đáng thất vọng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới trong tháng 4 là một lời nhắc nhở về những điểm yếu trong nước, sau khi một làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đẩy hoạt động thương mại lên cao.
Nhiều nhà sản xuất ở Trung Quốc đang gặp khó khăn do chi phí nguyên liệu thô tăng cao, tổng thể xuất khẩu của nước này vẫn tăng trưởng mạnh nhờ việc các sản phẩm công nghệ của Trung Quốc hút khách mua nước ngoài. Nhu cầu lớn hơn đối với các sản phẩm năng lượng xanh cũng đang mang lại lợi ích cho Trung Quốc.
NỀN KINH TẾ HAI TỐC ĐỘ
Tuy nhiên, sự suy yếu kéo dài của đầu tư và tiêu dùng trong nước vẫn có thể đặt ra rủi ro đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cả năm nay của Trung Quốc là 4,5-5%. Dữ liệu tháng 4 cho thấy tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc có thể chỉ tăng 4,1% so với cùng kỳ năm trước trong quý 2 năm nay. Một mức tăng trưởng như vậy có thể dẫn tới việc nới lỏng chính sách từng bước - theo nhận định của ngân hàng đầu tư Macquarie Group Ltd.
Ngân hàng Goldman Sachs Group Inc. vẫn duy trì dự báo tăng trưởng GDP của Trung Quốc đạt 4,7% trong quý 2, so với mức 5% đạt được trong quý 1.
Các nhà kinh tế của ngân hàng Societe Generale nhận định trong một báo cáo rằng dựa trên các số liệu thống kê mới nhất, có thể kỳ vọng PBOC sẽ tiến hành giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc và thậm chí hạ lãi suất trong thời gian tới, còn việc kích thích bằng tài khóa có thể sẽ được triển khai sau.
Ông Fu Linghui, phát ngôn viên của Tổng cục Thống kê Trung Quốc (NBS), mô tả sự suy giảm của các chỉ số kinh tế tháng 4 là "một dao động bình thường từ tháng này sang tháng khác." Nhưng ông cũng nhấn mạnh những thách thức như sự mất cân đối dai dẳng giữa cung và cầu cũng như môi trường toàn cầu phức tạp.
Đầu tư ở Trung Quốc đã giảm khoảng 8% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước - theo ước tính từ Goldman Sachs và Capital Economics - trở lại tốc độ suy giảm tương tự như đã thấy trong nửa cuối năm 2025. Đầu tư vào sản xuất và cơ sở hạ tầng đều suy yếu, trong khi đầu tư của khu vực tư nhân giảm mạnh.
Nền kinh tế tiêu dùng vẫn tiếp tục gặp khó khăn khi các hộ gia đình chi tiêu ít hơn cho các mặt hàng đắt tiền như ô tô và đồ nội thất. Doanh số bán ô tô giảm 15% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước, mức giảm tồi tệ nhất kể từ giữa năm 2022, khi Trung Quốc đang chống Covid. Chính phủ Trung Quốc đã giảm bớt trợ cấp cho việc mua xe điện trong năm nay, trong khi cú sốc dầu Iran đã ảnh hưởng đến doanh số bán xe chạy xăng.
Việc mua sắm các thiết bị gia dụng và đồ nội thất - những sản phẩm từng được hỗ trợ bởi trợ cấp của chính phủ - đã giảm với tốc độ hai con số trong tháng 4. Doanh số bán vàng, bạc và trang sức giảm 21%, một sự đảo ngược lớn so với đầu năm nay và năm 2025, khi giá kim loại quý tăng vọt dẫn đến một cơn sốt đầu tư ở Trung Quốc.
Lĩnh vực công nghiệp cũng đang trở nên mất cân đối hơn, khi các ngành tập trung vào xuất khẩu dẫn đầu tăng trưởng, còn các ngành dựa vào doanh số bán hàng trong nước lại tụt hậu.
Sản xuất điện tử, được thúc đẩy bởi nhu cầu toàn cầu tăng vọt đối với chip AI, đã tăng 15,6% trong tháng 4, tốc độ nhanh nhất trong hai năm. Ngành công nghiệp ô tô cũng tăng trưởng mạnh mẽ ở mức 9,2%, nhờ doanh số bán xe điện ở nước ngoài tăng mạnh.
Trong khi đó, các mặt hàng liên quan đến bất động sản và xây dựng - như xi măng, kính và thép - ghi nhận sự sụt giảm.
Giá chip tăng mạnh có thể phần nào giải thích tại sao sản lượng của nhà máy suy yếu ngay cả khi xuất khẩu tăng trưởng mạnh. Giá chip và hàng điện tử tăng đóng góp khoảng một nửa mức tăng trưởng xuất khẩu 14% của Trung Quốc trong tháng 4, theo ước tính Nomura.
"Trung Quốc vẫn trông giống như một nền kinh tế hai tốc độ: mạnh mẽ trong sản xuất chiến lược và xuất khẩu, nhưng yếu ở nơi mà niềm tin của hộ gia đình giữ vai trò quan trọng nhất… Sự yếu kém đang lan rộng trên phương diện nội địa của nền kinh tế," chiến lược gia Charu Chanana tại công ty Saxo Markets ở Singapore nhận xét.
Xuất khẩu của Trung Quốc được dự báo sẽ vẫn tăng trưởng mạnh sau khi tăng 15% trong 4 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước. Việc ổn định quan hệ thương mại với Mỹ, được củng cố bởi chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh, càng cải thiện triển vọng tăng trưởng xuất khẩu.
Tuy nhiên, không có dấu hiệu nào cho một sự khởi sắc của tiêu dùng nội địa. Trong tháng 4, hoạt động trả nơi ròng của các hộ gia đình Trung Quốc đã đạt mức cao nhất kể từ khi có dữ liệu so sánh từ năm 2010.
