Cà phê Ê Đê - Tình yêu với những giọt hương

Lớn lên giữa hương thơm từ những mẻ cà phê rang xay thủ công của gia đình, anh Y Pốt Niê sớm nhận ra giá trị của cà phê không chỉ nằm ở một sản phẩm tiêu dùng, mà còn là sinh kế và văn hóa của cộng đồng. 

Ê Đê Café ra đời với mục tiêu không chỉ phát triển kinh tế cho doanh nghiệp, mà còn xây dựng một mô hình đồng hành bền vững cùng bà con buôn làng. Quyết định này từng đối mặt với không ít hoài nghi, nhưng theo anh Y Pốt Niê, chính tinh thần “dám làm, dám chịu trách nhiệm” đã tạo nên bước ngoặt. Trò chuyện với Tạp chí Kinh tế Việt Nam, anh Y Pốt Niê đã chia sẻ về hành trình khởi nghiệp từ buôn làng, cách xây dựng niềm tin với cộng đồng và định hướng đưa cà phê Ê Đê vươn ra thị trường rộng lớn hơn.

CHƯA BAO GIỜ NGHĨ ĐẾN CHUYỆN CHÙN BƯỚC

Sau hơn 10 năm học tập và làm việc trong ngành y, điều gì đã thôi thúc anh rẽ hướng sang con đường khởi nghiệp với cà phê?

Động lực lớn nhất của tôi xuất phát từ chính gia đình và cộng đồng buôn làng nơi tôi sinh ra và lớn lên là huyện Krông Ana - vùng còn nhiều khó khăn của Đắk Lắk. Bà con nơi đây được thiên nhiên ưu đãi rất nhiều: đất đai màu mỡ, khí hậu và địa hình đặc biệt phù hợp để trồng cà phê. Tuy nhiên, do hạn chế về điều kiện học tập và tiếp cận thông tin, nhiều người chưa biết cách khai thác, phát triển những lợi thế đó thành sinh kế bền vững.

Thực tế, bà con chủ yếu sản xuất theo thói quen, thiếu kiến thức về kinh doanh, thị trường và giá trị gia tăng. Điều này khiến họ dễ bị phụ thuộc, thậm chí bị lợi dụng trong quá trình thu mua, phân phối. Chính những trăn trở đó đã khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về vai trò và trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng mình.

Tôi là một trong số ít người trong buôn làng có cơ hội được học tập lên cao, được tiếp cận với môi trường giáo dục hiện đại và theo đuổi ngành y – một ngành mà tôi thực sự yêu thích. Trong quá trình học tập và làm việc, tôi được va chạm, trải nghiệm và nhận ra rằng kiến thức, tư duy và kỹ năng mình có được hoàn toàn có thể ứng dụng vào một lĩnh vực khác, nơi mà giá trị tác động đến cộng đồng có thể rõ ràng và trực tiếp hơn.

Những khó khăn và bài học của anh trong hành trình khởi nghiệp là gì?

Hai năm đầu khởi nghiệp là quãng thời gian vô cùng khó khăn. Tôi loay hoay, vấp phải rất nhiều thất bại, nhưng chưa bao giờ nghĩ đến chuyện chùn bước. Tôi xác định ngay từ đầu rằng mình phải giữ một tư duy mở, không ngừng học hỏi, đồng thời từng bước nâng cao nhận thức về thoát nghèo bền vững cho bà con trong buôn làng.

Với tôi, sự kiên trì là yếu tố sống còn. Nếu không có đủ kiên trì và tinh thần trách nhiệm, chắc chắn tôi đã không thể đi tiếp. Tôi luôn cảm thấy mình có trách nhiệm phải làm đến cùng, làm cho tử tế, cho đúng hướng và đúng giá trị.

Thực tế, việc thay đổi thói quen và tư duy của bà con không hề dễ. Người dân trong buôn làng vốn rất dè dặt với cái mới; để họ chấp nhận và làm theo có khi phải mất 4-5 năm, thậm chí lâu hơn. Thời điểm đó, nhiều người trẻ đã đi làm ăn xa, trong buôn làng chủ yếu là người lớn tuổi, việc tiếp cận cái mới càng chậm. 

Rào cản ngôn ngữ, tập quán sinh hoạt, cách làm cũ,… tất cả đều khiến quá trình triển khai gặp không ít trở ngại, nhưng chính những khó khăn đó lại cho tôi rất nhiều bài học quý giá. Tôi dần hiểu bà con đang cần gì, thiếu gì, mong muốn điều gì và đâu là những vấn đề cần được khắc phục trước tiên. Từ đó, tôi có thể đồng hành, tư vấn và cùng bà con tìm ra hướng đi phù hợp, thay vì áp đặt hay làm thay.

Bằng sự kiên trì và nhất quán trong cách làm, tôi từng bước thuyết phục được bà con, truyền được “lửa” cho một số bạn trẻ trong buôn làng. Đến hôm nay, họ đã trở thành những người đồng hành cùng tôi, tiếp tục lan tỏa tinh thần làm ăn tử tế, trách nhiệm và bền vững. Chính sự tin tưởng ấy đã tạo nên uy tín không chỉ cho cá nhân tôi, mà còn cho cả hành trình phát triển cà phê của buôn làng.

CÀ PHÊ LÀ TINH THẦN, LÀ ĐỘNG LỰC SỐNG

Không xuất thân từ lĩnh vực kinh doanh, khi bước vào thị trường này, anh có lo ngại mình sẽ chậm chân so với các doanh nghiệp khác? 

Thực ra, tôi sinh ra và lớn lên ngay trên vùng đất cà phê, nên ở một góc độ nào đó, tôi không hoàn toàn là “người ngoại đạo”. Từ nhỏ, tôi đã gắn bó với cây cà phê qua những câu chuyện rất đời thường: theo mẹ ra rẫy, uống cà phê cùng gia đình.

Với người Ê Đê, cà phê là văn hóa, là tinh thần, là động lực sống, là mồ hôi và nước mắt của bao thế hệ trong buôn làng – trong đó có chính gia đình tôi. Vì vậy, việc tôi đến với cà phê không phải để chạy đua xem ai đi nhanh hơn, mà để kể một câu chuyện khác, câu chuyện sinh ra từ buôn làng, từ chính người đồng bào. 

Bước sang năm 2026, trong bối cảnh nhiều thay đổi về thể chế, chính sách và các nghị quyết mới nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, anh định hướng phát triển Ê Đê Café như thế nào trong thời gian tới?

Đến năm 2026, Ê Đê Café đã bước vào năm kinh doanh thứ sáu, thứ bảy. Ở giai đoạn này, điều tôi quan tâm hàng đầu không còn chỉ là tốc độ, mà là con người. Vì vậy, mục tiêu lớn của tôi trong năm 2026 là tìm và kết nối thêm những con người có cùng tinh thần, cùng lý tưởng. Thậm chí, tôi mong muốn họ có thể làm tốt hơn, đi xa hơn tôi. Khi có con người phù hợp, doanh nghiệp mới có thể bước sang một giai đoạn phát triển khác. Song song với đó, Ê Đê Café sẽ tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu. 

Hiện nay, chúng tôi đã bao tiêu và hỗ trợ khoảng 1.000 ha cà phê cho bà con địa phương canh tác. Mục tiêu trong thời gian tới là nâng lên khoảng 5.000 ha, không chỉ tại vùng của tôi mà còn mở rộng ra các khu vực lân cận và nhiều địa phương khác. Việc mở rộng vùng nguyên liệu và quy mô hoạt động cũng đặt ra bài toán lớn về tài chính. Ở một hướng khác, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu, củng cố các thị trường đã có và từng bước tiếp cận thêm những thị trường mới. 

Những tháng đầu tiên của năm 2026 đã trôi qua, có vẻ như anh đã nhận được nhiều tín hiệu vui?

Đúng vậy, mới chỉ bước sang tháng đầu tiên của năm 2026, chúng tôi đã ghi nhận những tín hiệu rất tích cực. Ê Đê Café liên tiếp nhận được các chứng nhận và bằng khen của Nhà nước, như một sự ghi nhận cho hướng đi và những nỗ lực trong thời gian qua. Đặc biệt, sức mua trong dịp Tết năm nay rất tốt, mang lại kết quả vượt kỳ vọng.

Cụ thể, cuối tháng 1/2026 chúng tôi xuất khẩu sang thị trường Mỹ khoảng 19 tấn cà phê. Bên cạnh đó, chương trình OCOP Tiền Giang  đặt 1.200 phần quà Tết từ Ê Đê Café. Riêng tại Đắk Lắk – thủ phủ cà phê của cả nước – sản lượng đơn hàng quà Tết cũng tăng thêm khoảng 100 kg. Có thể nói, mùa Tết năm nay là một mùa tương đối thành công, không chỉ về mặt doanh thu mà quan trọng hơn là giúp bà con có một cái Tết ấm no, đủ đầy hơn...

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html